O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev janoblarining yaqinda Turkiyada bildirgan quyidagi fikrlari, aslida hammasini aniq va ravshan ifodalaydi:
“Turkiya bilan O‘zbekistonning tillari, qalblari va niyatlari birdir. Biror muammo yuzaga kelganda, uni birgalikda hal etish uchun harakat qilamiz. Darhaqiqat, ona tilimiz va muqaddas dinimiz mushtarak bo‘lgani sababli, qardosh turk xalqidan bizni hech qanday masofa ajrata olmaydi.
Bugungi beqaror va tez o‘zgarayotgan dunyoda pok maqsadlarimizni ezgu niyatlar bilan birlashtirib, jasorat bilan oldinga intilsak, bir ildizdan o‘sib chiqqan xalqlarimizni hech bir kuch, hech bir xavf yenga olmaydi.”
Bu so‘zlar oddiy diplomatik muloyimlik emas. Bu iboralar ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlarni ta’riflovchi rasmiy formulalar ham emas. Bu so‘zlar — ikki qardosh davlat o‘rtasida shakllangan umumiy taqdir ongining davlat darajasida e’lon qilinishidir.
Men bu satrlarni akademik sovuqqonlik bilan emas, balki o‘zbekistonlik bir insonning tarixiy mas’uliyati bilan yozmoqdaman. Chunki gap Turkiya haqida ketganda, masala protokol emas; masala xotira, o‘zaro hurmat va kelajakni birga barpo etish irodasidir.
Biz, o‘zbeklar uchun Turkiya boshqa bir davlat bo‘lishi mumkin, ammo u hech qachon begona bo‘lmagan. Shu bilan birga, o‘zimizni boshqa bir kimlik ichida eritish zaruratini ham sezmaymiz. Biz — o‘zbekmiz. Tilimiz, tariximiz va davlat an’analarimiz bilan o‘zbekmiz. Turkiya esa biz uchun bir ildizdan oziqlangan, ammo tarixning boshqa yo‘lida kamol topgan qardosh bir davlatdir. Bu munosabat o‘xshashlik ustiga emas, yonma-yon tura olish tamoyiliga asoslanadi.
Samarqanddan qaraganda Anqara yoki Istanbul begona poytaxtlar bo‘lib ko‘rinmaydi. Ammo ularni o‘z shaharlarimiz o‘rniga ham qo‘ymaymiz. Samarqand va Buxoro biz uchun nima bo‘lsa, Anado‘lu shaharlar ham qardosh bir tamaddunning tashuvchi markazlaridir. Ilm, davlat tafakkuri va inson qadr-qimmatining turli geografiyalarda olgan shakllaridir.
Bugun Turkiyaning dunyodagi tutgan o‘rni O‘zbekistonda diqqat bilan kuzatilmoqda. Buning sababi taqlid istagi emas. Buning sababi — Turkiyaning o‘z yo‘lini izlar ekan, boshqalarning roziligiga suyanmagan holda qaror qabul qilganidadir. O‘z qarorini o‘zi qabul qilgan va buning uchun javobgarlikni zimmasiga olgan har bir davlat O‘zbekiston xalqining hurmatini qozonadi.
Bu o‘rinda Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘on rahbarligidagi siyosiy irodani alohida ta’kidlash lozim. Bu yetakchilik Turkistonda ustunlik tuyg‘usini emas, balki o‘ziga ishonch aks-sadosini uyg‘otdi. Agar yoshlar Turkiyaga qarab “biz ham qila olamiz” deya fikr yuritayotgan bo‘lsa, bu qaramlik emas, balki umumiy jasoratning ifodasidir.
Ammo bu qardoshlikni faqat kuchli so‘zlar bilan saqlab qolib bo‘lmaydi. Haqiqiy qardoshlik amalda sinovdan o‘tadi. Ta’limda, sog‘liqni saqlashda, fan va texnologiyada tenglik asosida yo‘lga qo‘yilgan hamkorliklar bu munosabatning eng mustahkam kafolatidir. Biz faqat o‘tmishni eslashni emas, kelajakni birga qurishni istaymiz.
Universitet rektori sifatida ayniqsa shuni ta’kidlamoqchiman: Turkiston bilan Anado‘lu o‘rtasidagi eng mustahkam ko‘prik — umumiy akademik tafakkurdir. Qo‘shma tibbiy dasturlar, birgalikdagi ilmiy-tadqiqot markazlari, olimlarning erkin harakati bu qardoshlikni romantik tushunchadan strategik darajaga olib chiqadi. Samarqanddagi bir olim bilan Anqaradagi bir akademikning yonma-yon, teng hamkor sifatida ishlashi — mudofaa yoki savdo kabi muhim masaladir.
O‘zbekiston yosh davlat, ammo xotirasi qadimdir. Mustaqillikdan keyingi davrning barcha sinovlarini boshdan kechirgan, shunga qaramay o‘z kimligini saqlab qolgan davlatdir. Bugun qayta tiklanar ekanmiz, yo‘l ko‘rsatuvchi izlamayapmiz. Biz hurmatga asoslangan qardoshlikni izlayapmiz. Turkiya bu qardoshlikning eng tabiiy hamkorlaridan biridir.
Turkiya ham shuni aniq anglashi lozim: O‘zbekiston faqat tarixiy xotira emas. O‘zbekiston — Markaziy Osiyoning yuragida mustahkam qad rostlayotgan, o‘z oyoqlari ustida turgan mintaqaviy kuchdir.