Yabancı aksan sendromu çok nadir görülen bir durumdur. Kişi aniden kendi ana dilini farklı bir aksanla konuşmaya başlar. Örneğin Türkçe konuşan biri, sanki sonradan Türkçe öğrenmiş olan yabancı biriymiş gibi bir aksanla konuşabilir. Oysa hiç yabancı dil öğrenmemiştir, yurt dışında yaşamamıştır.
Bu durum genellikle beyin hasarından sonra ortaya çıkar. En sık neden inmedir. Beyin travması, ameliyat sonrası hasar veya multipl skleroz da neden olabilir. Bazı vakalarda görüntülemede belirgin bir hasar bulunamaz. Migren bile tetikleyebilir.
Sendromun ilk resmi vakası İkinci Dünya Savaşı sırasında görülür. Norveçli genç bir kadının kafasına, bombardıman sırasında şarapnel parçası isabet eder. Uyandığında Alman aksanıyla konuşmaktadır. Norveç o dönem Almanya işgali altındadır. Komşuları kadını Alman ajanı olduğunu zanneder ve ona uzun süre bir düşmanca davranır. Aslında kadın hiçbir zaman Almanya’ya gitmemiştir ve Almanca bilmemektedir.
Bu durumu tıp literatürüne ilk sokan kişi Fransız nörolog Pierre Marie’dir. 1907 yılında, inme geçirdikten sonra Alsas aksanıyla konuşmaya başlayan bir Parisli hastayı tanımlamıştır. Ancak sendromu asıl bilinir hale getiren, yukarıda anlatılan Norveçli kadının hekimi Georg Herman Monrad-Krohn’dur. 1947 yılında bu vakayı ayrıntılı şekilde yayımlamıştır. Kadının konuşmasındaki değişikliğe “disprosodi” adını verir. Yani bozulan şey kelimeler değil, konuşmanın melodisidir. İlginç olan, kadının şarkı söyleme yeteneğinin hiç etkilenmemiş olmasıdır. Konuşurken yabancı gibi duyulan kadın, şarkı söylerken tamamen normale dönmüştür. Bu da konuşma ile şarkı söylemenin beyinde farklı devreler kullandığını gösteren erken bir kanıt olmuştur.
Daha yakın tarihli vakalar da vardır. İngiliz Sarah Colwill, şiddetli bir migren atağı sonrası uyandığında Çin aksanıyla İngilizce konuşmaya başlar. Hiç Çin’e gitmemiştir. Yine İngiltere’den Kay Russell, benzer şekilde bir migren sonrası Fransız aksanı geliştirir. Şarkıcı George Michael, 2011 yılında ciddi bir zatürre geçirip üç haftalık komadan çıktığında, bir süre farklı bir İngiliz aksanıyla konuşur. Bu vaka, sendromun basında en çok bilinen örneklerinden biri olur.
Bazı haberlerde, kafa travması geçiren kişinin hiç bilmediği bir dili akıcı şekilde konuşmaya başladığı iddia edilir. Bu doğru değildir. Yabancı aksan sendromunda kişi hep kendi ana dilini konuşur, sadece aksanı değişir. Bilinmeyen bir dilin birden akıcı konuşulması tıbben mümkün değildir.
Konuşmanın beyindeki kontrolü çok karmaşıktır. Konuşma, akciğerlerden gelen hava akımının, gırtlaktaki ses tellerinden, sonra dudak, dil ve çenenin ince koordinasyonundan geçmesiyle oluşur. Bu koordinasyonu beyinde birçok bölge birlikte yönetir. Broca alanı cümlenin dilbilgisel yapısını ve kelime seçimini planlar. Motor korteks, dudak, dil ve çene kaslarına giden komutları gönderir. Serebellum bu hareketlerin zamanlamasını ve akıcılığını ayarlar. Bazal ganglionlar konuşma hızını ve ritmini düzenler. Yabancı aksan sendromunda genellikle hasar, konuşma seslerini planlayan ve zamanlayan bu motor devrelerdedir. Dilbilgisi ve kelime bilgisi bozulmaz, sadece seslerin çıkış biçimi ve cümlenin melodisi değişir. Ünlü harfler bu değişiklikten en çok etkilenen seslerdir, çünkü ünlüler dilin ağız içindeki konumuna çok duyarlıdır. Küçük bir konum değişikliği bile kulağa bambaşka bir aksan gibi gelebilir.
İlginç olan başka bir nokta da, aynı konuşmayı herkesin farklı bir aksana benzetmesidir. Bir araştırmada aynı ses kaydını dinleyen kişilerin bir kısmı Fransız, bir kısmı İtalyan, bir kısmı Çin aksanı olduğunu düşünmüştür. Bu da “yabancılık” algısının aslında dinleyenin kulağında oluştuğunu gösterir. Beyin, tanıdık olmayan bir konuşma biçimini duyduğunda, onu bildiği aksanlardan birine benzetme eğilimindedir.
Hastalar bu durumdan çok rahatsız olur. Kendi sesini tanımaz hale gelirler. Bazıları toplum içine çıkmaktan çekinir. Bazı hastalar sürekli yanlış anlaşılır, yabancı sanılır. Norveçli kadının başına geldiği gibi, bazen toplum bu değişimi düşmanlıkla karşılar.
Tedavi, altta yatan nedene yöneliktir. İnme sonrası oluştuysa, konuşma terapisi fayda sağlayabilir. Zamanla bazı hastalarda aksan kısmen düzelir, bazılarında kalıcı olur.
Bu sendrom dünyada bugüne kadar yaklaşık yüz vaka olarak bildirilmiştir.
Foreign Accent Syndrome
Foreign accent syndrome is a very rare condition. A person suddenly begins speaking their native language with a different accent. For example, a Turkish speaker may start to sound like a foreigner who learned Turkish later in life. Yet the person has never studied a foreign language and has never lived abroad.
The condition usually appears after brain damage. The most common cause is stroke. Traumatic brain injury, damage following surgery, or multiple sclerosis can also cause it. In some cases, no clear damage is found on brain imaging. Even migraine can trigger it.
The first officially documented case appeared during the Second World War. A young Norwegian woman was struck in the head by shrapnel during a bombing raid. When she woke up, she was speaking with a German accent. Norway was under German occupation at the time. Her neighbors assumed she was a German agent and treated her with hostility for a long time. In reality, she had never been to Germany and did not speak German.
The person who first introduced this condition into the medical literature was the French neurologist Pierre Marie. In 1907, he described a Parisian patient who began speaking with an Alsatian accent after a stroke. However, the person who truly brought the syndrome to wider recognition was Georg Herman Monrad-Krohn, the physician of the Norwegian woman described above. In 1947, he published a detailed account of her case. He called the change in her speech "dysprosody." In other words, what had changed was not her words but the melody of her speech. Remarkably, her singing ability was completely unaffected. Although she sounded foreign when speaking, she sounded entirely normal when she sang. This became early evidence that speaking and singing rely on different circuits in the brain.
More recent cases exist as well. British patient Sarah Colwill woke up speaking English with a Chinese accent after a severe migraine attack. She had never been to China. Another British patient, Kay Russell, developed a French accent after a migraine in much the same way. The singer George Michael spoke with an altered British accent for a period after coming out of a three-week coma caused by severe pneumonia in 2011. This case became one of the best-known examples of the syndrome in the press.
Some news reports claim that a person with a brain injury suddenly began speaking a language they had never known. This is not accurate. In foreign accent syndrome, the person always continues to speak their own native language; only the accent changes. Suddenly speaking an unknown language fluently is not medically possible.
The brain's control over speech is highly complex. Speech is produced as airflow from the lungs passes through the vocal cords in the larynx and is then shaped by the fine coordination of the lips, tongue, and jaw. Many brain regions work together to manage this coordination. Broca's area plans the grammatical structure of a sentence and word choice. The motor cortex sends commands to the muscles of the lips, tongue, and jaw. The cerebellum regulates the timing and fluency of these movements. The basal ganglia regulate the speed and rhythm of speech. In foreign accent syndrome, the damage is usually located in these motor circuits that plan and time speech sounds. Grammar and vocabulary remain intact; only the way sounds are produced and the melody of the sentence change. Vowels are the sounds most affected by this change, because vowel sounds are highly sensitive to the tongue's position in the mouth. Even a small shift in position can sound like an entirely different accent to the ear.
Another interesting point is that different listeners tend to hear different accents in the same speech. In one study, listeners who heard the same recording judged it variously as French, Italian, or Chinese. This shows that the perception of "foreignness" actually forms in the ear of the listener. When the brain hears an unfamiliar pattern of speech, it tends to match it to the closest accent it already knows.
Patients are often deeply distressed by this condition. They no longer recognize their own voice. Some become reluctant to go out in public. Some are repeatedly misunderstood and mistaken for foreigners. As happened to the Norwegian woman, society sometimes responds to this change with hostility.
Treatment targets the underlying cause. When the condition follows a stroke, speech therapy can be helpful. Over time, some patients partially recover their original accent, while in others the change is permanent.
To date, approximately one hundred cases of this syndrome have been reported worldwide.