Çocuklara telefon verilip verilmemesi konusundaki tartışmalara yeni bir bilimsel değerlendirme daha eklendi. Pediatri alanında yayımlanan güncel araştırmalar, 13 yaşından küçük çocuklarda yoğun akıllı telefon kullanımının uyku düzenini bozabileceğini, fiziksel aktiviteyi azalttığı için obezite riskini artırabileceğini ve depresyon belirtileriyle ilişkili olabileceğini bildiriyor.
Uzmanlara göre çocukluk ve ergenliğin başlangıcı, beynin hızla geliştiği ve alışkanlıkların kalıcılaştığı kritik bir dönem. Bu süreçte ekranın uzun süreli ve denetimsiz kullanımı, hem biyolojik ritmi hem de davranışsal gelişimi etkiliyor. Özellikle yatmadan önce telefona maruz kalmak, melatonin hormonunun baskılanmasına bağlı olarak uykuya dalmayı zorlaştırıyor ve kronik uykusuzluk döngüsüne yol açabiliyor.
Araştırmalarda ayrıca, ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte açık havada oyun ve hareketin azalması dikkat çekiyor. Bu durumun çocuklarda kilo artışı ve metabolik sorun riskini yükselttiği belirtiliyor. Sosyal medya kullanımı ise akran karşılaştırması, özgüven düşüşü ve siber zorbalık nedeniyle ruh sağlığı üzerinde baskı oluşturabiliyor.
Bilimsel çalışmalarda özellikle şu bulgular öne çıkıyor:
• yüksek ekran süresi ile uyku bozukluğu arasında güçlü ilişki
• akıllı cihaz kullanımı arttıkça hareketsizlik ve kilo artışı eğilimi
• ergenliğe geçiş döneminde depresif duygu durumunun yükselme riski
Çocuk sağlığı uzmanları kesin yasaklar yerine aileyi merkeze koyan bir yaklaşımı öneriyor. Ekran süresine yaşa uygun sınırlar getirilmesi, yatak odasında telefon bulundurulmaması, ortak kullanım alanlarının tercih edilmesi ve aile içi dijital medya planı oluşturulması temel öneriler arasında yer alıyor.
📚 Bilimsel dayanaklara örnek çalışmalar
• Amerikan Pediatri Akademisi dergilerinde yayımlanan ekran süresi rehberleri
• Dünya Sağlık Örgütü’nün çocukluk çağı fiziksel aktivite ve ekran süresi raporları
• uyku bozukluğu ve mavi ışık etkisini inceleyen klinik çalışmalar
• ergenlik döneminde sosyal medya kullanımı ve depresif belirti ilişkisini analiz eden kohort çalışmalar
Uzmanlar, telefonun tamamen yasaklanması yerine doğru yaş, doğru süre ve doğru içerikle kullanılması gerektiğini vurguluyor. Ancak 13 yaş altı çocuklarda denetimsiz ve sınırsız kullanımın sağlık açısından risk barındırdığı konusunda görüş birliği giderek güçleniyor.
