İsveç’te yürütülen ve 100 binden fazla kadının katıldığı büyük ölçekli çalışmada, yapay zekâ destekli tarama uygulaması ile standart çift radyolog değerlendirmesi karşılaştırıldı. Bu çalışma, meme kanseri taramasında yapay zekâ kullanımını değerlendiren ilk randomize kontrollü deney olarak dikkat çekiyor.
Başlıca Bulgular
Araştırmanın en önemli sonucu, yapay zekâ destekli taramada ara dönem (interval) kanserlerin belirgin şekilde azalması oldu. Yani iki tarama arasında ortaya çıkan ve genellikle geç teşhis edilen kanser oranı, yapay zekâ destekli grupta standart yaklaşıma göre anlamlı şekilde daha düşüktü.
Yapay zekâ destekli sistemler aynı zamanda daha fazla kanseri ilk taramada saptadı. Özellikle klinik olarak anlamlı tümörler bu yöntemle daha yüksek oranda tanımlandı. Bu bulgu, erken tanının tedavi başarısını artırma potansiyelini güçlendiriyor.
Ayrıca daha agresif alt tiplerde ve daha büyük tümörlerde de düşüş gözlemlendi. Yapay zekâ desteğiyle taranan kadınlarda invaziv kanser, büyük tümör ve agresif alt tipli kanser oranlarının daha düşük olduğu belirlendi. Öte yandan yanlış pozitif oranında (gereksiz ek tetkiklere neden olan uyarılar) belirgin bir artış saptanmadı.
Çalışmanın Yöntemi ve Kapsamı
Araştırma 40–74 yaş arası 105 binden fazla kadını içeriyordu. Yapay zekâ destekli sistem, düşük riskli vakalarda tek bir radyoloğa, yüksek riskli vakalarda ise iki radyologa yönlendirme yaptı. Böylece, insan uzmanlığını tamamlayan bir yapay zekâ yaklaşımı benimsendi.
Çalışmanın sonuçlarına göre, yapay zekâ ile radyolog iş birliği hem radyologların iş yükünü azaltıyor hem de daha fazla kanser vakasını ilk okumada yakalayabiliyor. Bu da özellikle radyolog sayısının sınırlı olduğu ortamlarda tarama hizmetlerinin etkinliğini artırabilir.
Araştırmacıların Değerlendirmesi
Araştırmayı yürüten uzmanlar, yapay zekânın radyologların yerini almak yerine onların karar süreçlerini güçlendirdiğini vurguladı. Ayrıca çalışmanın sınırlılıklarına da dikkat çekildi: sadece bir ülkede ve belirli cihazlar ile yürütülmesi, farklı coğrafi ve demografik gruplarda benzer araştırmalar yapılmasının gerekliliğini ortaya koyuyor.
Ne Anlatıyor?
Bu sonuçlar, meme kanseri tarama programlarında yapay zekânın daha yaygın kullanılmasının önünü açabilir. Erken tanı sayesinde tedavi başarısı ve hasta yaşam beklentisinin artabileceği, aynı zamanda yanlış negatiflerin azalacağı düşünülüyor. Ancak uzun vadeli etkilerin netleşmesi için ek çalışmalar ve maliyet-etkinlik analizleri halen önemli.