Araştırmacılar, belirli enzimler kullanarak bağışlanan böbreklerin üzerindeki kan grubu belirleyici antijenleri temizlemeyi başardı. Böylece teorik olarak farklı kan gruplarına uyumlu hale getirilebilen bir “evrensel böbrek” modeli geliştirildi.
Peki Ne Yapıldı?
Bilim insanları özellikle A kan grubuna ait bir böbrek üzerinde çalıştı. Organın damar yapısına özel enzimler verildi ve A kan grubunu belirleyen şeker yapıları yüzeyden temizlendi. Amaç, böbreği bağışıklık sistemi açısından daha “nötr” hale getirmekti.
Laboratuvar ve erken klinik aşamadaki testlerde, modifiye edilen organın kısa süreli olarak farklı kan grubuna sahip bir alıcıda ciddi bir akut reddetme yanıtı oluşturmadan çalışabildiği bildirildi. Bu, organ nakli alanında önemli bir teknik başarı olarak değerlendiriliyor.
“Tam Evrensel” mi?
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: Ortaya çıkan böbrek henüz tüm kan grupları için kesin ve kalıcı bir çözüm anlamına gelmiyor. Uzmanlar, bazı kan grubu belirteçlerinin zamanla yeniden ortaya çıkabildiğini ve bağışıklık sisteminin uzun vadeli tepkisinin hâlâ araştırıldığını belirtiyor.
Yani şu aşamada klinik rutine girmiş, herkes için sorunsuz kullanılabilen bir “evrensel böbrek” yok. Ancak organın kan grubu kimliğinin biyokimyasal olarak değiştirilebildiğinin gösterilmesi, nakil tıbbında paradigma değişimine aday bir adım olarak görülüyor.
Neden Bu Kadar Önemli?
Dünya genelinde böbrek nakli bekleyen hasta sayısı yüz binlerle ifade ediliyor. Kan grubu uyumsuzluğu nedeniyle birçok organ uygun alıcıya ulaşamadan değerlendirilemeyebiliyor. Eğer bu teknoloji güvenli ve kalıcı şekilde geliştirilebilirse:
• Bekleme süreleri kısalabilir
• Organ israfı azalabilir
• Nakil şansı artabilir
Özellikle acil durumlarda kan grubu bariyerinin aşılabilmesi, hayati fark yaratabilir.
Önümüzdeki Süreç
Araştırmanın bir sonraki aşamasında daha uzun süreli takipler, daha fazla hasta üzerinde denemeler ve bağışıklık yanıtının detaylı analizi yer alıyor. Uzmanlar, erken sonuçların umut verici olduğunu ancak geniş çaplı klinik kullanım için zamana ihtiyaç bulunduğunu vurguluyor.
Bilim bazen sessiz adımlarla ilerler. Bu çalışma da organ naklinde yıllardır süren bir soruna karşı atılmış önemli ama temkinli bir adım olarak kayda geçti. “Evrensel böbrek” henüz bir gerçek değil; ancak artık yalnızca bir hayal de sayılmaz.
