Yeni doğmuş bir bebeğin göğsünden süt gelmesi… İlk duyan için bu neredeyse “şok” etkisi yaratıyor. Oysa halk arasında “cadı sütü” diye bilinen bu durum, tıpta yenidoğan meme hipertrofisi olarak adlandırılıyor ve sanıldığı kadar gizemli değil.
Ancak uzmanlar uyarıyor: Masum bir fizyolojik durum, yanlış müdahaleyle ciddi bir enfeksiyona dönüşebilir.
⸻
Bu hastalık aslında nedir?
Yenidoğan meme hipertrofisi, hem kız hem erkek bebeklerde görülebilen geçici bir durumdur. Anne karnında bebeğe geçen östrojen hormonunun etkisiyle doğumdan sonra bebeğin meme dokusunda büyüme olur.
Bazı bebeklerde bu büyümeye meme ucundan süt benzeri bir sıvı akışı eşlik eder. İşte halk arasındaki adı: cadı sütü.
Bu durum genellikle doğumdan sonraki ilk haftalarda ortaya çıkar ve çoğu vakada birkaç hafta içinde kendiliğinden kaybolur.
⸻
En sinsi belirtiler
• Meme dokusunda şişlik
• Hafif sertlik
• Meme ucundan beyazımsı sıvı gelmesi
• Nadiren kızarıklık
Burada kritik nokta şu: Eğer kızarıklık, aşırı hassasiyet, ateş ve belirgin ağrı varsa tablo değişebilir. Bu durumda enfeksiyon yani yenidoğan mastiti gelişmiş olabilir.
⸻
Kimler farkında olmadan risk altında?
Aslında “herkes risk altında” ifadesi burada farklı bir anlam taşıyor. Çünkü bu durum kız ya da erkek ayrımı yapmadan yenidoğanların önemli bir kısmında görülebilir.
Ancak risk asıl şurada başlıyor:
Ailelerin memeyi sıkması, sütü boşaltmaya çalışması ya da masaj yapması.
Bu müdahaleler bakterilerin dokuya girmesine neden olabilir ve masum bir fizyolojik durum, ciddi bir enfeksiyona dönüşebilir.
⸻
Evde nasıl korunabilirsiniz?
Uzmanlar uyardı:
• Memeyi kesinlikle sıkmayın.
• Sütü çıkarmaya çalışmayın.
• Masaj yapmayın.
• Bölgeyi temiz ve kuru tutun.
Bebeğin genel durumu iyi, ateşi yok ve yalnızca hafif şişlik varsa çoğu zaman takip yeterlidir.
⸻
Doktorlar nasıl teşhis koyuyor?
Tanı genellikle klinik muayene ile konur.
Doktor, memedeki büyüklüğü, kızarıklığı ve hassasiyeti değerlendirir. Şüpheli durumlarda kan tahlili veya ultrason istenebilir. Eğer enfeksiyon bulgusu varsa antibiyotik tedavisi planlanır.
⸻
Güncel ve yeni tedaviler neler?
Yenidoğan meme hipertrofisinin kendisi için özel bir tedavi gerekmez. Çünkü bu durum fizyolojiktir ve geçicidir.
Ancak enfeksiyon gelişmişse:
• Ağızdan ya da damardan antibiyotik tedavisi
• İleri vakalarda cerrahi drenaj
Erken tanı burada belirleyici olur.
⸻
Son dönemde çıkan çarpıcı gelişmeler
Son yıllarda pediatri literatüründe en çok vurgulanan konu, aile eğitimidir. Çalışmalar, enfeksiyon vakalarının büyük kısmında memenin sıkılması öyküsü olduğunu gösteriyor.
Yani tehlike çoğu zaman hastalıktan değil, yanlış bilgiden kaynaklanıyor.
⸻
En çok aranan sorular ve net cevaplar
Cadı sütü normal mi?
Evet, çoğu vakada tamamen normal ve geçicidir.
Kız bebeklerde mi olur?
Hayır. Erkek bebeklerde de görülebilir.
Sütü boşaltmak gerekir mi?
Kesinlikle hayır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Ateş, belirgin kızarıklık, sertlik ve ağlama artışı varsa.
Kalıcı hasar bırakır mı?
Basit vakalarda hayır. Ancak enfeksiyon tedavi edilmezse komplikasyon gelişebilir.
⸻
Uzman değerlendirmesi
Çocuk sağlığı uzmanları, “Bu durum bir hastalık değil, fizyolojik bir süreçtir. Asıl risk, ailelerin iyi niyetli ama yanlış müdahalesidir” görüşünde birleşiyor. Erken dönemde bilinçli yaklaşım, gereksiz paniğin ve ciddi enfeksiyonların önüne geçiyor.
⸻
Yenidoğan meme hipertrofisi çoğu zaman sessiz ve geçici bir durumdur. Ancak bilinçsiz müdahale, küçük bir şişliği büyük bir soruna çevirebilir.
Net uyarı: Bebeğinizin memesini asla sıkmayın; şüpheli bir durumda mutlaka bir çocuk hekimine başvurun.
