Malulen Emeklilerin EKPSS ile Kamuya Atanmasının Önünde Engel Var mı? Bakanlık Görüşü Net
Bakanlık görüşüne göre, malulen emekli bireylerin EKPSS (Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı) yoluyla kamuya atanmasının önünde ilkesel bir yasal engel bulunmamaktadır. Ancak bu atamalar, mevcut mevzuat nedeniyle belirli kamu kurumlarıyla sınırlıdır.
5335 Sayılı Kanun Ne Diyor?
5335 sayılı Kanun’un 30. maddesi uyarınca;
herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emekli veya yaşlılık aylığı alan kişiler, aşağıdaki kurumlara açıktan atanamaz:
• Genel bütçeye dahil daireler
• Katma bütçeli idareler
• Döner sermayeli kuruluşlar
• Kefalet sandıkları
• Sosyal güvenlik kurumları
• Bütçeden yardım alan kamu kuruluşları
Buna karşılık, belediyeler, il özel idareleri, birlikler, kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve sermayesinin yüzde 50’sinden fazlası kamuya ait ortaklıklar bu yasağın dışındadır.
➡️ Bu kapsamda, malulen emekli bir kişi EKPSS yoluyla bu kurumlara atanabilir; ancak atama gerçekleştiği anda emekli aylığı kesilir.
⸻
Adaylık Yeniden Uygulanmaz
Bakanlık görüş yazısında dikkat çeken bir diğer husus, aday memurluk meselesidir.
Daha önce devlet memurluğu yapmış ve adaylık sürecini tamamlamış kişilerin, EKPSS yoluyla yeniden kamuya atanması halinde tekrar aday memur statüsüne alınmayacağı açıkça belirtilmiştir.
Örnek:
Öğretmenlik görevinden malulen emekli olan bir kişi, EKPSS ile bir belediye kadrosuna atandığında yeniden aday memur sayılmaz. Bu kişilerin önceki hizmet süreleri, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
⸻
Malulen Emekli Olanlar Atanırsa Ne Yapmalı?
Malulen emekli bireylerin, EKPSS veya kura sonucunda kamuya atanmaları halinde şu süreci izlemeleri gerekir:
1. “Çalışabilir” ibareli sağlık kurulu raporu alınması
2. Bu raporun SGK Sağlık Kurulu’na sunulması
3. SGK onayı sonrası malullük aylığının kesilmesi
4. Yeni görevine fiilen başlanması
Bu mekanizma, hem engelli kontenjanlarının doldurulmasını hem de çalışma gücünü yeniden kazanmış bireylerin istihdamını hedeflemektedir.
⸻
Hukuki Değerlendirme: Amaç Çifte Maaşı Önlemek
Bakanlık görüşü, hukuken isabetlidir. Çünkü 5335 sayılı Kanun’un temel amacı, çifte maaş alınmasını önlemek, yani kamu kaynaklarının hem emekli aylığı hem de memur maaşı yoluyla iki kez kullanılmasını engellemektir.
Ancak malulen emeklilik, yaşlılık emekliliğinden farklı bir statüdür. Bu kişiler çoğu zaman sağlık sorunları nedeniyle emekli olmuş, ancak sonradan tedavi veya rehabilitasyonla yeniden çalışabilir hale gelmiş bireylerdir.
Bu noktada önemli bir çelişki ortaya çıkmaktadır:
• Devlet “çalışabilir” raporu ister
• Ancak kişi çalıştığında tüm emekli aylığını kaybeder
Bu durum, birçok engelli birey için caydırıcı olabilmektedir.
⸻
Sosyal Boyut: Çalışma Sadece Gelir Değildir
Engelli bireyler açısından çalışma;
• Sadece ekonomik bir kazanç değil
• Aynı zamanda toplumsal hayata yeniden katılım,
• psikolojik iyilik hali ve
• üretkenlik duygusu anlamına gelmektedir.
Bu nedenle;
• Kısmi maaş kesintisi
• Vergisel dengeleme
• Ya da geçiş süreci modelleri
gibi ara formüller, sosyal adalet açısından daha dengeli çözümler sunabilir.
⸻
Mevcut Sınırlama Yeterli mi?
Bugünkü düzenleme, malulen emeklilerin fiilen yalnızca:
• Belediyeler
• İl özel idareleri
• KİT’ler
üzerinden istihdam edilmesine imkân tanımaktadır. Ancak engelli bireylerin büyük bir kısmı bu kurumlarda uygun kadro bulamamaktadır.
Bu nedenle;
• Sağlık Bakanlığı
• Milli Eğitim Bakanlığı
• Adalet Bakanlığı
• İçişleri Bakanlığı
gibi büyük kamu kurumlarının belirli ve uygun kadrolarında bu atamalara izin verilmesi, hem istihdamı hem de toplumsal kapsayıcılığı güçlendirebilir.
⸻
Sonuç
Malulen emeklilerin EKPSS’ye katılarak kamuya atanabilmesi, hukuken doğru ve umut verici bir uygulamadır. Ancak mevcut sınırlamalar, bu hakkın fiilen kullanılmasını zorlaştırmaktadır.
Mevzuatta yapılacak küçük ama etkili değişikliklerle:
• Kamu kaynakları korunabilir
• Engelli bireylerin bilgi ve deneyimleri değerlendirilebilir
• “Yeniden üretim hayatına katılım” gerçek anlamda desteklenebilir
Bu konu, yalnızca bir istihdam meselesi değil; sosyal devlet ilkesinin sınandığı alanlardan biridir.
