Bulgular, bu kuruyemişin besleyici değerini desteklerken, aşırı tüketimin yüksek selenyum alımına yol açabileceğine de dikkat çekiyor.
Brezilya cevizi, son yıllarda özellikle selenyum içeriği nedeniyle en çok araştırılan doğal besinlerden biri haline geldi. İtalya’daki Catania Üniversitesi, İspanya’daki Universidad Europea del Atlántico ve Granada Üniversitesi ile Polonya’daki Jagiellonian Üniversitesi araştırmacılarının ortak çalışması kapsamında hazırlanan ve Antioxidants dergisinde yayımlanan sistematik derleme ve meta analizde, Brezilya cevizi tüketiminin insan sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen randomize kontrollü klinik çalışmalar değerlendirildi.[1]
Araştırmacılar, sekiz randomize klinik çalışmanın sonuçlarını bir araya getirerek Brezilya cevizinin selenyum durumu, kan yağları ve oksidatif stres belirteçleri üzerindeki etkisini analiz etti.[1]
Selenyum düzeyleri belirgin şekilde yükseldi
Meta analiz sonuçlarına göre Brezilya cevizi tüketimi, kandaki selenyum düzeylerinde güçlü bir artış sağladı. Aynı zamanda vücudun önemli antioksidan enzimlerinden biri olan glutatyon peroksidaz aktivitesinde de anlamlı yükselme görüldü.[1]
Glutatyon peroksidaz, serbest radikallerin oluşturduğu oksidatif hasarı azaltmaya yardımcı olan selenyum bağımlı bir enzim olarak biliniyor. Bu nedenle araştırmacılar, Brezilya cevizinin antioksidan savunma mekanizmalarını destekleyebileceğini belirtiyor.[1]
Kalp sağlığı için kanıtlar henüz net değil
Çalışmada toplam kolesterol, LDL kolesterol ve HDL kolesterol gibi kan yağları da değerlendirildi.
Ancak meta analiz, bu parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı ve tutarlı bir iyileşme göstermedi. Araştırmacılar, kalp damar sağlığı üzerindeki olası etkilerin doğrulanabilmesi için daha büyük örneklemli ve uzun süreli klinik araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu vurguladı.[1]
Klinik çalışmalar farklı gruplarda benzer sonuçlar verdi
Daha sonra yayımlanan sistematik derlemeler de benzer bulgular ortaya koydu.
Toplam 24 klinik çalışmayı inceleyen bir sistematik derlemede Brezilya cevizi tüketiminin sağlıklı bireylerde ve farklı hastalık gruplarında selenyum düzeylerini artırdığı, antioksidan kapasiteyi güçlendirdiği ve bazı çalışmalarda kan şekeri ile lipid metabolizmasına ilişkin göstergelerde iyileşmeler sağladığı bildirildi. Bununla birlikte çalışmaların önemli bölümünün küçük örneklemli olması ve yöntem farklılıkları nedeniyle kesin neden-sonuç çıkarımı yapılamayacağı belirtildi.[2]
Günlük tüketimde miktar önemli
Brezilya cevizi dünyanın en zengin doğal selenyum kaynaklarından biri olarak kabul ediliyor. Ancak yetiştiği toprağın mineral içeriğine bağlı olarak her cevizin selenyum miktarı önemli ölçüde değişebiliyor.[3]
Daha önce Yeni Zelanda’da gerçekleştirilen randomize kontrollü bir çalışmada, günde iki Brezilya cevizinin yaklaşık 12 haftada selenyum durumunu artırmada 100 mikrogram selenometiyonin takviyesi kadar etkili olduğu gösterildi.[3]
Uzmanlar bu nedenle Brezilya cevizinin “ne kadar çok o kadar iyi” yaklaşımıyla tüketilmemesi gerektiğini, düzenli beslenme içinde ölçülü miktarların yeterli olabileceğini ifade ediyor.[1][3]
Bulgular, Brezilya cevizinin özellikle selenyum alımının düşük olduğu toplumlarda beslenmeye değerli katkı sağlayabileceğini gösteriyor. Ancak mevcut bilimsel veriler, bu besinin tek başına hastalıkları önlediğini veya tedavi ettiğini göstermiyor. Araştırmacılar, daha uzun süreli ve geniş katılımcılı klinik çalışmaların gerekli olduğunu belirtiyor.[1][2]
Kaynaklar
[1] Godos J, Giampieri F, Micek A, ve ark. Effect of Brazil Nuts on Selenium Status, Blood Lipids, and Biomarkers of Oxidative Stress and Inflammation: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials. Antioxidants. 2022;11(2):403. DOI: 10.3390/antiox11020403.
[2] Berriel NVS, Costa RP, ve ark. Effects of Regular Brazil Nut (Bertholletia excelsa H.B.K.) Consumption on Health: A Systematic Review of Clinical Trials. Nutrients. 2022;14. DOI: 10.3390/nu14194161.
[3] Thomson CD, Chisholm A, McLachlan SK, Campbell JM. Brazil nuts: an effective way to improve selenium status. American Journal of Clinical Nutrition. 2008;87(2):379-384. DOI: 10.1093/ajcn/87.2.379.
