Psoriatik Artrit Nedir?
Psoriatik artrit (PsA), sedef hastalığıyla ilişkili, eklemleri, tendonları ve omurgayı tutabilen iltihaplı bir romatizmal hastalıktır. Her sedef hastasında görülmez; ancak sedefi olan bireylerde eklem şikâyetleri mutlaka ciddiye alınmalıdır.
Hastalık asimetrik eklem tutulumu, parmaklarda “sosis parmak” görünümü ve tırnak değişiklikleriyle dikkat çeker.
🛡️ Korunma Mümkün mü?
Psoriatik artritin kesin bir korunma yolu yoktur; ancak risk ve hastalık aktivitesi azaltılabilir:
-
Sedef hastalığının kontrolsüz kalması riski artırır
-
Obezite, hastalık aktivitesiyle yakından ilişkilidir
-
Sigara, tedavi yanıtını olumsuz etkiler
-
Düzenli takip, erken eklem tutulumunun yakalanmasını sağlar
Dermatoloji ve romatoloji iş birliği kritik önemdedir.
🧪 Teşhis Nasıl Konur?
Psoriatik artritte tanı çoğu zaman gecikir; çünkü eklem şikâyetleri başka romatizmal hastalıklarla karışabilir.
Tanıda Dikkat Edilen Bulgular
-
Sedef öyküsü (aktif ya da geçmişte)
-
Asimetrik eklem ağrısı ve şişlik
-
Tırnak çukurlaşması ve ayrılması
-
Görüntüleme yöntemleri (USG, MR)
Klasik romatoid artrit testleri (RF) genellikle negatiftir.
💊 Güncel Tedaviler Neler?
Tedavinin amacı, iltihabı kontrol altına almak ve eklem hasarını önlemektir.
🔹 Temel Tedaviler
-
Metotreksat ve benzeri DMARD’lar
-
Hafif olgularda NSAİİ’ler
🔹 Biyolojik ve Hedefe Yönelik Tedaviler
-
TNF inhibitörleri
-
IL-17 inhibitörleri
-
IL-23 inhibitörleri
Bu tedaviler, hem cilt hem eklem bulgularında etkili olabilmektedir.
🥗 Beslenme ve Yaşam Tarzı
Beslenme doğrudan tedavi değildir; ancak hastalık yükünü etkileyebilir.
-
Kilo kontrolü temel hedeftir
-
Antiinflamatuvar beslenme yaklaşımı
-
Alkol ve ultra işlenmiş gıdaların sınırlandırılması
-
Düzenli, eklem dostu egzersiz
“Alevlenmeyi kesin durduran diyet” iddiaları bilimsel değildir.
🔬 Umut Veren Klinik Çalışmalar
Psoriatik artritte son yıllarda en dikkat çekici gelişmeler, daha hedefe yönelik biyolojik ajanlar etrafında yoğunlaşıyor.
🔹 Yeni Nesil Sitokin Hedefleri
-
IL-23 yolunu daha seçici baskılayan ajanlarla yapılan çalışmalarda
-
Hem cilt hem eklem tutulumunda daha kalıcı hastalık kontrolü raporlanıyor.
🔹 Tedavi Yanıtını Öngörme Çalışmaları
-
Hangi hastanın hangi biyolojik tedaviden daha fazla fayda göreceğini belirlemeye yönelik araştırmalar
-
Kişiselleştirilmiş tedavi algoritmalarının önünü açıyor.
Bu çalışmalar, psoriatik artritte “deneme–yanılma” süresini kısaltmayı hedefliyor.
⚠️ Tıbbiye Bülteni Uyarısı
Sedef hastalığı yalnızca cilt sorunu değildir. Eklem ağrısı, şişlik veya sabah tutukluğu gelişen hastalarda gecikmeden romatoloji değerlendirmesi yapılması, geri dönüşsüz eklem hasarını önleyebilir.
