“Sağlık Okuryazarlığı Bir Güvenlik Meselesidir”
Doç. Dr. Münevver SÖNMEZ, sağlık okuryazarlığını şu sözlerle tanımladı:
“Sağlık okuryazarlığı; bireylerin sağlıklarıyla ilgili günlük kararları alabilmeleri, yaşam kalitelerini yükseltip sürdürebilmeleri ve hastalıkları önlemek için gerekli bilgiye erişme, anlama, değerlendirme ve kullanma süreçlerini kapsayan bilgi, motivasyon ve yeterlilikler bütünüdür.”
SÖNMEZ, bu kavramın yalnızca eğitim düzeyiyle açıklanamayacağını belirterek, “Asıl mesele, verilen sağlık bilgisini doğru zamanda doğru davranışa dönüştürebilmektir” dedi.
Doç. Dr. Münevver SÖNMEZ
Erken Tanı ve Doğru Başvuru Hayat Kurtarıyor
Uzman isim, sağlık okuryazarlığının en kritik etkisinin erken tanı süreçlerinde görüldüğünü ifade etti. Göğüs ağrısı, ani nefes darlığı, konuşma bozukluğu, şiddetli baş ağrısı veya bilinç değişikliği gibi belirtilerde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmanın hayati önem taşıdığını vurgulayan SÖNMEZ, şunları kaydetti:
“Belirti ve bulguları tanıyabilen bireyler, kalp krizi ve inme gibi acil durumlarda gecikmenin önüne geçebilir. ‘Ne kadar beklemeli? Ne zaman acile başvurmalı?’ sorularına doğru yanıt verebilmek yaşam şansını artırır.”
Düşük sağlık okuryazarlığının ise başvuru gecikmelerine, gereksiz acil servis kullanımına ve tedavi hatalarına yol açabileceğine dikkat çekti.
Dijital Çağda Bilgi Kirliliği Tehlikesi
Sosyal medyada hızla yayılan bilimsel temeli olmayan diyet, takviye ve aşı karşıtı içeriklerin bireyleri yanlış yönlendirebildiğini belirten SÖNMEZ, “Bilginin kaynağını sorgulamak, kişisel deneyim ile bilimsel kanıtı ayırt etmek ve tedaviyi sağlık profesyoneline danışmadan değiştirmemek gerekir” dedi.
Sağlık okuryazarlığının, bireyi yanlış bilgi ve manipülasyona karşı koruyan bir kalkan işlevi gördüğünü ifade eden SÖNMEZ, dijital çağda bu becerinin daha da kritik hale geldiğini söyledi.
Çok Boyutlu Bir Beceri
Sağlık okuryazarlığı;
-
Hastalık belirtilerini tanıma
-
Reçete ve ilaç etiketlerini doğru yorumlama
-
Aşı ve tarama programlarını takip etme
-
Güvenilir bilgi kaynaklarını ayırt edebilme
-
Sağlık profesyonelleriyle etkili iletişim kurma
gibi birçok beceriyi kapsıyor.
Kronik hastalıkların artması, çoklu ilaç kullanımı ve dijital sağlık uygulamalarının yaygınlaşmasının sağlık sistemini daha karmaşık hale getirdiğini belirten SÖNMEZ, “Bu karmaşık yapı içinde bireyin doğru karar verebilmesi için sağlık okuryazarlığının güçlendirilmesi stratejik bir öncelik olmalıdır” değerlendirmesinde bulundu.
“Hayat Kurtarıcı Bir Rol”
Son olarak Doç. Dr. Münevver SÖNMEZ, yeterli sağlık okuryazarlığının hasta güvenliğini, tedaviye uyumu ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Sağlık okuryazarlığı, erken uyarı işaretlerinin zamanında fark edilmesini, doğru başvuru davranışının geliştirilmesini ve güvenli kararların alınmasını sağlar. Bu yönüyle gerçekten hayat kurtarıcıdır.”
Uzmanlara göre sağlık okuryazarlığının artırılması, yalnızca bireysel değil toplumsal düzeyde de sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor.