Stanford Medicine tarafından yürütülen yeni araştırma, yaşlanmanın yalnızca takvim yapraklarıyla ölçülemeyeceğini bir kez daha gösterdi.
Araştırmacılar, kandaki yaklaşık 3 bin proteini inceleyerek beyin, kalp, akciğer, karaciğer, böbrek ve bağışıklık sistemi dahil 11 farklı organ sisteminin biyolojik yaşını değerlendirdi. Çalışmada 40-70 yaş aralığındaki 44 bin 498 kişinin verileri analiz edildi.
Beynin Yaşı Yaşam Süresini Etkileyebilir
Araştırmaya göre özellikle beynin biyolojik yaşı, genel ölüm riskiyle güçlü biçimde ilişkili bulundu.
Biyolojik olarak “yaşlı beyin” grubunda yer alan kişilerde yaklaşık 15 yıllık takip sürecinde ölüm riskinin arttığı, “genç beyin” grubunda ise bu riskin daha düşük olduğu bildirildi. Stanford araştırmacıları, beynin yaşlanma sürecinde merkezi bir rol oynayabileceğini belirtti.
Alzheimer Riskiyle Dikkat Çeken Bağlantı
Çalışmada en çarpıcı bulgulardan biri Alzheimer hastalığıyla ilgili oldu.
Biyolojik olarak yaşlı beyne sahip kişilerde Alzheimer tanısı alma riskinin, normal yaşlanan beyne sahip kişilere göre 3,1 kat daha yüksek olduğu bildirildi. Genç beyin profiline sahip kişilerde ise Alzheimer riskinin belirgin şekilde daha düşük olduğu kaydedildi.
Kan Testi Gelecekte Erken Uyarı Aracı Olabilir
Araştırmacılar, bu yöntemin bugün için araştırma amaçlı kullanıldığını vurguluyor. Ancak ilerleyen yıllarda organların biyolojik yaşını gösteren kan testlerinin, hastalıklar ortaya çıkmadan önce riskli kişileri belirlemede kullanılabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre bu yaklaşım, klasik “hastalık çıktıktan sonra tedavi” anlayışından, hastalık gelişmeden önce önlem alma dönemine geçişin kapısını aralayabilir.
Kesin Tanı Değil, Risk Göstergesi
Araştırma önemli ipuçları sunsa da bu testin tek başına Alzheimer, kalp hastalığı veya başka bir hastalık tanısı koydurmadığı unutulmamalı. Bulgular, organ yaşlanması ile hastalık riski arasında ilişki olduğunu gösteriyor; kişisel sağlık değerlendirmesi için hekim kontrolü gerekiyor.
Kaynak: Stanford Medicine / Nature Medicine, 9 Temmuz 2025
