Sarkoidoz, tam da böyle bir tabloyla ortaya çıkan, nedeni kesin olarak bilinmeyen sistemik bir hastalık. Vücutta “granülom” adı verilen iltihabi hücre kümeleri oluşur ve bu kümeler en sık akciğerleri ve lenf bezlerini etkiler. Ancak cilt, göz, kalp ve sinir sistemi gibi birçok organda da görülebilir.
Sarkoidozun Belirtileri Neler?
Hastalığın belirtileri, hangi organın tutulduğuna göre değişir. Bazı kişilerde uzun süre belirti vermeden ilerleyebilirken, bazılarında günlük yaşamı etkileyen şikâyetler görülebilir.
Genel belirtiler
• Sürekli yorgunluk
• Ateş ve gece terlemeleri
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Lenf bezlerinde şişlik
Akciğer tutulumu
• Uzun süren kuru öksürük
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
Cilt ve göz bulguları
• Ciltte kırmızı, ağrılı kabarıklıklar
• Gözlerde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet ve görme bulanıklığı
Diğer organlar
• Kalp ritim bozuklukları
• Yüz felci gibi sinir sistemi belirtileri
• Eklem ağrıları ve kas güçsüzlüğü
Teşhis Nasıl Konur?
Sarkoidoz için tek bir “kesin tanı testi” yoktur. Tanı, klinik değerlendirme ve farklı yöntemlerin birlikte kullanılmasıyla konur.
• Akciğer grafisi ve bilgisayarlı tomografi ile göğüs içi tutulum değerlendirilir
• Solunum fonksiyon testleri yapılır
• Kan testleri ile organ fonksiyonları ve iltihap göstergeleri incelenir
• En kesin tanı, etkilenen organdan alınan biyopsi örneğinde granülomların gösterilmesiyle konur
Korunma Yolları Var mı?
Hastalığın nedeni net olarak bilinmediği için sarkoidozu tamamen önleyecek özel bir korunma yöntemi bulunmuyor. Ancak bazı önlemler hastalığın seyrini olumlu etkileyebilir:
• Sigara ve hava kirliliğinden uzak durmak
• Düzenli doktor kontrollerini aksatmamak
• Bağışıklık sistemini zorlayacak kontrolsüz takviye ve ilaçlardan kaçınmak
Tedavi Nasıl Yapılıyor?
Tedavi, hastalığın şiddetine ve hangi organların etkilendiğine göre planlanır. Hafif seyirli olgularda sadece düzenli takip yeterli olabilir; çünkü sarkoidoz bazı hastalarda kendiliğinden gerileyebilir.
Güncel tedavi yaklaşımları
• Kortikosteroidler: İltihabı baskılamak için ilk tercih edilen ilaçlardır
• Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar: Steroidlerin yetersiz kaldığı veya yan etki yaptığı durumlarda kullanılır
• Hedefe yönelik biyolojik tedaviler: Seçilmiş, dirençli vakalarda gündeme gelir
• Organ odaklı tedavi: Kalp, göz veya sinir sistemi tutulumu olan hastalarda daha yakın takip ve yoğun tedavi uygulanır
Hastalık Kalıcı mı?
Sarkoidoz her hastada aynı seyri göstermez. Birçok kişide yıllar içinde tamamen düzelebilirken, bazı hastalarda kronikleşerek özellikle akciğerde kalıcı hasara yol açabilir. Bu nedenle erken tanı ve düzenli takip büyük önem taşır.
Kısa Özet
Sarkoidoz, bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi sonucu vücutta granülomlar oluşturan, çoğunlukla akciğerleri etkileyen sistemik bir hastalık. Belirtileri kişiden kişiye değişiyor, tanı biyopsi ve görüntüleme yöntemleriyle konuluyor, tedavi ise hastalığın şiddetine göre izlemden ileri ilaç tedavilerine kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsıyor.
