Down sendromu tarama testleriyle ilgili dava dosyalarının önemli bölümü tıbbi hatadan değil, iletişim ve kayıt eksikliğinden kaynaklanıyor. Yargıtay kararlarında en kritik kavram aydınlatma ve ispat olarak öne çıkıyor. Hekimleri koruyan en güçlü savunma hattı, doğru tıbbi yaklaşım kadar güçlü belge ve net dildir.
Aşağıdaki koruyucu adımlar, hem tıbbi etik ile uyumlu hem de hukuken savunulabilir niteliktedir.
🩺 1) Altın cümle mutlaka kayda geçmeli
Her dosyada şu ifade bulunmalı:
👉 “Yapılan testler tarama niteliğindedir, tanı koydurmaz.”
Bu ifade hekimin en güçlü hukuki güvencesidir.
✍️ 2) Aydınlatma sadece imza değil, anladığını teyit etmektir
Sadece form doldurmak yetmez. Şunlar yazılmalıdır:
✔ risk, ihtimal ve belirsizlikler anlatıldı
✔ ileri tanı seçenekleri açıklandı
✔ aile sorularını sordu
✔ kendi kararı ile kabul/ret etti
Birkaç cümlelik hekimin el yazısı notu bile davada hayati önem taşır.
🧾 3) Red durumunda mutlaka yazılı kayıt
Aile test istemiyorsa:
🔴 “Hastaya tarama testi önerildiği, avantaj ve sınırlarının anlatıldığı, hastanın kendi isteğiyle reddettiği”
yazılı olarak alınmalı.
Redsiz dosya, faturasız mal gibidir: varlığı var, ispatı yok.
🧬 4) Tanısal testler daima seçenek olarak sunulmalı
Yüksek risk, ileri yaş, anomali şüphesi varsa:
• amniyosentez
• CVS
• NIPT
seçenek olarak anlatılmalı ve kaydedilmelidir. Zorlamak değil, bilgilendirmek esastır.
🕒 5) Görüşme notu hayat kurtarır
Yargılamada en güçlü delillerden biri:
📌 poliklinik defteri
📌 epikriz
📌 takip notları
Mahkeme şuna bakar:
“Bu hekim o gün ne düşündü ve ne anlattı?”
Siz yazdıysanız varsınız.
⚖️ 6) Yargıtay’ın görünmez mesajı
Kararlardan süzülen temel ilke şudur:
👉 “ doğru tıp + doğru kayıt = hukuki koruma ”
Tıbbi olarak haklı olabilirsiniz
Ama kayıt yoksa, haklılık görünmez olur.
🩺 7) Hekimi en çok yakan beş cümle (kaçının)
❌ “Bir şey olmaz”
❌ “Kesin sorun yok”
❌ “Merak etmeyin”
❌ “Test iyi çıktı, garanti”
❌ “İsterseniz yaptırmayın”
Yerine şu güvenli dil kullanılmalı:
✔ “Risk düşük ama sıfır değil”
✔ “Tarama tanı değildir”
✔ “Kesin tanı için şu seçenekler var”
🛠 8) Kurumsal önlem şart
Hekimi yalnız bırakmayan sistem en güçlü kalkandır:
• standart bilgilendirme metinleri
• ortak protokol
• eğitim ve danışmanlık hattı
• malpraktis sigortasının düzenli gözden geçirilmesi
Bireysel kahramanlık değil, kurumsal kalkan korur.
🧭 Sonuç: Hekim yalnız değil
Bu davalar hekime “hata yaptın” demekten çok şunu söylüyor:
👉 “Ne yaptığını yazmadın.”
Hekimi gerçekten koruyan üçlü:
✔ açık anlatım
✔ saygılı iletişim
✔ eksiksiz kayıt
Bu adımlar sadece hukuki riskten değil, vicdani yükten de korur.
