Kanun; öğrencilerden öğretim üyelerine, vakıf üniversitelerinden yurt dışı kampüslere, akademik etik kurallarından sağlık alanındaki üniversitelere kadar geniş kapsamlı değişiklikler getiriyor.
Yükseköğretim Mevzuatında Kapsamlı Değişiklik
30 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen ve 8 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7592 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu başta olmak üzere birçok kanunda önemli değişiklik yapıldı.
Düzenleme, yükseköğretim kurumlarının akademik işleyişi, disiplin hükümleri, vakıf üniversitelerinin denetimi, öğrenci hakları, öğretim üyelerinin çalışma esasları ve bilimsel araştırma süreçlerine ilişkin yeni hükümler içeriyor.
Son Sınıf Öğrencilerine Ek Sınav Hakkı
Kanunun en dikkat çeken düzenlemelerinden biri azami öğrenim süresini dolduran öğrencileri ilgilendiriyor.
Buna göre;
- İntörn eğitimi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere başarısız oldukları veya alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı tanınacak.
- Teorik derslerini tamamlayan ancak uygulamalı eğitim veya intörn eğitimini bitiremeyen öğrencilere eğitimlerini tamamlama imkânı verilecek.
- Ara sınıf öğrencileri ise bu ek sınav hakkından yararlanamayacak.
Uygulamanın usul ve esaslarını Yükseköğretim Kurulu belirleyecek.
İlişiği Kesilen Öğrencilere Üniversiteye Dönüş Fırsatı
Kanunla birlikte uzun süredir beklenen öğrenci affı niteliğinde bir düzenleme de hayata geçirildi.
Terör, kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti, sahte belge ve belirli güvenlik gerekçeleri dışında;
- Herhangi bir nedenle üniversiteyle ilişiği kesilenler,
- Kendi isteğiyle kaydını sildirenler,
- Üniversiteyi kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar,
dört ay içerisinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine yeniden başlayabilecek.
Bu kapsamda yeniden kayıt yaptıran öğrenciler, belirli şartları taşımaları halinde farklı diploma programlarına yatay geçiş de yapabilecek.
Akademik Hayalet Yazarlığa Ağır Yaptırımlar
Kanunun en dikkat çeken başlıklarından biri akademik etik ihlalleri oldu.
Yeni düzenlemeye göre;
- Tezini, makalesini, kitabını veya akademik projesini başkasına hazırlatanların akademik unvanları ve diplomaları geri alınacak.
- Üniversite öğretim mesleğinden çıkarılabilecekler.
- Bu hizmeti ücretli veya ücretsiz sunan kişi ve kuruluşlara 5 bin günden 20 bin güne kadar adli para cezası uygulanabilecek.
- Bu tür çalışmalara aracılık edenler de cezai sorumluluk taşıyacak.
Sahte Üniversite ve Kaçak Eğitim Programlarına Hapis Cezası
Kanun, Türkiye’de mevzuata aykırı şekilde faaliyet gösteren eğitim kurumlarını da hedef aldı.
Buna göre;
- Yurt dışındaki üniversiteler adına izinsiz program açanlar,
- Mevzuata aykırı yükseköğretim kurumu işletenler,
- Bu kurumların tanıtımını yapanlar,
hapis ve adli para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
Sahte diploma düzenlenmesi ise Türk Ceza Kanunu kapsamında ayrıca cezalandırılacak.
Vakıf Üniversitelerine Yeni Denetim Sistemi
Kanunla vakıf yükseköğretim kurumları için kademeli yaptırım sistemi getirildi.
Buna göre ihlalin ağırlığına göre;
- Uyarı,
- Eksikliklerin giderilmesi,
- Yeni bölüm açılmasının durdurulması,
- Öğrenci kontenjanının azaltılması,
- Öğrenci alımının durdurulması,
- Faaliyet izninin geçici olarak durdurulması,
- Faaliyet izninin tamamen kaldırılması
gibi yaptırımlar uygulanabilecek.
Denetimlerde mali yapı, akademik kadro, öğrenci hizmetleri, öğretim kalitesi ve yönetim süreçleri ayrıntılı biçimde değerlendirilecek.
Tıp Fakülteleri İçin Hastane Şartında Ek Süre
Özel tıp fakültelerini ilgilendiren önemli bir düzenleme de kanunda yer aldı.
Kendi eğitim hastanesini kurma sürecinde imar iptali veya yargı süreci gibi zorunlu nedenlerle gecikme yaşayan fakültelere 30 aya kadar ek süre verilecek.
Süre sonunda şartları yerine getirmeyen fakültelerin öğrencileri için Yükseköğretim Kanunundaki ilgili hükümler uygulanacak.
67 Yaşını Dolduran Uzman Öğretim Üyelerine Sözleşmeli Çalışma İmkânı
Devlet üniversitelerinde görev yapmış ve 67 yaşını doldurmuş tıpta veya diş hekimliğinde uzman öğretim üyeleri, ihtiyaç bulunan üniversitelerde üç yıl içinde başvurmaları halinde sözleşmeli olarak yeniden görev alabilecek.
Yurt Dışında Üniversite Açılmasının Önü Açıldı
Yeni düzenleme ile devlet üniversiteleri Cumhurbaşkanı kararıyla;
- Yurt dışında kampüs,
- Akademik birim,
- Fakülte,
- Program,
- Eğitim tesisleri
kurabilecek.
Bu merkezlerde görev yapacak akademik ve idari personelin çalışma usulleri de yeniden düzenlendi.
Döner Sermaye ve Sağlık Üniversitelerine Yeni Kaynak
Kanunla birlikte;
- Yan dal uzmanı öğretim üyeleri için döner sermaye üst limitleri yükseltildi.
- Birlikte kullanılan sağlık tesislerinin yıllık gayrisafi hasılatının yüzde 2,5’i üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projelerine aktarılacak.
- Ortak uygulama ve araştırma merkezlerinde elde edilen proje gelirlerinin paylaşımına ilişkin yeni esaslar getirildi.
Patent ve Akademik Buluşların Ticarileştirilmesi Desteklenecek
Yükseköğretim kurumlarının teknoloji transfer ofislerine yeni yetkiler tanındı.
Patent, hizmet buluşu ve fikri mülkiyet haklarının teknoloji transfer ofislerine devredilebilmesi sağlanırken;
- Gelirin en az üçte biri buluş sahibine,
- Üçte biri üniversite döner sermayesine,
- Kalan kısmı teknoloji transfer ofisine bırakılabilecek.
Ofisler ayrıca şirket kurabilecek ve yatırım yapabilecek.
Disiplin Süreçlerinde Savunma Güvencesi Güçlendirildi
Disiplin soruşturmalarında ifade ve savunma usulleri ayrıntılı şekilde yeniden düzenlendi.
Buna göre;
- Hakkındaki iddialar açıkça bildirilecek.
- En az yedi günlük savunma süresi verilecek.
- Soruşturma dosyasını inceleme hakkı tanınacak.
- Savunma alınmadan disiplin kararı verilmesine ilişkin süreç ayrıntılı kurallara bağlanacak.
Kahramanmaraş’taki Üniversite Yapısı Değişti
Kanun kapsamında Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesinin adı İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi olarak değiştirildi.
Ayrıca çok sayıda fakülte, yüksekokul ve enstitünün bağlantıları yeniden düzenlenirken öğrencilerin, personelin ve bütçelerin yeni üniversitelere aktarılmasına ilişkin hükümler de yürürlüğe girdi.
Öne Çıkan Düzenlemeler
- Son sınıf öğrencilerine iki ek sınav hakkı.
- Öğrenci affı niteliğinde yeniden kayıt imkânı.
- Tez yazdıran ve yazanlara ağır yaptırımlar.
- Sahte üniversite ve kaçak eğitim programlarına hapis cezası.
- Vakıf üniversitelerine kademeli yaptırım sistemi.
- Devlet üniversitelerine yurt dışında kampüs açma yetkisi.
- Yan dal uzmanlarına artırılmış döner sermaye ek ödemesi.
- Bilimsel araştırmalara yeni finansman modeli.
- Teknoloji transfer ofislerine yeni yetkiler.
- 67 yaşını dolduran uzman öğretim üyelerine sözleşmeli çalışma imkânı.
- Disiplin soruşturmalarında savunma hakkının ayrıntılı güvence altına alınması.
Değerlendirme
7592 sayılı Kanun, son yıllarda yükseköğretim alanında yapılan en kapsamlı düzenlemelerden biri olarak öne çıkıyor. Düzenleme yalnızca öğrencilerin eğitim hayatını değil, öğretim üyelerinin çalışma koşullarını, üniversitelerin mali yapısını, vakıf yükseköğretim kurumlarının denetimini, bilimsel araştırmaları ve akademik etik kurallarını da doğrudan etkiliyor. Özellikle öğrenci affı, son sınıfa ek sınav hakkı, akademik usulsüzlüklere yönelik cezalar ve yurt dışı kampüs düzenlemeleri önümüzdeki dönemde yükseköğretim sisteminde önemli değişikliklere yol açması beklenen başlıklar arasında yer alıyor.
