Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş’ın Trabzon Şehir Hastanesi ve Papara Park Stadı’nın bulunduğu zeminle ilgili yaptığı açıklamalar, kentte kamuoyunun dikkatini bu bölgeye çevirdi.
Bektaş, özellikle dolgu zeminlerin deprem sonrası kayma hızlarında artış yaşanabileceğini belirterek, hastane çevresinde milimetrik düzeyde hareketlilik gözlendiğini ifade etti. Bu açıklama, “Trabzon Şehir Hastanesi’nin açılışı ertelenir mi?” sorusunu da beraberinde getirdi.
Dolgu Zemin Neden Riskli?
Bilimsel literatüre göre dolgu alanlar, doğal zeminlere kıyasla deprem dalgalarını farklı biçimde iletebilir. Özellikle deniz dolgusu yapılan bölgelerde;
• Zemin sıkışması (konsolidasyon)
• Sıvılaşma riski
• Yatay ve düşey oturmalar
• Uzun vadeli kayma hareketleri
gibi jeoteknik sorunlar görülebilir.
Karadeniz kıyı şeridinde inşa edilen büyük ölçekli yapılar için genellikle derin kazıklı temel sistemleri, zemin iyileştirme teknikleri ve sürekli jeodezik ölçümler uygulanır. Uzmanlar, bu tür projelerde tasarım aşamasında detaylı zemin etütlerinin yapıldığını ve yapıların belirli deprem senaryolarına göre projelendirildiğini hatırlatıyor.
Milimetrik Kayma Ne Anlama Geliyor?
Jeofizik ve jeodezi uzmanlarına göre milimetre mertebesindeki yer değiştirmeler, modern ölçüm cihazlarıyla tespit edilebilen ve her zaman yapısal risk anlamına gelmeyen hareketlerdir. Ancak bu hareketlerin süreklilik göstermesi ve hızlanması durumunda teknik değerlendirme gerekir.
Deprem mühendisliği açısından kritik olan, hareketin:
• Sürekliliği
• Hız artışı gösterip göstermediği
• Yapısal taşıyıcı sistemle etkileşimi
gibi parametrelerdir.
Bilim insanları, özellikle hastane gibi afet anında kritik rol üstlenecek yapıların performans analizlerinin düzenli olarak güncellenmesi gerektiğini vurguluyor.
Şehir Hastanesi Açılışı Ertelenir mi?
Bu aşamada resmi makamlar tarafından açılışa ilişkin bir erteleme kararı açıklanmış değil. Ancak zemin hareketlerine ilişkin teknik ölçümlerin kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılması, olası spekülasyonların önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.
Afet anında kesintisiz hizmet vermesi planlanan şehir hastaneleri, Türkiye’de yüksek deprem performans kriterlerine göre inşa ediliyor. Sismik izolatör sistemleri, güçlendirilmiş taşıyıcı elemanlar ve zemin iyileştirme teknikleri bu projelerin temel unsurları arasında yer alıyor.
Bilimsel Görüş: Risk Yönetimi Esastır
Uzmanlara göre burada asıl mesele “panik” değil, “izleme ve risk yönetimi”. Dolgu zeminlerde yapı inşa etmek teknik olarak mümkündür; ancak:
• Sürekli zemin izleme sistemlerinin kurulması
• Deprem sonrası hız analizlerinin yapılması
• Bağımsız teknik heyet raporlarının hazırlanması
• Sonuçların kamuoyuyla paylaşılması
gereklidir.
Jeoloji ve deprem mühendisliği alanında çalışan akademisyenler, “milimetrik kaymalar tek başına alarm değildir; trend önemlidir” görüşünü paylaşıyor. Eğer kayma hızı stabil kalıyor veya kontrol altındaysa, mühendislik çözümleriyle yönetilebilir.
⸻
Trabzon’un denizle kurduğu ilişki yalnızca manzaradan ibaret değil; zeminle, mühendislikle ve bilimin titiz hesaplarıyla iç içe bir hikâye. Büyük projelerin kaderi, söylentilerle değil, verilerle belirlenir.
Bu nedenle uzmanların ortak çağrısı net: Ölç, analiz et, şeffaf ol.
