Alzheimer’a karşı en güçlü ilaçlardan biri eczanede değil, spor ayakkabının içinde olabilir. Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, düzenli egzersizin beynin hafıza merkezi olan diştaç girusunda güçlü koruyucu biyolojik tepkiler başlattığını ortaya koydu.
Araştırma, Alzheimer hastalığı oluşturulmuş fareler üzerinde yürütüldü. Bilim insanları, egzersiz sonrası beyindeki değişimleri tek tek hücre çekirdeği düzeyinde incelemek için tek çekirdekli RNA sıralaması adı verilen ileri bir genetik analiz yöntemi kullandı. Böylece egzersizin beyin hücrelerinde hangi genleri açıp kapattığı ayrıntılı şekilde haritalandı.
Çalışmanın sonuçlarına göre egzersiz:
• sinir hücrelerinin dayanıklılığını artıran genleri aktive ediyor
• iltihap ve sinir hücresi hasarıyla ilişkili süreçleri baskılıyor
• öğrenme ve hafıza ile ilgili sinaptik bağlantıları destekliyor
• beyin plastisitesini güçlendiriyor
Uzmanlar, bu biyolojik değişikliklerin egzersizi yalnızca bir yaşam tarzı önerisi olmaktan çıkarıp, Alzheimer’ı geciktirebilecek potansiyel bir koruyucu müdahale haline getirdiğine dikkat çekiyor.
Araştırmanın insanlarda da yürütülen çalışmalarla desteklendiği belirtiliyor. Son yıllarda yayımlanan bilimsel makalelerde, düzenli fiziksel aktivitenin:
• hafıza testlerinde performansı artırdığı
• beyin hacmini koruduğu
• demans riskini azalttığı
rapor edilmiş durumda.
Bilim insanları, özellikle tempolu yürüyüş, koşu bandı egzersizi ve yüzme gibi aerobik aktivitelerin beyin üzerindeki olumlu etkilerinin daha belirgin olduğunu vurguluyor. Ancak araştırmanın hayvan modeli üzerinde yapılmış olması nedeniyle, sonuçların insanlar için klinik tedavi protokolüne dönüşmesi için daha fazla çalışma gerektiği belirtiliyor.
Yine de mesaj net:
Beyin, hareketi seviyor. Düzenli egzersiz, Alzheimer riskine karşı vücudun en doğal savunma sistemlerinden birini harekete geçiriyor.
⸻
🧪 Bilimsel çalışma notu
Çalışmanın sonuçları, 2025 yılında Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan ve Alzheimer fare modelinde egzersizin dentat girusta tek çekirdekli RNA dizilemesi ile analiz edildiği araştırmaya dayanıyor. Ayrıca son yıllarda:
• The Lancet Neurology
• Journal of Alzheimer’s Disease
• Neurology
dergilerinde yayımlanan egzersiz ve demans ilişkisini inceleyen klinik çalışmalar da egzersizin koruyucu etkisini destekliyor.
