Prof. Dr. Elvan Yılmaz Akyüz: “Mindful Eating Sağlıklı Beslenme Alışkanlıklarını Destekliyor”
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Sağlık Bilimleri Fakültesi Toplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Elvan Yılmaz Akyüz, modern yaşamın yoğun temposunun bireylerin beslenme alışkanlıklarını önemli ölçüde etkilediğini belirterek, bilinçli farkındalık (mindfulness) ve bilinçli beslenme (mindful eating) uygulamalarının sağlıklı yaşamı destekleyen önemli yaklaşımlar arasında yer aldığını söyledi.
Yoğun iş temposu, stres ve dijital ekran kullanımının günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ifade eden Prof. Dr. Akyüz, birçok kişinin yemeklerini telefon veya bilgisayar başında, aceleyle tükettiğini belirtti. Bu durumun açlık ve tokluk sinyallerinin doğru algılanmasını zorlaştırabileceğini vurgulayan Akyüz, son yıllarda bilimsel araştırmalarda daha fazla yer bulan mindfulness yaklaşımının bu noktada önemli katkılar sunduğunu ifade etti.
“Mindfulness ile anda kalmanın gücünü keşfedin”
Mindfulness’ın, kişinin dikkatini bilinçli olarak içinde bulunduğu ana yöneltmesi ve düşünce ile duygularını yargılamadan gözlemleyebilmesi anlamına geldiğini belirten Prof. Dr. Elvan Yılmaz Akyüz, “Mindfulness’ın amacı zihni tamamen boşaltmak değildir. Asıl amaç, zihnin sürekli değişen yapısını fark ederek dikkat dağıldığında yeniden içinde bulunulan ana dönebilmektir. Bu sayede bireyler otomatik davranışlar yerine daha bilinçli seçimler yapabilir.” dedi.
Mindfulness uygulamalarının anda kalmak, yargılamamak, kabul etmek, sabırlı olmak, merakla yaklaşmak, öz şefkat geliştirmek ve bilinçli seçimler yapmak gibi temel ilkeler üzerine kurulduğunu ifade eden Akyüz, bu yaklaşımın yalnızca ruh sağlığı değil yaşam tarzı alışkanlıkları açısından da destekleyici olabileceğini söyledi.
“Sadece ne yediğiniz değil, nasıl yediğiniz de önemli”
Mindful eating yani bilinçli beslenmenin, mindfulness ilkelerinin beslenmeye uygulanmış hali olduğunu belirten Prof. Dr. Akyüz, bu yaklaşımın katı diyet kuralları yerine bireyin açlık, tokluk ve duygusal yeme davranışlarını fark etmesini amaçladığını dile getirdi.
“Mindful eating, yasaklı besin listeleri oluşturmaktan çok bireyin yiyeceklerle kurduğu ilişkiyi güçlendirmeyi hedefler.” diyen Akyüz, şu değerlendirmede bulundu:
“Gerçekten aç olup olmadığımızı, doyduğumuzu ne zaman hissettiğimizi ve hangi durumlarda duygusal nedenlerle yemek yediğimizi fark edebilmek, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının gelişmesine katkı sağlayabilir.”
Günlük hayatta bilinçli beslenmeyi destekleyen pratik öneriler
Prof. Dr. Elvan Yılmaz Akyüz, günlük yaşamda uygulanabilecek bazı basit alışkanlıkların farkındalıklı beslenmeyi destekleyebileceğini belirterek şu önerilerde bulundu:
“Yemek yemeden önce gerçekten fiziksel açlık hissedip hissetmediğinizi değerlendirin. Öğünlerinizi mümkün olduğunca yavaş tüketin, lokmalarınızı iyi çiğneyin ve telefon ya da televizyon karşısında yemek yememeye özen gösterin. Yemeğin kokusunu, dokusunu ve tadını fark ederek yemek deneyimini bilinçli şekilde yaşayın. Tokluk hissini fark ettiğinizde yemeye devam edip etmeyeceğinizi değerlendirin ve tek bir öğündeki tercihleriniz nedeniyle kendinizi suçlamayın.”
Ayrıca sağlıklı beslenmenin market alışverişiyle başladığını vurgulayan Akyüz, planlı alışveriş yapmanın ve önceden hazırlanan alışveriş listelerinin daha dengeli besin seçimlerine katkı sağlayabileceğini ifade etti.
“Mindfulness destekleyicidir, tek başına çözüm değildir”
Mindfulness ve mindful eating uygulamalarına ilişkin bilimsel çalışmaların özellikle stres yönetimi ve duygusal yeme davranışının azaltılmasında destekleyici sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Prof. Dr. Akyüz, mevcut kanıtların umut verici olmakla birlikte bu yöntemlerin tek başına tedavi olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çizdi.
“Bu yaklaşımlar; dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku ve gerektiğinde sağlık profesyonellerinin önerileriyle birlikte uygulandığında daha anlamlı katkılar sağlayabilir.” diyen Akyüz, özellikle kronik hastalığı bulunan bireylerin, diyabet hastalarının ve klinik yeme bozukluğu yaşayan kişilerin yaşam tarzı değişikliklerini hekim ve diyetisyen gözetiminde planlamalarının önem taşıdığını söyledi.
Prof. Dr. Elvan Yılmaz Akyüz, sağlıklı yaşamın yalnızca tüketilen besinlerle değil, bireyin bedeninden gelen sinyalleri fark etmesi, stres yönetimi becerilerini geliştirmesi ve sürdürülebilir sağlıklı alışkanlıklar oluşturmasıyla da yakından ilişkili olduğunu belirterek, “Mindfulness ve bilinçli beslenme uygulamaları, sağlık profesyonellerinin önerdiği tedavi ve beslenme planlarının yerine geçmez. Ancak sağlıklı yaşamı destekleyen önemli tamamlayıcı yaklaşımlar arasında değerlendirilebilir.” ifadelerini kullandı.
