Türkiye’de bina yıkımlarında uygulanacak teknik ve güvenlik kuralları yeniden düzenlendi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 12 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
Düzenleme özellikle yüksek yapıların yıkılması, patlayıcıyla gerçekleştirilecek yıkımlar, yıkım işlerinde fenni mesuliyet ve çevrede alınacak güvenlik tedbirleri açısından önemli değişiklikler içeriyor.
18,5 Metrenin Altındaki Binalar İçin Yeni Düzenleme
Yönetmeliğin dikkat çeken hükümlerinden biri fenni mesuliyet konusunda yapıldı.
Yeni düzenlemeye göre bina yüksekliği 18,50 metreden az olan binaların yıkımlarında fenni mesul aranmayacak.
Ancak bu kural her bina için otomatik olarak uygulanmayacak.
Binanın bitişik nizam olması, karmaşık taşıyıcı sisteme sahip bulunması, yapının yoğun nüfus veya yerleşim alanında bulunması, sağlık ve eğitim tesisleri ile kültür veya tabiat varlıklarının yakınında yer alması gibi risk oluşturan durumlarda, bina yüksekliği 18,50 metrenin altında olsa bile ilgili idare tarafından fenni mesuliyet aranabilecek.
İkiden fazla bodrum katı bulunan binaların yıkımında da fenni mesul görevlendirilmesi zorunlu olacak.
“Yüksek Yapı” Tanımı Yönetmeliğe Girdi
Değişiklikle birlikte yüksek yapı kavramı da açık şekilde tanımlandı.
Buna göre bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar yüksek yapı olarak kabul edilecek.
Bu yapıların tamamen veya kısmen yıkılması için uygulanacak teknik ve idari esaslar yönetmeliğe eklenen özel hükümler çerçevesinde yürütülecek.
Yüksek Binaların Yıkımında Özel Güvenlik Önlemleri
Yüksek yapıların yıkımında çevre güvenliği de daha ayrıntılı kurallara bağlandı.
Yıkım sırasında ortaya çıkabilecek toz, titreşim ve gürültünün ilgili mevzuattaki sınır değerler içerisinde tutulması gerekecek.
Şantiye çevresinin ise perdeleme, örtülü yol ve koruma fanı gibi yöntemlerle korunması öngörülüyor.
Yıkım yönteminin belirlenmesinde yapının özellikleri dikkate alınacak. Uygun durumlarda makineyle yıkım veya patlayıcıyla yıkım tekniklerinden biri tercih edilebilecek.
İş iskelesi kullanılacak yıkımlarda da ilgili standartlara uygunluk aranacak.
Patlayıcıyla Bina Yıkımına Ayrıntılı Kurallar
Yönetmeliğin önemli bölümlerinden biri de patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek yıkımlara ayrıldı.
Patlayıcıyla yıkılacak yapılarda görev yapacak patlatmadan sorumlu mühendisin uzmanlığının belgelendirilmesi zorunlu olacak.
Ateşleyicinin de ilgili mevzuata uygun yeterlilik belgesine sahip olması gerekecek.
Patlama yapılmadan önce meteorolojik koşullar değerlendirilecek. Patlama sırasında meydana gelebilecek titreşim ve hava şoku dalgalarının yayılımını belirlemek amacıyla kalibre edilmiş titreşim ve basınç sensörleri kullanılacak.
Sensörlerin yüksek hızlı kameralarla birlikte yıkım kayıtlarının alınmasında kullanılabilmesine de imkân tanındı.
Test Patlatması Yapılabilecek
Patlayıcıyla gerçekleştirilecek yıkımlarda, yıkım öncesinde belirlenen esaslara uygun şekilde test patlatması yapılabilecek.
Test patlatmasının gerekli görülmesi halinde ilgili formun doldurulması zorunlu olacak.
Bu düzenlemelerle patlayıcı kullanılan yıkımlarda çevredeki yapıların ve insanların güvenliğinin daha kontrollü biçimde sağlanması amaçlanıyor.
Kamu Kurumlarının Yıkımlarına Özel Hüküm
Düzenleme kamu kurum ve kuruluşlarının kendi imkânlarıyla gerçekleştireceği yıkımlara ilişkin de değişiklik içeriyor.
6306 sayılı Kanun kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarının kendi imkânlarıyla yapacağı yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmayabilecek.
Bununla birlikte yıkım planı hazırlanması gereken yapılarda kamu kurum ve kuruluşlarınca her türlü fenni mesuliyetin üstlenilmesi zorunlu olacak.
Yıkım Ruhsatı Süresi Uzatılabilecek
Yeni yönetmelikle bazı özel durumlarda yıkım ruhsatı süresinin uzatılmasına da imkân sağlandı.
Yapının bitişik nizam olması, yüksek yapı sınıfında bulunması veya çevre koşullarının makineyle yıkımı zorlaştırması gibi nedenlerle yıkımın uzaması halinde, müteahhidin talebi üzerine ve ilgili idarenin uygun görmesi şartıyla ruhsat süresi bir defaya mahsus olmak üzere altı aya kadar uzatılabilecek.
Bazı Hükümler Daha Sonra Yürürlüğe Girecek
Yönetmeliğin yürürlük maddesine göre düzenlemelerin büyük bölümü yayımı tarihinde yürürlüğe girerken, bazı hükümlerin uygulanması için daha ileri tarihler belirlendi.
Yeni düzenlemeyle birlikte bina yıkımlarında yalnızca yapının ortadan kaldırılması değil, yıkımın çevreye, komşu yapılara ve insan güvenliğine etkisinin kontrollü biçimde yönetilmesi daha ayrıntılı bir mevzuat çerçevesine bağlanmış oldu.
