Uzmanlara göre bu tablo nadir değil ve tek bir başlıkla açıklanamayacak kadar karmaşık.
Çifte Yüz Mü, Çifte Maske Mi?
Psikiyatri literatüründe bu tür davranış örüntüleri çoğu zaman “imaj odaklı kişilik yapıları” içinde değerlendirilir. Dışarıya yönelik güçlü bir vitrin, içeride ise kontrol ve tahakküm dili. Bu durum her zaman bir hastalık anlamına gelmez. Ancak sürekli, yaygın ve zarar verici hâle geldiğinde ruh sağlığı açısından dikkat çekici bir tabloya dönüşebilir.
Uzmanlar özellikle şu yapılar üzerinde duruyor:
⸻
Narsisistik Özellikler Ön Planda
Kamuoyunda beğenilme ihtiyacı, eleştiriye tahammülsüzlük, empati eksikliği ve güç alanında aşağılayıcı tutumlar…
Narsisistik özellikler taşıyan kişiler, toplum önünde karizmatik bir profil çizerken hiyerarşik olarak alt konumda gördüklerine karşı sertleşebiliyor. İmaj yönetimi adeta bir zırh gibi kullanılıyor.
⸻
Paranoid Hassasiyet Eşlik Edebilir
Sürekli tehdit algısı, “arkamdan iş çevriliyor” düşüncesi, kontrol ihtiyacının artması…
Paranoid eğilimler, astlara karşı aşırı baskıcı bir yönetim tarzını tetikleyebilir. Bu kişiler eleştiriyi saldırı olarak algılayabilir.
⸻
Bipolar Bozukluk Dönemsel Etki Yaratabilir
Eğer tablo dönemsel olarak yoğunlaşıyorsa, aşırı özgüven, tahammülsüzlük, öfke patlamaları ve az uyku ihtiyacı eşlik ediyorsa, uzmanlar duygu durum bozukluklarını da değerlendirmeye alıyor. Ancak burada önemli olan nokta süreklilik. Bipolar belirtiler dönemsel olur; kişilik özellikleri ise daha sabittir.
⸻
“Kötücül Narsisizm” Tartışması
Resmî bir tanı olmamakla birlikte literatürde zaman zaman “kötücül narsisizm” kavramı kullanılıyor. Bu yapı; narsisistik özellikler, empati eksikliği, manipülasyon ve güç alanında acımasızlıkla karakterize ediliyor. Kamuoyuna dönük sıcak tavır ile özel alandaki zorbalık arasındaki keskin fark bu çerçevede ele alınabiliyor.
⸻
Her Sert Yönetici Hasta Mıdır?
Uzmanlar önemli bir uyarıda bulunuyor:
Her bağıran, her tehdit eden kişi psikiyatrik hasta değildir.
Bazen tabloyu şekillendiren faktörler şunlar olabilir:
• Güç zehirlenmesi
• Denetimsizlik
• Kurumsal kültür eksikliği
• Cezasızlık algısı
• Düşük duygusal zekâ
Bu durum özellikle iş yerlerinde “mobbing” olarak tanımlanan sistematik baskıya dönüşebiliyor.
⸻
Tehlike Nerede Başlıyor?
Davranışlar:
• Sürekli hâle gelmişse
• Birden fazla ortamda görülüyorsa
• Çevresine ciddi psikolojik zarar veriyorsa
• Kişinin işlevselliğini bozuyorsa
o zaman profesyonel değerlendirme gerekiyor.
Aksi hâlde mesele çoğu zaman bir “kişilik bozukluğu” değil; güç, karakter ve denetim eksikliği üçgeninde şekillenen bir liderlik sorunu olabilir.
⸻
Son Söz
Toplum önünde gülümseyen bir yüz ile kapalı kapılar ardında korku dili kullanan bir yönetici profili sadece bireysel bir mesele değildir. Bu durum kurum kültürünü, çalışan ruh sağlığını ve toplumsal güven duygusunu etkiler.
Maskeler düşmese bile izler kalır.
Ve bazen en yüksek sesle konuşan şey, kapalı kapılar ardındaki fısıltıdır.
