Uyku Felci Nedir, Neden Bu Kadar Korkutucu Hissedilir?
Uyku felci, halk arasında “karabasan” olarak bilinen ve kişinin uyanık olduğunu hissetmesine rağmen hareket edemediği bir durum olarak tanımlanıyor. Bu sırada konuşamama, göğüste baskı hissi, nefes almakta zorlanıyormuş gibi hissetme ve odada bir “varlık” olduğu düşüncesi sıkça dile getiriliyor.
Google’da en çok aranan soruların başında “Uyku felci gerçek mi?”, “Cin mi, beyin mi?” gibi ifadeler yer alıyor. Uzmanlar ise bu deneyimin korkutucu olmasına rağmen çoğu zaman doğaüstü değil, biyolojik bir açıklaması olduğunu vurguluyor.
Yeni Araştırmalar Uyku Felci Hakkında Ne Diyor?
Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, uyku felcinin özellikle REM uykusu ile ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. REM uykusu sırasında beyin aktifken, vücut kaslarının büyük bölümü geçici olarak devre dışı kalıyor. Bu mekanizma, rüyaların fiziksel olarak yaşanmasını önlemek için gerekli kabul ediliyor.
Araştırmacılar, bazı kişilerde beynin uyanma sürecinin kaslardan önce gerçekleşebildiğini, bunun da kişinin bilinci açıkken hareket edememesine yol açabildiğini belirtiyor. Bu sırada görülen halüsinasyon benzeri deneyimlerin de rüya ile uyanıklık arasındaki geçişten kaynaklanabileceği ifade ediliyor.
Yeni çalışmalar ayrıca uyku felcinin;
-
düzensiz uyku,
-
yoğun stres,
-
anksiyete ve depresyon,
-
uzun süreli uykusuzluk
ile daha sık görülebildiğine işaret ediyor.
Uyku Felci Psikolojik mi, Beyinle mi İlgili?
Uzmanlara göre uyku felci tek başına psikiyatrik bir hastalık değil. Ancak psikolojik durumlarla yakından ilişkili olabiliyor. Stres ve kaygı düzeyi yüksek olan kişilerde, uyku felci ataklarının daha sık yaşandığı bildiriliyor.
Bununla birlikte uyku felci, doğrudan bir beyin hastalığı anlamına da gelmiyor. Daha çok uyku-uyanıklık geçişindeki geçici bir uyumsuzluk olarak değerlendiriliyor.
Kimlerde Daha Sık Görülüyor?
Bilimsel veriler, uyku felcinin şu gruplarda daha yaygın olabileceğini gösteriyor:
-
Düzensiz uyku saatleri olanlar
-
Gece vardiyasında çalışanlar
-
Yoğun stres yaşayanlar
-
Anksiyete ve depresyon öyküsü olanlar
-
Sık kabus gören kişiler
Bazı kişiler hayatında yalnızca bir kez yaşarken, bazı kişilerde tekrar edebiliyor.
Ne Zaman Ciddiye Alınmalı? (Kırmızı Bayraklar)
Uzmanlar, aşağıdaki durumlarda uyku felci şikâyetlerinin daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor:
-
Atakların çok sık tekrar etmesi
-
Gün içinde aşırı uyku haliyle birlikte görülmesi
-
Ani kas kaybı veya bayılma hissi eşlik etmesi
-
Şiddetli kaygı ve panik ataklarla birlikte yaşanması
Bu durumlar, farklı bir uyku bozukluğunun işareti olabilir.
Uyku felci tehlikeli midir?
Genellikle tehlikeli kabul edilmez, ancak yaşattığı korku nedeniyle yaşam kalitesini etkileyebilir.
Uyku felci sırasında nefes durur mu?
Nefes durmaz; ancak göğüste baskı hissi nefes alamıyormuş gibi algılanabilir.
Uyku felci cin veya doğaüstü bir durum mu?
Bilimsel açıklamalara göre uyku ve beyinle ilişkili bir durumdur.
Herkes uyku felci yaşar mı?
Herkes yaşamaz; bazı kişiler hayatında hiç deneyimlemez.
Uyku felci geçici midir?
Çoğu kişide geçicidir, ancak bazı kişilerde tekrar edebilir.