Geliştirilen CMLase enzimi, yaşlı insanlardan alınan damar, deri ve göz dokusu örneklerinde proteinlerde biriken kimyasal yaşlanma hasarını belirgin biçimde azalttı. Bulgular, yıllarca kalıcı kabul edilen bazı moleküler bozulmaların onarılabileceğine işaret ederken yöntemin henüz laboratuvar aşamasında olduğu vurgulandı.

Protein yaşlanması ve yaşlanma hasarı üzerine yürütülen yeni araştırmada, CMLase adı verilen mühendislik ürünü bir enzimin proteinlere yıllar içinde eklenen belirli bir kimyasal hasarı temizleyebildiği gösterildi. Hakem değerlendirmesinden geçen çalışma, canlı insanlara uygulanan bir tedavi denemesi değil; model proteinler ile bağışlanmış insan dokularında gerçekleştirilen erken aşamalı bir laboratuvar araştırması niteliğinde.[1]

Proteinlerde biriken yaşlanma hasarı nedir?

Araştırmanın hedefinde N-karboksimetil-lizin, kısa adıyla CML bulunuyor. CML, şeker ve yağ metabolizması sırasında oluşan reaktif maddelerin proteinlerin yapı taşlarından lizinle tepkimeye girmesi sonucu ortaya çıkan ileri glikasyon son ürünlerinden biri olarak biliniyor.[1][3]

Bu değişiklik, proteinin üzerine zamanla yerleşen kimyasal bir lekeye benzetilebilir. Özellikle kolajen ve göz merceğindeki proteinler gibi vücutta uzun süre kalan yapılarda birikebiliyor. Proteinlerin doğal biçimini ve işlevini etkileyebilen CML; oksidatif stres, kronik inflamasyon ve yaşa bağlı doku bozulmalarıyla ilişkilendiriliyor.[3][4]

Vücudun bazı savunma sistemleri hasarı oluşturan reaktif maddeleri erken dönemde etkisizleştirebiliyor. Ancak CML proteine yerleştikten sonra uzun yıllar boyunca geri döndürülemez kabul ediliyordu.[1]

500 milyondan fazla enzim varyantı tarandı

Araştırmacılar, düşük düzeyde CML parçalama özelliği bulunan bir bakteriyel enzimi başlangıç noktası olarak kullandı. Yönlendirilmiş evrim adı verilen yöntemle enzimin genetik yapısında çok sayıda değişiklik oluşturuldu ve istenen görevi en iyi gerçekleştiren varyantlar aşamalı biçimde seçildi.[1]

Beş geliştirme turu boyunca toplam 500 milyondan fazla enzim varyantının değerlendirildiği bildirildi. Sonunda elde edilen CMLase enzimi, başlangıçtaki yapıya göre peptitler üzerinde 10 kattan fazla katalitik verim artışı gösterdi. Enzimin yapısında 15 aminoasit değişikliği ve iki aminoasitlik bir silinme bulundu.[1]

Kontrol deneylerinde CMLase’in hasar görmemiş model proteini parçalamadığı ve CML bulunmayan örneklerde belirgin faaliyet göstermediği belirtildi. Bu sonuç, enzimin hedefe yönelik çalışabileceğine dair önemli bir ilk işaret olarak değerlendirildi.[1]

Model proteinlerde hasar yüzde 97’ye kadar azaldı

CMLase; kolajen, hemoglobin, kazein ve göz dokusundan elde edilen protein karışımları dahil farklı proteinler üzerinde denendi. Gece boyunca süren laboratuvar uygulamasının ardından CML işaretinde, incelenen proteine göre yüzde 52 ile yüzde 97 arasında azalma kaydedildi.[1]

Daha ayrıntılı moleküler incelemede, CML taşıyan 33 lizin bölgesinin 30’unda hasarın azaldığı görüldü. Bu bölgelerin 21’inde düşüş yüzde 50’yi aşarken yedi bölgede yüzde 90’ın üzerinde azalma belirlendi.[1]

Bununla birlikte enzim bütün hedeflere aynı ölçüde ulaşamadı. Bazı protein bölgelerinde hasar neredeyse tamamen temizlenirken üç yoğun biçimde değişikliğe uğramış bölgede azalma yüzde 5’in altında kaldı. Araştırmacılar bu farklılığın proteinin katlanma biçimi ve hedef bölgenin enzime ne kadar açık olduğu ile ilişkili olabileceğini bildirdi.[1]

Yaşlı damar ve deri dokusunda belirgin düşüş

Araştırmanın en dikkat çekici bölümünde CMLase, bağışlanmış insan dokuları üzerinde test edildi. Çalışmada canlı insanlara enzim verilmedi; laboratuvar ortamında hazırlanmış göz merceği proteinleri ile ince damar ve deri kesitleri kullanıldı.[1]

Bir göz merceği örneğinde toplam CML düzeyi doğrudan moleküler ölçümle yüzde 45 azaldı. Antikora dayalı ikinci yöntemde ise yüzde 78’lik düşüş hesaplandı. İki sonuç arasındaki fark, proteinin yüzeyindeki bölgelerin enzime ve ölçüm yöntemine daha açık olmasıyla ilişkilendirildi.[1]

İleri yaştaki bir vericiden alınan karın aortuna ait kesitlerde CML işareti yüzde 70’ten fazla azaldı. Yaşlı deri örneklerinin epidermis ve dermis tabakalarında ise yüzde 55’in üzerinde düşüş görüldü.[1]

Enzim uygulanan yaşlı deri kesitlerindeki CML işaretinin, daha genç bir vericiden alınan örnekteki düzeyin altına indiği bildirildi. Ancak bu bulgu, derinin biyolojik yaşının gençleştiği anlamına gelmiyor. Araştırmada yalnızca belirli bir kimyasal işaret ölçüldü; cilt esnekliği, yara iyileşmesi veya doku dayanıklılığı değerlendirilmedi.[1]

Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu: Kalıcı kabul edilen hasar hedeflendi

Türkiye’de psikogenetik, biyoteknoloji ve longevity alanlarının öncü isimlerinden Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu da araştırmanın yaşlanma bilimi açısından dikkat çekici bir kapı açtığını belirtti.[2]

Yılancıoğlu, çalışmanın en önemli yönünü, uzun ömürlü proteinlerde biriken CML değişikliklerinin doğrudan hedeflenmesi olarak değerlendirdi. “Bugüne kadar ‘geri dönüşü olmayan’ hasar olarak kabul ediliyordu.” ifadesini kullanan Yılancıoğlu, yeni enzimin CML’yi oksitleyerek proteindeki doğal lizin yapısını yeniden oluşturmasının önemli olduğunu kaydetti.[2]

Yılancıoğlu’nun değerlendirmesine göre araştırmanın asıl değeri, yaşlanmanın tamamını geri çevirdiğini göstermesinde değil, daha önce sabit kabul edilen belirli bir moleküler hasarın onarılabilir olabileceğini ortaya koymasında yatıyor.[2]

Gelecekte hangi alanlar için umut verebilir?

CMLase benzeri enzimlerin canlı dokularda güvenli ve etkili biçimde çalışması hâlinde damar duvarı, deri, bağ dokusu ve göz merceği gibi uzun ömürlü proteinlerin yoğun bulunduğu bölgelerde yeni araştırma yolları açılabilir.[1][3]

Glikasyon hasarı, yaşlanmanın yanı sıra diyabetle bağlantılı damar ve doku sorunlarında da araştırılıyor. Bu nedenle belirli protein hasarlarını oluşmadan önce yavaşlatmak yerine, oluştuktan sonra temizlemeyi hedefleyen yöntemler yeni bir “moleküler onarım” yaklaşımının temelini oluşturabilir.[1][3]

Araştırmada kullanılan yönlendirilmiş evrim yöntemi yalnızca CML ile sınırlı olmayabilir. Benzer enzimlerin yaşlanmayla biriken farklı kimyasal protein değişikliklerine göre tasarlanması, gelecekte daha geniş bir onarım platformu geliştirilmesini mümkün kılabilir.[1]

Henüz insanlarda uygulanabilecek bir tedavi değil

CMLase şu anda klinik araştırma aşamasına geçmiş, onaylanmış veya hastalarda kullanılan bir tedavi değil. Çalışmada insanlara ya da canlı deney hayvanlarına enzim uygulanmadığı için güvenli doz, dolaşım süresi, yan etkiler ve organlara ulaşma kapasitesi bilinmiyor.[1]

İnsan dokusuna ilişkin önemli sonuçlar, geniş bir katılımcı grubundan değil, belirli vericilere ait örneklerden elde edildi. İncelenen dokuların homojenize edilmiş proteinlerden veya birkaç mikrometre kalınlığındaki kesitlerden oluşması, enzimin hedeflerine ulaşmasını kolaylaştırmış olabilir.[1]

Canlı bir organda enzim, yoğun ve çapraz bağlanmış dokuların içine aynı ölçüde giremeyebilir. Ayrıca enzimin bakteriyel kökeni nedeniyle bağışıklık sistemi tarafından yabancı kabul edilme ihtimalinin ve tekrarlanan uygulamalardaki güvenliğinin araştırılması gerekiyor.[1]

Kimyasal tepkime sırasında hidrojen peroksit ve glikoksilat oluşması da canlı uygulamalarda değerlendirilmesi gereken başlıklar arasında bulunuyor. Araştırmacılar bu yan ürünlerin düşük miktarlarda oluşmasının beklendiğini bildirse de gerçek güvenlik tablosu ancak canlı sistemlerde yapılacak çalışmalarla anlaşılabilecek.[1]

Çalışmada yönteme ilişkin patent başvurusu yapıldığı ve araştırmacılardan ikisinin mucit olarak bildirildiği de çıkar çatışması beyanında yer aldı.[1]

Araştırma, yaşlanmayı durduran veya insan bedenini gençleştiren bir yöntem sunmuyor. Buna karşılık proteinlerde kalıcı olduğu düşünülen belirli bir kimyasal hasarın enzimle azaltılabilmesi, yaşlanma biyolojisinin yönünü değiştirebilecek güçlü bir kavram kanıtı oluşturuyor.

Önümüzdeki aşamada enzimin canlı dokulara ulaşması, bağışıklık yanıtı oluşturup oluşturmadığı ve kimyasal hasardaki azalmanın doku işlevinde gerçek bir iyileşmeye dönüşüp dönüşmediği araştırılacak. Bugün görünen tablo bir gençlik tedavisinden çok, moleküler tamir çağının aralanan ilk kapılarından biri.

Kaynaklar

[1] Trabosh N, Smith J, Hsu MYH, Panja S, Nagaraj R, Olsson N, McAllister FE, Cravens A. Reversal of protein chemical aging by enzymatic deglycation. Nature Communications. 2026;17:5926. DOI: 10.1038/s41467-026-75141-2

[2] Yılancıoğlu K. Proteinlerimizin kimyasal yaşlanması tersine çevrilebilir mi? Kamuya açık bilimsel değerlendirme. 2026.

[3] Chaudhuri J, Bains Y, Guha S, Kahn A, Hall D, Gugliucci A, Kapahi P. The Role of Advanced Glycation End Products in Aging and Metabolic Diseases: Bridging Association and Causality. Cell Metabolism. 2018;28(3):337-352. DOI: 10.1016/j.cmet.2018.08.014

[4] Kislinger T, Fu C, Huber B ve diğerleri. N(epsilon)-(carboxymethyl)lysine adducts of proteins are ligands for receptor for advanced glycation end products that activate cell signaling pathways and modulate gene expression. Journal of Biological Chemistry. 1999;274(44):31740-31749. DOI: 10.1074/jbc.274.44.31740

Kısa süre önce Elazığ İl Milli Eğitim Müdürlüğü görevine atanan Aziz Gün, Iğdır’daki görevi sırasında rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldı.

Edinilen bilgilere göre Gün, rahatsızlanmasının ardından Iğdır Devlet Hastanesinde tedavi altına alındı. Hastanede yapılan tetkiklerde kalp krizi geçirdiği belirlenen Aziz Gün’e anjiyo yapıldı ve stent takıldı.

Sağlık durumunun iyi olduğu öğrenildi

Doktorların gözetiminde tedavisi devam eden Aziz Gün’ün genel sağlık durumunun iyi olduğu belirtildi. Gün’ün bir süre daha hastanede takip altında tutulacağı öğrenildi.

Aziz Gün, geçtiğimiz hafta yayımlanan atama kararıyla Iğdır İl Milli Eğitim Müdürlüğü görevinden Elazığ İl Milli Eğitim Müdürlüğü görevine atanmıştı.

Sosyal medyada yaptığı paylaşımlarla tanınan içerik üreticisi Fatma Soydaş hakkında gözaltı kararı verildiği duyuruldu.

BPT Haber’in gazeteci Burak Doğan’a dayandırdığı bilgiye göre Soydaş hakkında, “halkın bir kesiminin benimsediği dini değerleri alenen aşağılama” iddiasıyla soruşturma yürütülüyor. Soruşturma kapsamında içerik üreticisinin sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirilmesine de karar verildiği aktarıldı.

FATMA SOYDAŞ GÖZALTINA ALINDI MI?

Paylaşılan ilk bilgilerde Fatma Soydaş hakkında gözaltı kararı verildiği belirtiliyor. Ancak bu ifade, Soydaş’ın gözaltına alındığı veya emniyette işlem gördüğü anlamına gelmiyor.

Haber hazırlanırken kararın hangi başsavcılık tarafından verildiği, soruşturmaya konu olan paylaşımların kapsamı ve Soydaş’ın yakalanıp yakalanmadığı konusunda ayrıntılı bir resmî açıklamaya ulaşılamadı.

Soruşturmayla ilgili yeni bilgilerin savcılık veya emniyet birimleri tarafından açıklanması bekleniyor.

FATMA SOYDAŞ KİMDİR?

Fatma Soydaş, Instagram, TikTok ve YouTube üzerinden içerik üreten bir sosyal medya fenomeni olarak tanınıyor. Eğlence, günlük yaşam, sosyal medya akımları ve farklı deneyimler üzerine videolar paylaşan Soydaş, son dönemde dinî ve tesettür temalı içerikleriyle geniş bir takipçi kitlesine ulaştı. Kendi YouTube kanalını da “eğlence ve değişik deneyimlerle dolu” bir içerik platformu olarak tanımlıyor.

Bazı biyografi kaynaklarında Soydaş’ın 2026 yılı itibarıyla 21 yaşında ve Mardinli olduğu, bir süredir İstanbul’da yaşadığı aktarılıyor. Ancak doğum tarihi ve hayatına ilişkin bu bilgilerin resmî kaynaklar tarafından doğrulanmadığı belirtiliyor.

FATMA SOYDAŞ NASIL ÜNLÜ OLDU?

Fatma Soydaş’ın adı ilk olarak sosyal medya akımlarına yönelik videolarıyla duyuldu. Kur’an-ı Kerim okurken ağladığı bir videosunun yayılması, Soydaş’ın geniş kitleler tarafından tanınmasında etkili oldu.

Soydaş daha sonra Nihat Hatipoğlu’nun oğlu Said Hatipoğlu ile çektiği videolar ve katıldığı programlardaki açıklamalarıyla gündeme geldi. Tesettür, yaşam tarzı ve abonelere özel içerikler konusundaki sözleri sosyal medyada yoğun tartışmalara neden oldu.

ABONELİK SİSTEMİYLE GÜNDEME GELMİŞTİ

Soydaş, sosyal medya platformlarında ücretli abonelik sistemi üzerinden özel içerikler yayımladığını açıklamıştı. Katıldığı bir programda yaklaşık 20 bin abonesi bulunduğunu söyleyen Soydaş’ın aylık kazancı hakkında farklı rakamlar gündeme gelmişti. Ancak kamuoyuna yansıyan gelir bilgilerinin bağımsız biçimde doğrulanmadığı biliniyor.

SORUŞTURMA SÜRECİ DEVAM EDİYOR

Fatma Soydaş hakkındaki gözaltı kararı, sosyal medyada dinî sembollerin ve inanç temalı içeriklerin etkileşim amacıyla kullanıldığı yönündeki tartışmaların ardından geldi.

Gözaltı kararı bir mahkûmiyet hükmü niteliği taşımıyor. Soydaş hakkındaki suçlamaların doğruluğu, yürütülecek adli soruşturma ve yargılama sürecinin sonucunda belirlenecek.

Fenerbahçe’de hücum hattına yönelik transfer çalışmaları sürerken İtalya’dan dikkat çekici bir isim yeniden masaya geldi. Sarı-lacivertlilere Fiorentina’nın santrforu Moise Kean’ın önerildiği iddia edildi.

Oyuncunun temsilcileri aracılığıyla iletilen transfer şartlarının yönetim tarafından değerlendirmeye alındığı belirtiliyor. Fenerbahçe’nin henüz Fiorentina’ya resmî teklif sunmadığı, öncelikle teknik heyetin oyuncuya ilişkin raporunu beklediği öne sürüldü.

Moise Kean’ın Fenerbahçe ile adı temmuz ayının başında da gündeme gelmiş, sarı-lacivertlilerin oyuncunun mali şartlarını araştırdığı yazılmıştı. Son iddia, dosyanın menajerler tarafından yeniden Fenerbahçe’nin önüne getirildiğine işaret ediyor.

Fiorentina’nın bonservis beklentisi yüksek

Fiorentina’nın Moise Kean’ı düşük bir bonservis bedeliyle bırakmaya sıcak bakmadığı belirtiliyor. İtalya ve Türkiye merkezli haberlerde farklı rakamlar gündeme gelirken, kulübün yaklaşık 25 milyon avro ve üzerindeki teklifleri değerlendirebileceği öne sürülüyor.

Kean’ın sözleşmesinde yer alan 62 milyon avroluk serbest kalma maddesinin belirli bir tarih aralığında geçerli olduğu, bu sürenin ardından olası transferin doğrudan kulüpler arasındaki pazarlığa bağlı hâle geldiği aktarılıyor.

Moise Kean’ın sözleşmesi 2029’a kadar sürüyor

26 yaşındaki İtalyan santrforun Fiorentina ile sözleşmesi 30 Haziran 2029’a kadar devam ediyor. Bu nedenle Fenerbahçe’nin transferi gerçekleştirebilmesi için oyuncunun yanı sıra İtalyan kulübüyle de anlaşması gerekiyor.

Moise Kean, santrfor pozisyonunun yanı sıra hücum hattının solunda da görev yapabiliyor. Fizik gücü, savunma arkasına yaptığı koşular ve ceza sahasındaki hareketliliğiyle öne çıkan oyuncunun Fenerbahçe’nin aradığı forvet profilleri arasında değerlendirildiği ifade ediliyor.

Fenerbahçe Moise Kean için teklif yapacak mı?

Moise Kean’ın Fenerbahçe’ye önerildiği iddia edilse de transfer şu aşamada değerlendirme seviyesinde bulunuyor. Sarı-lacivertli yönetimin oyuncuyla doğrudan görüşme yaptığına veya Fiorentina’ya resmî teklif sunduğuna ilişkin doğrulanmış bir bilgi yok.

Teknik heyetin olumlu görüş bildirmesi hâlinde Fenerbahçe’nin oyuncunun maaş şartları ve Fiorentina’nın bonservis beklentisi hakkında yeni temas kurabileceği belirtiliyor.

Türk Kızılay Afet ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen Afet Beslenme Grubu Lansman Programı gerçekleştirildi.

Afet dönemlerinde beslenme hizmetlerinin daha etkin, koordineli ve sürdürülebilir biçimde yürütülmesini amaçlayan programda, Sağlık Bilimleri Üniversitesi de Afet Beslenme Grubu üyeleri arasında yer aldı.

Sağlık Bilimleri Üniversitesinin üyelik belgesi, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ebru Kale’ye; AFAD Başkanı ve Vali Ali Hamza Pehlivan ile Türk Kızılay Genel Başkanı Prof. Dr. Fatma Meriç Yılmaz tarafından takdim edildi.

Üniversitenin Afet Beslenme Grubu’na katılımıyla birlikte sağlık, beslenme, afet yönetimi ve akademik uzmanlık alanlarında yürütülecek çalışmalara bilimsel katkı sunulması hedefleniyor.

Program kapsamında kamu kurumları, üniversiteler ve ilgili paydaşlar arasında iş birliğinin güçlendirilmesi, afet ve acil durumlarda beslenme hizmetlerinin ortak bir koordinasyon anlayışıyla yürütülmesi ele alındı.

Dr. Ayşe Mağdala son yolculuğuna uğurlanacak

Yapılan açıklamaya göre Dr. Ayşe Mağdala’nın cenazesi, 21 Temmuz 2026 Salı günü ikindi namazına müteakip Hoca Alizade Camii’nden kaldırılacak.

Kılınacak cenaze namazının ardından Mağdala’nın naaşı, Osmangazi ilçesindeki Pınarbaşı Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Sağlık camiasına başsağlığı mesajı

Dr. Ayşe Mağdala’nın vefatının ardından meslektaşları ve yakınları başsağlığı mesajları yayımladı. Bursa Tabip Odası da Mağdala’nın ailesine, yakınlarına ve tüm sağlık camiasına başsağlığı dileklerini iletti.

Dr. Ayşe Mağdala’nın vefat nedenine ilişkin kamuoyuyla paylaşılmış resmî bir açıklama bulunmuyor.

Hasan Aksayan hayatını kaybetti

Oylum Mahallesi’nde yaşanan kazada kamyonette bulunan Hasan Aksayan olay yerinde hayatını kaybetti. Araçtaki 5 kişi ise çeşitli yerlerinden yaralandı.

Çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye 112 Acil Sağlık, itfaiye ve jandarma ekipleri yönlendirildi. Ekipler, eğimli arazide bulunan araçtaki yaralılara ulaşmak için çalışma yürüttü.

Yaralılar hastaneye kaldırıldı

Sağlık ekiplerinin olay yerindeki ilk müdahalesinin ardından yaralılar ambulanslarla çevredeki hastanelere sevk edildi. Yaralıların tedavilerinin sürdüğü öğrenildi.

Jandarma ekipleri kaza bölgesinde güvenlik önlemi alırken, kamyonetin yoldan çıkış nedeninin belirlenmesi amacıyla inceleme başlatıldı.

Fenerbahçe’de santrfor transferine ilişkin dikkat çekici bir isim yeniden gündeme geldi. İngiliz basınında yer alan iddialara göre sarı-lacivertliler, Aston Villa’nın golcüsü Ollie Watkins’i kadrosuna katma ihtimalini değerlendiriyor.

Fenerbahçe’nin 30 yaşındaki futbolcunun temsilcileriyle ve Aston Villa yönetimiyle yeni temaslar kurmaya hazırlandığı ileri sürüldü. İngiltere’deki son aktarımlarda sarı-lacivertli kulübün ilgisini bildirdiği, ancak Aston Villa’ya henüz doğrulanmış resmî bir teklif sunulmadığı belirtildi.

Fenerbahçe transfer şartlarını araştırıyor

Fenerbahçe’nin Ollie Watkins transferinde mali şartları ve Aston Villa’nın satışa yaklaşımını araştırdığı ifade ediliyor. İngiliz ekibinin deneyimli santrfor için yüksek bir bonservis beklentisi taşıyabileceği belirtilirken, bazı haberlerde yaklaşık 35-40 milyon avro bandında rakamlar konuşuluyor.

Sarı-lacivertlilerin olası görüşmelerde bonservis bedelini aşağı çekmeye ve ödeme planı konusunda alternatif bir paket oluşturmaya çalışabileceği değerlendiriliyor. Ancak taraflar arasında anlaşma sağlandığına ilişkin güvenilir veya resmî bir açıklama bulunmuyor.

Ollie Watkins’in Aston Villa sözleşmesi devam ediyor

Ollie Watkins’in Aston Villa ile sözleşmesinin 2028 yılına kadar devam ettiği aktarılıyor. Bu nedenle Fenerbahçe’nin transferi tamamlayabilmesi için hem oyuncuyla hem de İngiliz kulübüyle anlaşması gerekiyor.

Watkins, 2020 yılında Brentford’dan Aston Villa’ya transfer oldu. İngiliz golcü, Nisan 2026’da Aston Villa formasıyla 100 gole ulaşarak kulüp tarihindeki önemli isimler arasına girdi.

Ollie Watkins kimdir?

30 Aralık 1995 doğumlu Ollie Watkins, santrfor pozisyonunda görev yapıyor. İngiltere Milli Takımı’nda da forma giyen tecrübeli futbolcu; sürati, savunma arkasına yaptığı koşular ve ceza sahasındaki bitiriciliğiyle öne çıkıyor.

Kariyerinde Exeter City ve Brentford formalarını da giyen Watkins, 2020 yılından bu yana Aston Villa’nın hücum hattında görev yapıyor. İngiliz futbolcu, Premier Lig’de Aston Villa tarihinin en fazla gol atan oyuncularından biri konumunda bulunuyor.

Ollie Watkins Fenerbahçe’ye transfer olacak mı?

Fenerbahçe’nin Ollie Watkins için yeni görüşmelere hazırlandığı öne sürülse de transfer şu aşamada ilgi ve şart araştırma seviyesinde bulunuyor.

Aston Villa’ya resmî teklif yapıldığı veya oyuncuyla kesin anlaşmaya varıldığı doğrulanmadı. Transfer sürecinin İngiliz kulübünün bonservis beklentisi ve Watkins’in kariyer planlamasına göre şekillenmesi bekleniyor.

Liv Hospital Ulus Aile Hekimliği Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Eren Eroğlu’nun vefatı, sağlık camiasında derin üzüntüye neden oldu.

Eroğlu’nun vefat haberi, Liv Hospital tarafından yayımlanan taziye mesajıyla duyuruldu. Açıklamada, değerli hekimin kaybından duyulan üzüntü ifade edildi.

Liv Hospital’dan başsağlığı mesajı

Hastanenin açıklamasında, “Liv Hospital Ulus Aile Hekimliği Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Eren Eroğlu’nu kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyiz” ifadelerine yer verildi.

Liv Hospital ailesi adına yayımlanan mesajda Dr. Öğr. Üyesi Eren Eroğlu’na Allah’tan rahmet; başta ailesi olmak üzere hastane çalışanlarına, meslektaşlarına ve tüm sağlık camiasına sabır ve başsağlığı dilendi.

Eroğlu’nun vefatı, birlikte görev yaptığı çalışma arkadaşları ve sağlık çevrelerinde üzüntüyle karşılandı.

Selenyum, vücudun çok az miktarda ihtiyaç duyduğu ancak hücrelerin korunmasından tiroit hormonlarının işleyişine kadar pek çok süreçte görev alan bir mineraldir. Kan selenyum testi rutin olarak herkese yapılmaz; daha çok eksiklik şüphesi, uzun süreli beslenme sorunları, emilim bozukluğu, diyaliz veya aşırı takviye kullanımı gibi durumlarda gündeme gelir. Raporda değerin düşük ya da yüksek işaretlenmesi tek başına tanı koydurmaz.

Selenyum nedir?

Selenyum, besinlerle alınması gereken temel bir eser mineraldir. “Eser mineral” ifadesi, vücudun bu maddeye çok küçük miktarlarda ihtiyaç duyduğu anlamına gelir.

Selenyum vücutta selenoprotein adı verilen proteinlerin yapısına katılır. Bu proteinler hücrelerin oksidatif hasara karşı korunmasında, DNA üretiminde, üreme işlevlerinde, bağışıklık sisteminin çalışmasında ve tiroit hormonlarının düzenlenmesinde rol oynar. İnsan vücudunda selenyum içeren 25 farklı protein tanımlanmıştır [1].

Balık, deniz ürünleri, et, tavuk, yumurta, süt ürünleri ve tahıllar selenyum kaynakları arasında yer alır. Bitkisel besinlerdeki selenyum miktarı ise yetiştirildikleri toprağın mineral içeriğine bağlı olarak büyük ölçüde değişebilir [1].

Selenyum neyi gösterir?

Kan tahlilinde selenyum ölçümü, kişinin selenyum durumuna ilişkin fikir verir. Ancak testin neyi yansıttığı, kullanılan numuneye göre değişir.

Serum ve plazma selenyum düzeyleri daha çok yakın dönemdeki beslenme ve takviye alımından etkilenir. Tam kan selenyum ölçümü ise kırmızı kan hücrelerindeki selenyumu da kapsadığı için daha uzun süreli durumu ve vücut depolarını değerlendirmede kullanılabilir [1,3].

Bu nedenle kan tahlilinde selenyum sonucu yorumlanırken öncelikle testin serumdan mı, plazmadan mı yoksa tam kandan mı yapıldığına bakılmalıdır. Farklı numune türlerinde elde edilen rakamlar doğrudan birbirleriyle karşılaştırılamaz.

Selenyum sonucu, tiroit bezinin tek başına sağlıklı veya hasta olduğunu göstermez. Benzer biçimde bağışıklık sistemi, kalp, karaciğer ya da böbreklerle ilgili tek başına bir tanı testi değildir.

Selenyum testi neden istenir?

Selenyum testi rutin kan sayımı veya standart biyokimya panelinin bir parçası değildir. Hekim, kişinin öyküsüne ve şikâyetlerine göre özel olarak isteyebilir.

Uzun süre damardan beslenme, bağırsakların bir bölümünün ameliyatla alınması, ciddi emilim bozukluğu, obezite cerrahisi, uzun süreli diyaliz veya belirgin beslenme yetersizliği bulunan kişilerde selenyum durumu araştırılabilir. Kas ağrısı, açıklanamayan kas güçsüzlüğü veya ağır besin eksikliği şüphesi de testin istenmesine neden olabilir [1,2,5].

Selenyum içeren birden fazla takviye kullananlarda, yüksek miktarda selenyum içeren ürün tüketenlerde veya mesleki ve çevresel maruziyet şüphesinde ise olası selenyum fazlalığını değerlendirmek amacıyla kan ya da idrar testi yapılabilir [1,6].

Test ayrıca selenyum desteği verilen bazı hastalarda düzeyin takibi amacıyla kullanılabilir. Bununla birlikte her tiroit hastasında, her saç dökülmesinde veya her halsizlik şikâyetinde selenyum ölçülmesi gerektiği söylenemez.

Selenyum sonucu nasıl yorumlanır?

Selenyum sonucu yalnızca raporda yazan sayıya veya yanındaki kırmızı uyarı işaretine bakılarak yorumlanmamalıdır. Numunenin türü, ölçüm yöntemi ve laboratuvarın kendi referans aralığı sonucun anlamını değiştirir.

Değerlendirme sırasında şu noktalar göz önünde bulundurulur:

• Hastanın yaşı ve gebelik durumu
• Serum, plazma veya tam kan örneği kullanılması
• Son dönemde tüketilen besinler
• Vitamin ve mineral takviyeleri
• Böbrek ve bağırsak hastalıkları
• Diyaliz veya damardan beslenme öyküsü
• Enfeksiyon ve iltihabi durumlar
• Kullanılan ilaçlar
• Önceki selenyum sonuçları

Serum selenyumu yakın dönemdeki alımdan etkilenebilir. Ayrıca iltihap ve oksidatif stres, kandaki bazı selenyum taşıyan proteinlerin düzeylerini değiştirebilir. Bu durum, özellikle ağır hastalık dönemlerinde düşük serum selenyum sonucunun yalnızca beslenme eksikliği olarak yorumlanmasını güçleştirir [1,7].

Selenyum normal değeri nedir?

Selenyum için bütün laboratuvarlarda geçerli tek bir normal değer bulunmaz. Numune türü ve ölçüm yöntemi değiştikçe referans aralıkları da değişebilir.

Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Sağlık Enstitüleri, sağlıklı kişilerde serum veya plazma selenyumunun 8 mikrogram/desilitre, yani 80 mikrogram/litre ve üzerinde olmasını selenoprotein üretimi açısından genellikle yeterli kabul etmektedir [1]. Bu değer, her laboratuvarın kullanacağı zorunlu referans aralığı değildir.

Mayo Clinic Laboratories tarafından kullanılan örnek referans aralığında yetişkin serum selenyum düzeyi 110-165 mikrogram/litre olarak belirtilmektedir. Aynı laboratuvarın yetişkin tam kan selenyum ölçümünde ise referans aralığı 150-241 nanogram/mililitre olarak verilmektedir [2,3].

Bu rakamların farklı görünmesi bir çelişki değildir. Bir değer beslenme yeterliliğine ilişkin genel bir eşiği, diğerleri ise belirli numune ve ölçüm yöntemlerine ait laboratuvar aralıklarını gösterir.

Referans aralıkları yaşa, cinsiyete, gebelik durumuna, kullanılan ölçüm yöntemine ve laboratuvara göre değişebilir. Sonuç her zaman raporda yazan birim ve referans aralığıyla karşılaştırılmalıdır.

Selenyum yüksekliği neden olur?

Selenyum yüksekliğinin en sık karşılaşılan nedeni, gereğinden fazla selenyum alınmasıdır. Özellikle tek başına selenyum içeren ürünlerin, multivitaminlerin ve bağışıklık ya da tiroit desteği adıyla satılan farklı ürünlerin birlikte kullanılması toplam dozu fark edilmeden artırabilir.

Yüksek sonuca yol açabilecek durumlar arasında şunlar yer alabilir:

• Yüksek doz veya uzun süreli selenyum takviyesi kullanılması
• Birden fazla vitamin-mineral ürününün birlikte alınması
• İçeriği hatalı veya etiketiyle uyumsuz takviyeler
• Selenyum bakımından çok zengin besinlerin sürekli ve aşırı tüketilmesi
• Mesleki ya da çevresel selenyum maruziyeti
• Yakın zamanda çok yüksek miktarda selenyum alınması
• Numune alma ve ölçüm sürecindeki teknik etkenler

Brezilya cevizi selenyum bakımından özellikle zengindir. Bir tanesindeki miktar yetiştiği bölgeye göre büyük ölçüde değişebilir ve düzenli biçimde fazla tüketilmesi toplam selenyum alımını yükseltebilir [1].

Serum ve plazma yakın dönemdeki alımı yansıttığı için testten önceki beslenme ve takviye düzeni sonuç üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle yüksek değer görüldüğünde yalnızca reçeteli ilaçlar değil, kullanılan bütün destek ürünleri hekime bildirilmelidir.

Selenyum düşüklüğü neden olur?

Selenyum düşüklüğü, mineralin besinlerle yeterince alınmaması veya alınan selenyumun bağırsaklardan emilememesiyle ilişkili olabilir. Bununla birlikte ağır hastalık ve iltihap dönemlerinde kandaki düzeyin geçici olarak düşebileceği de unutulmamalıdır.

Selenyum düşüklüğünün olası nedenleri şunlardır:

• Uzun süreli ve belirgin beslenme yetersizliği
• Çok kısıtlı veya tek yönlü beslenme
• Selenyum içeriği düşük bölgelerde yetişen ürünlere dayalı beslenme
• Bağırsak emilimini bozan ciddi hastalıklar
• Bağırsak ameliyatları veya kısa bağırsak sendromu
• Obezite cerrahisi sonrasında gelişen besin eksiklikleri
• Selenyum içeriği yetersiz uzun süreli damardan beslenme
• Uzun süreli hemodiyaliz
• Bazı ağır veya kronik hastalıklar
• Enfeksiyon ve yaygın iltihabi süreçler

Diyaliz sırasında selenyumun bir bölümü kandan uzaklaştırılabilir. Diyaliz hastalarında iştahsızlık ve beslenme kısıtlamaları da düşük düzeye katkıda bulunabilir. Ancak bu grupta sonuçlar kişiden kişiye değişebildiği için her düşük veya yüksek değer aynı biçimde yorumlanmaz [1].

Selenyum düşüklüğü toplumun genelinde sık görülen bir durum değildir. Düşük sonucun kalıcı olup olmadığı ve gerçek bir beslenme eksikliğini yansıtıp yansıtmadığı, gerektiğinde tekrar test ve diğer bulgularla değerlendirilir.

Selenyum yüksek olursa hangi belirtiler görülebilir?

Selenyum yüksekliği her zaman belirti oluşturmaz. Bazı kişilerde değer yalnızca başka bir nedenle yapılan test sırasında fark edilir.

Uzun süre aşırı selenyum alınması sonucunda selenozis adı verilen tablo gelişebilir. Ağızda metalik tat veya nefeste sarımsağı andıran koku erken dönemde fark edilebilen belirtiler arasındadır. Zaman içinde bulantı, ishal, cilt döküntüsü, belirgin yorgunluk, huzursuzluk, saç dökülmesi ve tırnaklarda kırılma ya da şekil bozukluğu ortaya çıkabilir [1,6].

Sinir sisteminin etkilenmesi halinde ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma, titreme veya güçsüzlük gibi yakınmalar görülebilir. Çok yüksek miktarın kısa sürede alınması ise şiddetli mide-bağırsak ve nörolojik belirtilere yol açabilir [1].

Saç dökülmesi veya tırnak kırılması tek başına selenyum yüksekliği anlamına gelmez. Bu şikâyetler demir eksikliği, tiroit sorunları, stres, enfeksiyonlar ve farklı beslenme bozukluklarında da görülebilir.

Selenyum düşük olursa hangi belirtiler görülebilir?

Hafif selenyum düşüklüğü çoğu zaman belirti vermeyebilir. Belirti ortaya çıktığında ise genellikle yalnızca selenyum eksikliğine özgü değildir.

Kaslarda ağrı ve hassasiyet, güçsüzlük, çabuk yorulma ve genel halsizlik görülebilir. Uzun süre damardan beslenen ve belirgin eksiklik gelişen kişilerde kas yakınmaları bildirilmiştir [5].

Selenyum tiroit hormonlarının işlenmesinde görev aldığı için ciddi eksiklik, özellikle iyot eksikliğiyle birlikte bulunduğunda tiroit işlevlerini etkileyebilir. Ancak yorgunluk, üşüme, kilo değişimi veya saç dökülmesi gibi belirtiler selenyum eksikliğinin kanıtı değildir. Bu belirtiler çok sayıda başka durumla karışabilir.

Ağır selenyum eksikliğinin kalp kası işlev bozukluğuna katkıda bulunabildiği bilinmektedir. Bu nadir tablo daha çok ciddi beslenme yetersizliği veya özel tıbbi koşullarla ilişkilidir [2,5].

Selenyum hangi değerlerde dikkat edilmelidir?

“Selenyum kaç olursa tehlikeli?” sorusuna herkes için geçerli tek bir kan değeriyle cevap verilemez. Toksik kabul edilecek serum veya plazma düzeyleri kesin biçimde tanımlanmış değildir [6].

Mayo Clinic Laboratories verilerine göre, selenyum eksikliği glutasyon peroksidaz adlı koruyucu enzimin etkinliğini azaltacak kadar belirgin olduğunda serum düzeyi çoğunlukla 40 mikrogram/litrenin altında görülmektedir [2]. Ancak bu değer tek başına acil durum sınırı olarak değerlendirilmemelidir.

Benzer biçimde referans aralığının üzerinde görülen her sonuç selenyum zehirlenmesi anlamına gelmez. Toksisite değerlendirmesinde kan sonucunun yanı sıra alınan miktar, kullanım süresi ve saç, tırnak, mide-bağırsak veya sinir sistemi belirtileri dikkate alınır.

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi yetişkinler için günlük toplam selenyum alımının üst sınırını 255 mikrogram olarak belirlemiştir [4]. Bu rakam kandaki normal değer değil, besin ve takviyelerden uzun süre boyunca alınabilecek günlük miktarla ilgili bir güvenlik sınırıdır. Kan tahlili sonucu ile günlük alım miktarı birbirine karıştırılmamalıdır.

Dikkat gerektiren düzey; ölçüm yöntemine, hastanın yaşına, şikâyetlerine, eşlik eden hastalıklarına ve diğer test sonuçlarına göre değişebilir. Referans aralığından belirgin biçimde uzaklaşan, hızla değişen veya belirtilerle birlikte görülen sonuçlar hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Selenyum hangi hastalıklarla ilişkili olabilir?

Düşük selenyum düzeyi; ciddi emilim bozuklukları, uzun süreli damardan beslenme, bazı bağırsak ameliyatları, diyaliz ve ağır beslenme yetersizliği gibi durumlarda görülebilir [1,2,5].

Selenyum tiroit hormonlarının üretimi ve dönüşümünde rol oynar. Bazı araştırmalarda düşük selenyum durumu ile belirli tiroit hastalıkları arasında ilişki bildirilmiştir. Bununla birlikte kan selenyumunun düşük çıkması, Hashimoto hastalığı veya başka bir tiroit hastalığı bulunduğunu göstermez. TSH, serbest T4, tiroit antikorları ve muayene bulguları ayrı olarak değerlendirilir [1].

Ağır ve uzun süreli eksiklik bazı özel koşullarda kalp kası hastalığına katkıda bulunabilir. Yüksek değer ise daha çok aşırı takviye kullanımı, yanlış dozlama veya mesleki ve çevresel maruziyetle ilişkilidir [2,5,6].

Selenyum ile kanser, kalp-damar hastalıkları, bilişsel işlevler ve bağışıklık sistemi arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Ancak yeterli selenyum alan sağlıklı kişilerde takviye kullanımının bu hastalıkları önlediğini gösteren tutarlı kanıt bulunmamaktadır [1].

Selenyum sonucu tek başına ne ifade etmez?

Tek bir kan değeriyle kesin hastalık tanısı konulmaz. Selenyumun düşük olması tek başına tiroit, kalp veya bağışıklık sistemi hastalığı bulunduğunu göstermez. Yüksek olması da yalnızca rakama bakılarak zehirlenme tanısı konulmasına yetmez.

Sonuç şu bilgilerle birlikte ele alınmalıdır:

• Hastanın şikâyetleri ve muayene bulguları
• Serum, plazma veya tam kan ölçümü yapılması
• Laboratuvarın referans aralığı
• Önceki test sonuçları
• Kullanılan ilaçlar ve takviyeler
• Beslenme düzeni
• Böbrek ve bağırsak hastalıkları
• Enfeksiyon veya iltihabi durumlar
• Gerekirse tiroit ve diğer beslenme testleri

Kan sonucu yorumlama işi yalnızca rapordaki sayıya veya uyarı işaretine bakılarak yapılmamalıdır. Özellikle sınırda sonuçlarda, testin farklı bir zamanda tekrar edilmesi veya uygun numune türüyle yeniden ölçülmesi gerekebilir.

Selenyum nasıl düzelir?

Selenyum değerinin düzelmesi altta yatan nedene bağlıdır. Her yüksek veya düşük sonuç aynı yöntemle düzelmez.

Düşüklük yetersiz ve dengesiz beslenmeyle ilişkiliyse balık, et, yumurta, süt ürünleri ve tahılların yer aldığı dengeli bir beslenme düzeni yardımcı olabilir. Ancak sorun emilim bozukluğu, bağırsak ameliyatı, diyaliz veya damardan beslenme kaynaklıysa yalnızca selenyum içeren gıdaları artırmak yeterli olmayabilir.

Selenyum yüksekliği söz konusuysa kullanılan bütün ürünlerin içerikleri gözden geçirilmelidir. Multivitaminler, mineral karışımları, tiroit destekleri ve bağışıklık ürünleri aynı anda selenyum içerebilir. Ürün etiketlerinde “selenyum”, “selenomethionine”, “sodium selenite” veya “sodium selenate” ifadeleri bulunabilir [1].

Hekim tarafından reçete edilen ürünler görüş alınmadan bırakılmamalıdır. Benzer biçimde düşük sonuç görüldüğünde gelişigüzel selenyum takviyesine başlanmamalıdır. Mineral ve vitamin takviyelerinin gereksiz kullanımı kan düzeyini aşırı yükseltebilir ve istenmeyen etkilere yol açabilir.

Selenyum yüksekliği nasıl düşer veya selenyum düşüklüğü nasıl yükselir sorularının yanıtı; alınan miktara, emilim durumuna, böbrek işlevlerine, eşlik eden hastalıklara ve belirtilere göre değişir. İzlem planına hekim, diğer kan testlerini ve gerekirse ek incelemeleri değerlendirerek karar verir.

Dengeli beslenmek, yeterli sıvı almak, düzenli uyumak, sigara ve aşırı alkolden uzak durmak ve kronik hastalık kontrollerini aksatmamak genel sağlığı destekler. Bu adımlar belirgin bir selenyum bozukluğunun nedenini araştırmanın yerine geçmez.

Selenyum için hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?

Sonuç referans aralığının belirgin biçimde dışındaysa veya önceki tahlillere göre hızlı değişmişse testi isteyen hekimle görüşülmelidir. Aynı değerin tekrar eden ölçümlerde yüksek ya da düşük çıkması da araştırma gerektirebilir.

Açıklanamayan kas güçsüzlüğü, nefes darlığı, çarpıntı, bayılma, ciddi halsizlik, kilo kaybı veya şiddetli ağrı bulunuyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Yüksek selenyum sonucuna saç dökülmesi, tırnaklarda belirgin kırılma, ağızda metalik tat, nefeste sarımsak kokusu, bulantı, ishal, titreme, uyuşma veya karıncalanma eşlik ediyorsa kullanılan takviyelerin kutuları ve içerik bilgileri de doktora gösterilmelidir.

Çok miktarda takviyenin yanlışlıkla alınmasının ardından şiddetli kusma, bilinç değişikliği, nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya ağır nörolojik belirtiler gelişirse rutin randevu beklenmeden acil sağlık değerlendirmesi alınmalıdır.

Gebelik, çocukluk çağı, ileri yaş, diyaliz, bağırsak hastalığı, kanser tedavisi veya düzenli ilaç kullanımı bulunan kişilerde sonuç daha dikkatli ele alınmalıdır. Amaç tek bir rakamdan hastalık çıkarmak değil, değerin neden değiştiğini doğru klinik çerçeve içinde belirlemektir.

Altay Bayındır kampa dönmüyor

Manchester United’da yeni sezon hazırlıkları devam ederken Altay Bayındır’ın geleceğine ilişkin ayrılık sinyalleri güçlendi.

İngiltere’de kulüp çevresinden gelen bilgilere göre Dünya Kupası sonrasında zorunlu dinlenme süresini tamamlayan milli kaleciye ek izin verildi. Altay’ın bu hafta Manchester United’ın Carrington tesislerindeki çalışmalara dönmeyeceği belirtildi.

Bu kararın, oyuncunun yaz transfer döneminde takımdan ayrılmasının önünü açmak amacıyla alındığı değerlendiriliyor.

Beşiktaş seçeneği öne çıktı

Altay Bayındır’ın kariyerine Türkiye’de devam etme ihtimalinin bulunduğu, Beşiktaş’ın ise milli kaleci için öne çıkan seçeneklerden biri olduğu ileri sürüldü.

Siyah-beyazlıların kaleyi yerli ve tecrübeli bir isimle güçlendirmek istediği, Altay’ın Süper Lig’i yakından tanımasının transferde önemli bir avantaj olarak görüldüğü belirtiliyor.

Ancak Beşiktaş’ın Manchester United’a resmî teklif sunduğunu veya kulüplerin bonservis bedeli konusunda anlaşmaya vardığını gösteren doğrulanmış bir bilgi henüz bulunmuyor.

Manchester United kaleci rotasyonunu değiştirdi

İngiliz ekibinde Senne Lammens’in birinci kaleci konumuna yükselmesinin ardından Altay Bayındır’ın forma şansı azaldı.

Manchester United’ın kaleci rotasyonuna Karl Darlow’u da eklemesi ve Tom Heaton ile yola devam etmesi, milli kalecinin ayrılık ihtimalini artıran gelişmeler arasında gösteriliyor.

Altay’ın düzenli forma giyebileceği bir takıma transfer olmaya sıcak bakabileceği ifade ediliyor.

Resmî açıklama bekleniyor

Altay Bayındır’ın Manchester United ile sözleşmesi devam ediyor. İngiliz kulübünün resmî internet sitesinde milli kalecinin profili de hâlen aktif durumda bulunuyor.

Beşiktaş veya Manchester United tarafından transfer görüşmelerine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle Altay Bayındır’ın siyah-beyazlı takıma transfer olacağı yönündeki bilgiler şimdilik güçlü bir transfer kulisi niteliği taşıyor.

Sağlıklı yaşlanma, yalnızca daha uzun yaşamak değil; ilerleyen yıllarda bilişsel kapasiteyi, hareket kabiliyetini, kas gücünü ve bağımsız yaşam becerisini koruyabilmek anlamına geliyor. Yaşlanma karşıtı beslenme üzerine hazırlanan kapsamlı bir sunumda, otofaji, bitkisel proteinler, spermidin, egzersiz ve işlenmiş gıdaların azaltılması gibi çok sayıda yaklaşım ele alındı.[1]

Ancak bilimsel verilerin ayrıntılı incelenmesi, bu yaklaşımların tamamının aynı kanıt düzeyine sahip olmadığını gösteriyor. İnsanlarda sağlıklı yaşlanmayı destekleyen en güçlü bulgular, tek bir molekül veya takviyeden değil, beslenme ve hareket alışkanlıklarının birlikte değerlendirildiği uzun süreli araştırmalardan geliyor.

Yaşlanma Tek Bir Biyolojik Düğmeyle Açılıp Kapanmıyor

Yaşlanma; DNA hasarı, hücresel proteinlerin düzeninin bozulması, kronik inflamasyon, mitokondri işlevlerindeki gerileme, hücresel yaşlanma ve kök hücre kapasitesinin azalması gibi birbirine bağlı çok sayıda süreçten oluşuyor.[2]

Otofaji ise hücrelerin hasarlı proteinleri ve işlevini yitirmiş parçaları temizlemesini sağlayan doğal bir geri dönüşüm mekanizması olarak tanımlanıyor. Egzersiz, enerji dengesi ve bazı besin bileşenleri bu mekanizmayı etkileyebilse de otofajiyi artırdığı iddia edilen tek bir gıdanın insan ömrünü uzattığı henüz klinik araştırmalarla kanıtlanmış değil.[1][2]

Bu nedenle “otofajiyi açan besin”, “yaşlanmayı durduran takviye” veya “hücreleri gençleştiren ürün” gibi ifadeler, mevcut insan verilerinin sınırlarını aşabiliyor.

Sağlıklı Yaşlanmada En Güçlü Veri Beslenme Düzeninden Geldi

Yaklaşık 105 bin kişinin verilerinin değerlendirildiği ve katılımcıların 30 yıla kadar izlendiği geniş bir araştırmada, sekiz farklı sağlıklı beslenme düzeni incelendi. Sağlıklı yaşlanma; 70 yaşına kronik hastalık geliştirmeden ulaşmanın yanı sıra bilişsel, fiziksel ve ruhsal işlevlerin korunması olarak tanımlandı.[3]

Katılımcıların 9 bin 771’i, yani yüzde 9,3’ü bu ölçütleri karşıladı. Sağlıklı beslenme puanı en yüksek olanlarda sağlıklı yaşlanma olasılığı, en düşük puana sahip gruplara kıyasla yüzde 45 ile yüzde 86 arasında daha yüksek bulundu.[3]

Meyve, sebze, tam tahıl, baklagil, kuruyemiş ve doymamış yağlardan zengin beslenme düzenleri daha olumlu sonuçlarla ilişkilendirildi. Şekerli içecekler, trans yağlar, fazla sodyum ile kırmızı ve işlenmiş et tüketiminin artması ise daha düşük sağlıklı yaşlanma olasılığıyla bağlantılıydı.[3]

Araştırmanın önemli ayrıntılarından biri, en olumlu sonuçların yalnızca tamamen bitkisel beslenenlerde görülmemesiydi. Bulgular, bitkisel gıdaların merkezde olduğu ancak besin değeri yüksek hayvansal kaynakların ölçülü biçimde yer alabildiği dengeli modelleri de destekledi.[3]

Çalışma gözlemsel olduğu için sağlıklı beslenmenin tek başına bu sonuçlara neden olduğu söylenemiyor. Daha iyi beslenen kişilerin hareket düzeyleri, sağlık hizmetlerine erişimleri ve diğer yaşam alışkanlıkları da sonuçları etkilemiş olabilir.

Beslenme Değişikliği Ömre Kaç Yıl Ekleyebilir?

Bir modelleme araştırmasında, tipik Batı tipi beslenmeden baklagil, tam tahıl, sebze, meyve ve kuruyemişlerin artırıldığı; işlenmiş et, kırmızı et ve şekerli içeceklerin azaltıldığı bir düzene geçişin yaşam beklentisine olası etkisi hesaplandı.[4]

Model, bu değişikliklerin 20 yaşında kalıcı biçimde uygulanması durumunda kadınlarda ortalama 10,7, erkeklerde 13 yıla varan yaşam beklentisi artışı olabileceğini tahmin etti. Değişikliğin 60 yaşında başlaması hâlinde tahmini kazanım kadınlarda 8, erkeklerde 8,8 yıl olarak hesaplandı.[4]

En büyük olası katkıların baklagiller, tam tahıllar ve kuruyemişlerden geldiği bildirildi. Bununla birlikte bu rakamlar bir klinik deneyin sonucu değil, farklı araştırmalardan alınan risk verileri kullanılarak oluşturulmuş matematiksel tahminlerdi. Sonuçlar tek tek kişiler için kesin bir yaşam süresi vaat etmiyor.[4]

Protein Miktarından Çok Kaynağı Öne Çıkıyor

Yaklaşık 416 bin kişinin ortalama 16 yıl izlendiği bir araştırmada, günlük enerjinin yüzde 3’ünün hayvansal protein yerine bitkisel proteinden karşılanması, toplam ölüm riskinin kadınlarda ve erkeklerde yaklaşık yüzde 10 daha düşük olmasıyla ilişkilendirildi.[5]

En belirgin ilişkiler, yumurta ve kırmızı et proteinlerinin yerine tahıl, baklagil ve diğer bitkisel proteinlerin tercih edildiği analizlerde görüldü. Ancak araştırmacılar mutlak risk farklarının küçük olduğunu ve gözlemsel tasarım nedeniyle neden-sonuç ilişkisi kurulamayacağını belirtti.[5]

Bu sonuçlar, tüm proteinin azaltılması gerektiği anlamına gelmiyor. Özellikle ileri yaşlarda kas kaybı ve kırılganlık riskine karşı yeterli protein alınması önem taşıyor. Yaşlı bireylere yönelik beslenme kılavuzları, sağlıklı kişilerde günlük protein alımının kilogram başına en az 1 gram civarında tutulmasını ve ihtiyacın sağlık durumuna göre artabileceğini belirtiyor.[7]

Dolayısıyla sağlıklı yaşlanma açısından daha savunulabilir yaklaşım, proteini kontrolsüz biçimde kısmak yerine kaynağını ve genel beslenme kalitesini iyileştirmek olarak öne çıkıyor.

Hareket Kasları Değil, Bağımsız Yaşamı da Koruyor

Düzenli fiziksel aktivite; kalp ve damar sağlığı, kas gücü, denge, kemik bütünlüğü ve bilişsel işlevlerin korunmasında temel yaşam biçimi bileşenlerinden biri kabul ediliyor.

Yetişkinler için haftada 150 ile 300 dakika orta yoğunlukta aerobik aktivite veya buna denk gelen daha yoğun egzersiz öneriliyor. Büyük kas gruplarını çalıştıran kuvvet egzersizlerinin haftada en az iki gün yapılması; ileri yaşlarda denge ve işlevsel hareket çalışmalarının da programa eklenmesi tavsiye ediliyor.[6]

Buradaki önemli nokta, egzersizin yalnızca kalori harcamak için yapılmaması. Kas kütlesi ve denge, düşme riskini ve kişinin günlük yaşamda başkalarına bağımlı hâle gelme olasılığını doğrudan etkileyebiliyor.

Spermidin Umut Verici, Ancak Takviye Kanıtı Yetersiz

Sunumda öne çıkarılan bileşenlerden biri de hücresel işlevlerde rol oynayan doğal bir poliamin olan spermidin oldu. Bu madde buğday ruşeymi, mantar, baklagiller ve bazı fermente gıdalarda bulunuyor.[1]

829 kişinin yaklaşık 20 yıl izlendiği gözlemsel bir araştırmada, besinlerle daha fazla spermidin alanlarda daha düşük ölüm oranları kaydedildi. Ancak araştırma, spermidinin doğrudan yaşam süresini uzattığını kanıtlamadı. Beslenme kalitesi ve diğer yaşam alışkanlıklarının sonuçlarda payı bulunabilir.[8]

Takviye formundaki spermidini inceleyen daha güçlü bir klinik deneyde ise 60 ile 90 yaş arasındaki 100 katılımcı, 12 ay boyunca spermidin içeren ürün veya plasebo aldı. Spermidin grubunda hafıza performansı ya da incelenen diğer temel göstergeler açısından anlamlı bir üstünlük belirlenmedi.[9]

Bu sonuçlar, doğal olarak spermidin içeren besinlerle takviye ürünlerinin aynı kanıt düzeyinde değerlendirilmemesi gerektiğini gösteriyor.

Orta Yaşta Başlamak İçin Geç Değil

45 ile 64 yaş arasındaki yetişkinleri inceleyen bir araştırmada; sigarayı bırakmak, düzenli hareket etmek, sağlıklı vücut ağırlığını korumak ve günde en az beş porsiyon meyve-sebze tüketmekten oluşan yaşam biçimini sonradan benimseyenlerde dört yıllık ölüm oranı yüzde 2,5 olarak kaydedildi. Bu alışkanlıkları benimsemeyenlerde oran yüzde 4,2 oldu.[10]

Aynı dönemde kalp ve damar hastalığı gelişme oranları da yaşam biçimini değiştirenlerde yüzde 11,7, değiştirmeyenlerde yüzde 16,5 olarak belirlendi.[10]

Sağlıklı yaşlanma araştırmalarının ortak mesajı, biyolojik saati tek hamlede geriye çevirecek bir ürün bulunmadığı yönünde. Buna karşılık baklagiller, sebzeler, meyveler, tam tahıllar ve kuruyemişlerin daha fazla tüketilmesi; aşırı işlenmiş gıdaların azaltılması, düzenli hareket edilmesi, kas gücünün korunması ve sigaradan uzak durulması daha uzun ve işlevsel bir yaşam ihtimalini birlikte destekliyor.

Bilimsel kanıt, yaşlanmayı durdurmayı değil; yaşla birlikte ortaya çıkan hastalık, kırılganlık ve işlev kaybı riskini azaltmayı mümkün görüyor. Yaşlanmanın sihirli bir kısa yolu bulunmuyor, ancak günlük yaşamın küçük tercihleri yıllar içinde güçlü bir rotaya dönüşebiliyor.

Kaynaklar

[1] Greger M. How Not to Age – Live Presentation. NutritionFacts.org. 2023. (NutritionFacts.org)

[2] López-Otín C, Blasco MA, Partridge L, Serrano M, Kroemer G. Hallmarks of Aging: An Expanding Universe. Cell. 2023;186(2):243-278. DOI: 10.1016/j.cell.2022.11.001 (cell.com)

[3] Tessier AJ, Wang F, Korat AA ve diğerleri. Optimal Dietary Patterns for Healthy Aging. Nature Medicine. 2025;31:1644-1652. DOI: 10.1038/s41591-025-03570-5 (Nature)

[4] Fadnes LT, Økland JM, Haaland ØA, Johansson KA. Estimating Impact of Food Choices on Life Expectancy: A Modeling Study. PLOS Medicine. 2022;19(2):e1003889. DOI: 10.1371/journal.pmed.1003889 (PLOS)

[5] Huang J, Liao LM, Weinstein SJ, Sinha R, Graubard BI, Albanes D. Association Between Plant and Animal Protein Intake and Overall and Cause-Specific Mortality. JAMA Internal Medicine. 2020;180(9):1173-1184. DOI: 10.1001/jamainternmed.2020.2790 (JAMA Network)

[6] Dünya Sağlık Örgütü. Fiziksel Aktivite ve Hareketsiz Davranış Kılavuzu. 2020. (Dünya Sağlık Örgütü)

[7] Volkert D, Beck AM, Cederholm T ve diğerleri. ESPEN Practical Guideline: Clinical Nutrition and Hydration in Geriatrics. Clinical Nutrition. 2022;41(4):958-989. (Clinical Nutrition Journal)

[8] Kiechl S, Pechlaner R, Willeit P ve diğerleri. Higher Spermidine Intake Is Linked to Lower Mortality: A Prospective Population-Based Study. The American Journal of Clinical Nutrition. 2018;108(2):371-380. DOI: 10.1093/ajcn/nqy102 (PubMed)

[9] Schwarz C, Benson GS, Horn N ve diğerleri. Effects of Spermidine Supplementation on Cognition and Biomarkers in Older Adults With Subjective Cognitive Decline: A Randomized Clinical Trial. JAMA Network Open. 2022;5(5):e2213875. DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2022.13875 (JAMA Network)

[10] King DE, Mainous AG, Geesey ME. Turning Back the Clock: Adopting a Healthy Lifestyle in Middle Age. The American Journal of Medicine. 2007;120(7):598-603. DOI: 10.1016/j.amjmed.2006.09.020 (biolincc.nhlbi.nih.gov)

SEO Başlık: Sağlıklı yaşlanma için bilim ne söylüyor? İşte güçlü kanıtlar

Meta Açıklama: Sağlıklı yaşlanma için en güçlü kanıtlar; bitkisel ağırlıklı beslenme, düzenli hareket, kas gücünü koruma ve sigaradan uzak durmayı işaret ediyor.

URL Önerisi: saglikli-yaslanma-beslenme-egzersiz

Alternatif Başlıklar:

1. Uzun yaşamın sırrı tek bir besinde değil: Bilim neyi destekliyor?
2. Sağlıklı yaşlanma için en güçlü 5 yaşam alışkanlığı
3. Yaşlanmayı yavaşlatma iddialarında gerçekler ve abartılar
4. Bitkisel beslenme ve egzersiz sağlıklı yaşlanmayı destekliyor
5. Takviyeler değil, sürdürülebilir alışkanlıklar öne çıktı

Helicobacter pylori ile B12 eksikliği arasındaki ilişkiyi inceleyen insan çalışması, mide atrofisi belirgin olmayan hastalarda dahi bakteri yoğunluğunun düşük B12 düzeyleriyle bağlantılı olabileceğini ortaya koydu. Daha yeni bilimsel analizler bu bağlantıyı genel olarak desteklerken, çalışmalar arasındaki farklılıklar nedeniyle kesin bir neden-sonuç ilişkisi henüz kurulmuş değil.[1][2][3]

145 Hastada Bakteri Yoğunluğu ile B12 Düzeyi Karşılaştırıldı

Araştırmaya hazımsızlık şikâyeti bulunan, Helicobacter pylori enfeksiyonu saptanan ve mide dokusunda hiç atrofi görülmeyen ya da yalnızca sınırlı atrofi bulunan 145 hasta dahil edildi.

Atrofi, mide iç yüzeyindeki salgı hücrelerinin azalması ve dokunun incelmesi anlamına geliyor. Bu durum ilerlediğinde B12 vitamininin emilmesi için gereken mide asidi ve intrinsik faktör üretimini etkileyebiliyor.

Hastalardan alınan mide biyopsileri; kronik inflamasyon, nötrofil aktivitesi, atrofi derecesi ve bakteri yoğunluğu bakımından incelendi. Aynı zamanda kandaki B12, hemoglobin ve ortalama alyuvar hacmi değerleri ölçüldü.[1]

İlk analizlerde mide dokusundaki inflamasyon ve bakteri yoğunluğu arttıkça B12 düzeylerinin düştüğü görüldü. Yaş ve diğer histolojik özellikler hesaba katıldığında ise B12 seviyesiyle bağımsız biçimde bağlantılı kalan temel değişkenin Helicobacter pylori yoğunluğu olduğu bildirildi.[1]

Mide Atrofisi Olmadan da B12 Düşebilir mi?

Çalışmanın dikkat çeken yönü, B12 düşüklüğünün yalnızca ileri mide atrofisi bulunan kişilerde görülmediğini göstermesiydi.

Helicobacter pylori, mide yüzeyinde kronik inflamasyona yol açabiliyor. Bu inflamasyonun mide asidini, besinlerin parçalanmasını ve gıdalardaki B12 vitamininin serbest bırakılmasını etkileyebileceği değerlendiriliyor.[1][2]

B12 vitamini önce mide asidi ve sindirim enzimlerinin yardımıyla besinlerden ayrılıyor. Ardından midede üretilen intrinsik faktör adlı proteine bağlanarak ince bağırsağın son bölümünden emiliyor. Bu zincirin herhangi bir halkasının bozulması, beslenmeyle yeterli B12 alınsa bile kandaki düzeylerin azalmasına neden olabiliyor.

Araştırma, bakteri yoğunluğunun bu süreçte mide dokusunun görünür biçimde incelmesinden önce de rol oynayabileceğini düşündürdü. Ancak çalışma doğrudan emilim ölçümü yapmadığı için bu mekanizma kesin olarak kanıtlanmış değil.[1]

Tedavi Sonrasında B12 ve Hemoglobin Değerleri Yükseldi

İlk araştırmadaki 145 hastanın 65’i, enfeksiyona yönelik tedaviden yaklaşık iki veya üç ay sonra yeniden değerlendirildi. Bu grupta B12 ve hemoglobin değerlerinin tedavi öncesine göre anlamlı biçimde yükseldiği bildirildi.[1][2]

Bununla birlikte yükselişin bakterinin tamamen temizlendiği hastalarla sınırlı kalmaması önemli bir belirsizlik oluşturdu. Bakterinin temizlenemediği bazı hastalarda da artış görülmesi, değişimin yalnızca eradikasyonla açıklanamayacağını gösteriyor.[1]

Eradikasyon, Helicobacter pylori bakterisinin uygun ilaç kombinasyonlarıyla mideden temizlenmesi anlamına geliyor. Tedavi sırasında beslenmenin değişmesi, kullanılan asit baskılayıcı ilaçlar veya başlangıç değerlerine dönüş gibi başka etkenlerin de ölçümlerde rol oynamış olması mümkün.

Geniş Analizde B12 Düzeyleri Daha Düşük Bulundu

Daha sonraki yıllarda yayımlanan kapsamlı bir sistematik incelemede toplam 48 araştırmanın sonuçları değerlendirildi. B12 vitaminiyle ilgili 12 karşılaştırmanın birleştirildiği analizde, Helicobacter pylori pozitif kişilerin serum B12 düzeylerinin negatif kişilere göre ortalama olarak daha düşük olduğu belirlendi.[2]

Başarılı eradikasyon öncesi ve sonrasını karşılaştıran beş veri setinde ise tedavinin ardından B12 düzeylerinde artış görüldü. Ancak araştırmalar arasındaki farklılığın oldukça yüksek olması, etkinin kişiden kişiye ve çalışma koşullarına göre değişebileceğine işaret etti.[2]

Analizde yayın yanlılığına ilişkin bir sinyal de saptandı. Bu durum, olumlu ilişki bulan çalışmaların yayımlanma ihtimalinin sonuç bulamayan çalışmalardan daha yüksek olabileceği anlamına geliyor. Bu nedenle elde edilen ortalama etkinin gerçekte olduğundan daha güçlü görünmesi ihtimali dışlanamıyor.[2]

Yeni Araştırma Aynı Sonuca Ulaşmadı

2023 yılında gerçekleştirilen başka bir çalışmada, atrofik olmayan gastriti bulunan 244 kişinin verileri geriye dönük olarak incelendi. Bu araştırmada Helicobacter pylori varlığı veya bakteri yoğunluğu ile B12 düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı.[4]

Buna karşılık bakterinin bulunduğu kişilerde folat düzeylerinin daha düşük olduğu belirlendi. Araştırmacılar, B12 depolarının uzun süre yeterli kalabilmesi nedeniyle enfeksiyonun erken dönemlerinde kan değerlerinde belirgin bir düşüş görülmeyebileceğini değerlendirdi.[4]

Bu sonuçlar, Helicobacter pylori bulunan herkesin B12 eksikliği yaşayacağı anlamına gelmediğini gösteriyor. Beslenme biçimi, yaş, otoimmün gastrit, bağırsak hastalıkları, geçirilmiş mide ameliyatları ve bazı ilaçların uzun süre kullanılması da B12 düzeylerini etkileyebiliyor.

B12 Eksikliği Kansızlık Olmadan da Belirti Verebilir

B12 eksikliğinde yorgunluk, enerji kaybı, kas güçsüzlüğü, dilde kızarıklık, ağız yaraları ve nefes darlığı görülebiliyor. El ve ayaklarda karıncalanma, uyuşma, denge bozukluğu, unutkanlık ve bilişsel değişiklikler de sinir sisteminin etkilenmesiyle ortaya çıkabiliyor.[5]

Normal hemoglobin veya normal alyuvar büyüklüğü, B12 eksikliğini tek başına dışlamıyor. Nörolojik ve zihinsel belirtiler, kansızlık ya da makrositoz adı verilen alyuvar büyümesi gelişmeden önce de başlayabiliyor.[5]

Bu nedenle nedeni açıklanamayan B12 düşüklüğü bulunan kişilerde yalnızca beslenmenin değerlendirilmesi yeterli olmayabilir. Sindirim sistemi hastalıkları, emilim bozuklukları, kullanılan ilaçlar ve mide kaynaklı nedenler birlikte ele alınmalıdır.

Açıklanamayan B12 Eksikliğinde Helicobacter pylori Araştırılabilir

Güncel uluslararası uzlaşı metinleri, nedeni açıklanamayan B12 eksikliği bulunan ve Helicobacter pylori enfeksiyonu saptanan hastalarda bakterinin tedavi edilmesini öneriyor. Bununla birlikte uzmanlar, B12 eksikliği konusunda eradikasyon tedavisini destekleyen verilerin demir eksikliği gibi bazı diğer durumlara kıyasla daha sınırlı olduğunu belirtiyor.[3]

Mevcut kanıtlar, Helicobacter pylori enfeksiyonunun bazı kişilerde B12 emilimini bozabilecek etkenlerden biri olabileceğini gösteriyor. Ancak tek bir düşük B12 ölçümü enfeksiyonun varlığını kanıtlamadığı gibi, bakteri saptanması da mutlaka vitamin eksikliği gelişeceği anlamına gelmiyor.

Bulgular özellikle hazımsızlık veya kronik gastrit belirtileriyle birlikte nedeni açıklanamayan B12 eksikliği bulunan kişiler açısından önem taşıyor. Yine de ilişkinin kimlerde klinik olarak belirgin hâle geldiğini ve tedavinin B12 düzeylerine gerçek katkısını göstermek için daha büyük, kontrollü ve uzun süreli araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.

Kaynaklar

[1] Serin E, Gümürdülü Y, Özer B, Kayaselçuk F, Yılmaz U, Koçak R. Impact of Helicobacter pylori on the Development of Vitamin B12 Deficiency in the Absence of Gastric Atrophy. Helicobacter. 2002;7(6):337-341. DOI: 10.1046/j.1523-5378.2002.00106.x.

[2] Cai X, Li X, Jin Y, Zhang M, Xu Y, Liang C, Weng Y, Yu W, Li X. Vitamins and Helicobacter pylori: An Updated Comprehensive Meta-Analysis and Systematic Review. Frontiers in Nutrition. 2022;8:781333. DOI: 10.3389/fnut.2021.781333.

[3] Malfertheiner P, Megraud F, Rokkas T ve ark. Management of Helicobacter pylori Infection: Maastricht VI/Florence Consensus Report. Gut. 2022;71:1724-1762. DOI: 10.1136/gutjnl-2022-327745.

[4] Pinar IE, Mavis O. The Effect of Helicobacter pylori Density on Serum Vitamin B12 and Folate Levels in Patients With Non-atrophic Gastritis. Cureus. 2023;15(9):e45252. DOI: 10.7759/cureus.45252.

[5] National Institute for Health and Care Excellence. Vitamin B12 Deficiency in Over 16s: Diagnosis and Management. 2024.

Fenerbahçe’nin uzun süredir transfer gündeminde bulunan Serhou Guirassy dosyasında yeni bir iddia ortaya atıldı. Sarı-lacivertli yönetimin, Borussia Dortmund’un bonservis talebini düşürmek ve görüşmeleri hızlandırmak amacıyla farklı bağlantıları devreye sokmaya hazırlandığı ileri sürüldü.

İddiaya göre Fenerbahçe, oyuncu cephesiyle yapılan görüşmelerde önemli mesafe kaydetti. Transferin önündeki temel engelin ise Borussia Dortmund’un Guirassy için talep ettiği bonservis bedeli olduğu belirtiliyor.

Nuri Şahin’den destek istendiği iddia edildi

Fenerbahçe yönetiminin, Serhou Guirassy transferinde İstanbul Başakşehir Teknik Direktörü Nuri Şahin’den destek istediği öne sürüldü. Nuri Şahin’in Borussia Dortmund’da görev yaptığı dönemde Guirassy ile çalışması ve Alman kulübünün yönetimiyle ilişkilerini koruması bu girişimin temel nedeni olarak gösteriliyor. Nuri Şahin’in Başakşehir’deki teknik direktörlük görevi kulübün güncel kayıtlarında da yer alıyor.

Sarı-lacivertlilerin, Nuri Şahin aracılığıyla hem oyuncunun Türkiye seçeneğine yaklaşımını güçlendirmek hem de Borussia Dortmund ile yürütülen pazarlıklarda yeni bir zemin oluşturmak istediği iddia edildi.

Ancak Nuri Şahin’in transfer görüşmelerine resmen dahil olduğuna ilişkin kulüplerden yapılmış bir açıklama bulunmuyor.

Guirassy ile prensip anlaşması iddiası

Fenerbahçe’nin 30 yaşındaki santrforun temsilcileriyle sözleşme koşulları üzerinde prensip anlaşmasına vardığı da ileri sürüldü. Buna karşın Borussia Dortmund ile bonservis konusunda henüz uzlaşma sağlanamadığı belirtiliyor.

Guirassy’nin Borussia Dortmund ile sözleşmesi 30 Haziran 2028’e kadar devam ediyor. Bu nedenle transferin gerçekleşebilmesi için Alman kulübünün onayı gerekiyor.

Borussia Dortmund cephesi daha önce ancak yüksek bir teklif gelmesi hâlinde görüşmeye açık olabileceği yönündeki haberlerle gündeme gelmişti. Alman kulübünün oyuncuyu kadroda tutma ihtimali de masadaki seçenekler arasında bulunuyor.

Fenerbahçe santrfor transferini sonuçlandırmak istiyor

Fenerbahçe’nin hücum hattına fizik gücü yüksek, ceza sahasında etkili ve doğrudan skor katkısı sağlayabilecek bir santrfor kazandırmak istediği belirtiliyor.

Guirassy’nin Bundesliga ve Şampiyonlar Ligi seviyesindeki performansı, Gineli futbolcuyu sarı-lacivertlilerin transfer listesindeki en dikkat çekici adaylardan biri hâline getiriyor. Borussia Dortmund’un resmî kayıtlarına göre oyuncu, 2024 yılından bu yana Alman ekibinin kadrosunda bulunuyor.

Serhou Guirassy Fenerbahçe’ye gelecek mi?

Fenerbahçe’nin Serhou Guirassy ile prensip anlaşmasına vardığı ve Nuri Şahin’den destek istediği öne sürülse de transferin tamamlandığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Sürecin seyrini Borussia Dortmund’un bonservis beklentisi, ödeme planı ve oyuncunun Türkiye seçeneğine ilişkin nihai kararı belirleyecek. Sarı-lacivertlilerin Alman kulübüyle yapacağı yeni temasların ardından transferdeki tablonun netleşmesi bekleniyor.

Trendyol Süper Lig’de yeni sezon kadrosunu güçlendirmek için transfer çalışmalarını sürdüren Amedspor, hücum hattı için dikkat çekici bir ismi gündemine aldı. Diyarbakır temsilcisinin, Alman ekibi Hoffenheim’da forma giyen Gift Orban’ın kiralık transferi konusunda önemli mesafe aldığı ileri sürüldü.

İddiaya göre Amedspor ile Hoffenheim arasında yapılan görüşmeler olumlu sonuçlandı. Transfer paketinde 1 milyon avro kiralama bedeli ile 4 milyon avroluk satın alma maddesinin yer aldığı belirtiliyor.

Tarafların evrak ve sözleşme ayrıntıları üzerinde çalıştığı, Gift Orban’ın sağlık kontrolü ve son görüşmeler için Türkiye’ye gelmesinin beklendiği öne sürüldü. Amedspor veya Hoffenheim tarafından transferin tamamlandığına ilişkin henüz resmî açıklama yapılmadı.

Gift Orban için satın alma formülü

Transfer iddiasında en çok dikkat çeken ayrıntı, kiralama anlaşmasına eklendiği belirtilen satın alma maddesi oldu. Bazı aktarımlarda bu maddenin satın alma opsiyonu, bazı iddialarda ise belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde zorunlu satın alma şeklinde düzenlendiği ifade ediliyor.

Amedspor’un oyuncunun performansını bir sezon boyunca değerlendirdikten sonra bonservisini alma fırsatı elde etmek istediği belirtiliyor. Transferin açıklanması hâlinde satın alma şartlarının kulübün resmî duyurusuyla netleşmesi bekleniyor.

Amedspor hücum hattını güçlendirmek istiyor

Yeni sezon öncesinde santrfor bölgesine süratli, fizik gücü yüksek ve savunma arkasına koşu yapabilen bir futbolcu kazandırmak isteyen Amedspor’un Gift Orban profilinde karar kıldığı öne sürülüyor.

Asıl mevkisi santrfor olan Nijeryalı oyuncu, gerektiğinde kanat ve ikinci forvet bölgelerinde de görev yapabiliyor. Hücum hattındaki hareketliliği ve ceza sahası içindeki bitiriciliği, oyuncuyu Amedspor’un transfer planlaması açısından dikkat çekici hâle getiriyor.

Gift Orban kimdir?

Gift Orban, kariyerinde Nijerya’nın ardından Norveç, Belçika, Fransa ve Almanya’da forma giydi. Gent döneminde gösterdiği golcü performansla Avrupa kulüplerinin dikkatini çeken oyuncu, daha sonra Lyon’a transfer oldu.

Nijeryalı hücum oyuncusu kariyerini Hoffenheim’da sürdürüyor. Orban’ın Alman kulübündeki geleceğinin kadro planlaması ve Amedspor ile yürütüldüğü öne sürülen görüşmeler doğrultusunda şekillenmesi bekleniyor.

Gift Orban Amedspor’a transfer olacak mı?

Amedspor ile Hoffenheim arasında kiralık transfer konusunda anlaşma sağlandığı iddia edilse de imzaların atıldığına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor. Sağlık kontrolü, oyuncunun kişisel şartları ve sözleşmedeki satın alma maddesinin son hâli transferin önündeki temel aşamalar olarak gösteriliyor.

Sürecin olumlu tamamlanması durumunda Gift Orban’ın kısa süre içerisinde Türkiye’ye gelerek Amedspor’un yeni sezon hazırlıklarına katılabileceği ifade ediliyor.

Galatasaray’da savunma hattına yönelik transfer çalışmaları sürerken Ümit Akdağ dosyasında yeni bir gelişme yaşandı. Sarı-kırmızılı yönetimin, Alanyaspor’un 22 yaşındaki stoperini kadrosuna katmak için kulübüyle temas kurduğu ileri sürüldü.

Yapılan ilk görüşmede Alanyaspor’un Ümit Akdağ için 8 ila 10 milyon avro arasında bonservis bedeli istediği belirtildi. Galatasaray yönetiminin talep edilen rakamı yüksek bulduğu ve transfer şartlarını aşağı çekmek amacıyla pazarlıkları sürdürdüğü öne sürülüyor.

Kulüpler arasında anlaşma sağlandığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Galatasaray yerli savunmacı arıyor

Galatasaray’ın savunma rotasyonuna genç ve yerli statüsünde kullanılabilecek bir oyuncu kazandırmak istediği belirtiliyor. Sol ayaklı olan Ümit Akdağ’ın stoperin yanı sıra sol bek bölgesinde de görev yapabilmesi, oyuncuyu sarı-kırmızılıların kadro planlaması açısından dikkat çekici hâle getiriyor.

Teknik heyetin genç savunmacıyı uzun vadeli kadro yapılanmasına uygun bir isim olarak değerlendirdiği öne sürülüyor. Galatasaray’ın yüksek bonservis talebinin düşürülmesi hâlinde görüşmeleri hızlandırabileceği ifade ediliyor.

Alanyaspor bonservis talebinde geri adım atmıyor

Ümit Akdağ’a Galatasaray dışında farklı Süper Lig kulüplerinin de ilgi gösterdiği konuşuluyor. Bu ilginin Alanyaspor’un bonservis beklentisini yükselttiği ve Akdeniz temsilcisinin genç oyuncuyu düşük bir bedelle bırakmak istemediği belirtiliyor.

Galatasaray’ın doğrudan bonservis teklifinin yanı sıra bonuslar, sonraki satıştan pay veya ödeme takvimi içeren alternatif bir paket hazırlayabileceği değerlendiriliyor. Ancak olası teklifin içeriğine ilişkin kulüpler tarafından yapılmış resmî bir açıklama yok.

Ümit Akdağ kimdir?

6 Ekim 2003’te Bükreş’te dünyaya gelen Ümit Akdağ, stoper pozisyonunda görev yapıyor. Türkiye ve Romanya vatandaşlığı bulunan sol ayaklı savunmacı, 1,92 metrelik boyuyla hava toplarındaki etkinliğiyle öne çıkıyor.

Alanyaspor ile sözleşmesi 30 Haziran 2028’e kadar devam eden Ümit Akdağ, daha önce Fransa’da Toulouse formasıyla da deneyim kazandı. Genç oyuncunun güncel kulübü Alanyaspor olurken, transferin gerçekleşmesi için Akdeniz temsilcisiyle bonservis anlaşması yapılması gerekiyor.

Ümit Akdağ Galatasaray’a transfer olacak mı?

Galatasaray’ın Ümit Akdağ için Alanyaspor ile görüşme gerçekleştirdiği iddia edilse de transfer henüz anlaşma aşamasına gelmiş değil. Bonservis talebinin pazarlıklardaki en önemli engel olduğu belirtiliyor.

Sarı-kırmızılı yönetimin Alanyaspor’un istediği rakamı aşağı çekmesi veya alternatif bir ödeme modelinde uzlaşması hâlinde transfer sürecinin hızlanabileceği ifade ediliyor.

İtalyan ekibinin henüz resmî teklif sunmadığı, temasların oyuncunun sözleşme şartlarını öğrenme aşamasında olduğu belirtiliyor. Cengiz Ünder’in daha önce Roma forması giymesi ve Serie A’yı yakından tanıması, Torino’nun ilgisini güçlendiren ayrıntılardan biri olarak gösteriliyor.

Cengiz Ünder Fenerbahçe’ye geri döndü

Geçen sezonu Beşiktaş’ta kiralık geçiren Cengiz Ünder, satın alma seçeneğinin kullanılmamasının ardından Fenerbahçe’ye döndü. Tecrübeli oyuncu yeni sezon hazırlıklarına sarı-lacivertli takımla başladı.

Fenerbahçe’nin hücum hattına yaptığı yeni transferlerin ardından Cengiz Ünder’in forma rekabetindeki durumu da merak konusu oldu. Sarı-lacivertlilerin uygun mali koşulların oluşması hâlinde oyuncunun kiralık veya bonservisiyle ayrılmasını değerlendirebileceği ileri sürülüyor.

UEFA kadrosundan çıkarıldı

Cengiz Ünder’in Torino iddiasıyla aynı dönemde UEFA Şampiyonlar Ligi eleme kadrosundan çıkarılması ayrılık ihtimalini güçlendirdi. Fenerbahçe, kadroya Mason Greenwood’u eklerken Cengiz Ünder’i listeden çıkardı.

Bu kararın doğrudan transfer görüşmeleriyle bağlantılı olup olmadığı bilinmiyor. Ancak oyuncunun geleceğine ilişkin tartışmaların yeniden hız kazanmasına neden oldu.

Torino kiralama formülünü değerlendirebilir

Torino’nun transferi doğrudan bonservisle değil, kiralama modeli üzerinden gerçekleştirmek istediği öne sürülüyor. İtalyan kulübünün öncelikle oyuncunun maaşı ile Fenerbahçe’nin talep edeceği kiralama bedelini değerlendireceği belirtiliyor.

Cengiz Ünder’in Fenerbahçe ile sözleşmesi 30 Haziran 2027’ye kadar devam ediyor. Bu nedenle olası transfer için sarı-lacivertli kulübün onayı gerekiyor.

Cengiz Ünder Torino’ya transfer olacak mı?

Torino’nun Cengiz Ünder’in şartlarını araştırdığı öne sürülse de kulüpler arasında anlaşma sağlandığına veya resmî teklif sunulduğuna ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Transfer sürecinin Fenerbahçe’nin oyuncu için vereceği karar ve Torino’nun hazırlayacağı mali pakete göre şekillenmesi bekleniyor.

Beşiktaş’ta savunma hattını güçlendirmeye yönelik transfer çalışmaları sürerken Raul Asencio ismi yeniden gündeme geldi. Siyah-beyazlı yönetimin, Real Madrid’in 23 yaşındaki stoperi için yaptığı temaslarda son aşamaya yaklaştığı ileri sürüldü.

Transfer görüşmelerinde kalan ayrıntıların ele alındığı ve oyuncunun da Beşiktaş’ın sunduğu projeye olumlu yaklaştığı iddia ediliyor. Ancak Beşiktaş, Real Madrid veya Raul Asencio cephesinden anlaşma sağlandığına ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.

Beşiktaş savunmaya genç stoper arıyor

Siyah-beyazlıların yeni sezon yapılanmasında savunmaya genç, hızlı ve geriden oyun kurabilen bir stoper eklemek istediği belirtiliyor. Asencio’nun hem sağ hem de sol stoper bölgesinde görev yapabilmesi nedeniyle transfer listesinin üst sıralarına çıktığı öne sürülüyor.

Beşiktaş yönetiminin transferi kısa süre içerisinde sonuçlandırarak İspanyol futbolcuyu takımın hazırlık kampına dahil etmeyi planladığı iddia edildi. Görüşmelerin bonservis bedeli ve ödeme planı üzerinde yoğunlaştığı değerlendiriliyor.

Real Madrid’de forma rekabeti yaşanıyor

Raul Asencio, Real Madrid’in altyapısından yetişerek A takıma yükseldi. İspanyol savunmacı, 13 Şubat 2003’te Las Palmas’ta dünyaya geldi ve 1,84 metre boyunda. Real Madrid’in güncel A takım kadrosunda yer alan Asencio, savunmadaki fizik gücü ve pas kalitesiyle dikkat çekiyor.

Genç futbolcunun Real Madrid ile 2031 yılına kadar sözleşmesi bulunuyor. Bu nedenle transferin gerçekleşmesi için iki kulübün bonservis veya kiralama formülünde anlaşması gerekiyor.

Raul Asencio Beşiktaş’a gelecek mi?

Beşiktaş’ın Raul Asencio için görüşmelerde sona yaklaştığı öne sürülse de transferin tamamlandığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Real Madrid’in oyuncunun geleceğine ilişkin vereceği karar ve talep edeceği mali şartlar sürecin belirleyici başlıkları olacak.

Siyah-beyazlıların genç stoper transferini kısa sürede sonuçlandırmak istediği belirtilirken, gözler kulüplerden gelebilecek açıklamalara çevrildi.

2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı sonuçlarının 21 Temmuz’da erişime açılmasıyla birlikte “PMYO başvuru 2026 ne zaman başlayacak?” araması hız kazandı. Ancak yapılan son kontrolde, Polis Akademisi tarafından 25. Dönem Polis Meslek Yüksekokulu öğrenci alımına ilişkin başvuru kılavuzunun henüz yayımlanmadığı görüldü.

PMYO başvuruları başladı mı?

PMYO başvuru ekranı şu an için açılmadı. Başlangıç ve bitiş tarihleri konusunda resmî bir açıklama bulunmuyor.

Başvuruların YKS sonuçlarının ardından ilan edilmesi beklenirken kesin tarih konusunda Polis Akademisinin duyurusu esas alınacak. Geçmiş yıllardaki takvim, 2026 başvurularının yaz döneminde alınabileceğine işaret etse de ilan yayımlanmadan herhangi bir tarih kesin kabul edilemez.

Geçen yıl başvurular ağustos ayında alınmıştı

Polis Akademisi, 2025 yılında 24. Dönem PMYO başvurularını 2-6 Ağustos tarihleri arasında kabul etmişti. Söz konusu dönemde 2 bin erkek ve 500 kadın olmak üzere toplam 2 bin 500 öğrenci kontenjanı açıklanmıştı. (Polis Akademisi⁠)

Bu takvim 2026 yılı için yalnızca referans niteliği taşıyor. Yeni dönemin başvuru günleri, kadın ve erkek aday kontenjanları ile sınav aşamaları 25. Dönem PMYO kılavuzunda kesinleşecek.

PMYO başvurusu nasıl yapılacak?

Başvuruların önceki dönemlerde olduğu gibi Polis Akademisi Aday İşlemleri Sistemi üzerinden, e-Devlet bilgileri kullanılarak çevrim içi alınması bekleniyor.

Adayların başvuru öncesinde kişisel ve eğitim bilgilerini kontrol etmesi, TYT sonuç belgesini incelemesi ve ilan edilecek kılavuzu son güne bırakmadan okuması önem taşıyor. Başvuru ücretinin bulunup bulunmadığı ve ödeme yöntemi de yeni duyuruda açıklanacak.

PMYO için TYT puanı kaç olmalı?

2026 yılına ait kesin TYT taban puanı henüz duyurulmadı. Bir önceki alım döneminde adaylardan TYT puan türünde en az 250 ham puan istenmişti. Şehit veya vazife malulü eş ve çocukları için taban puan 200 olarak uygulanmıştı.

Bu puanlar 2026 alımı için otomatik olarak geçerli kabul edilmemeli. Polis Akademisi, gerekli gördüğü durumlarda taban puan ve değerlendirme ölçütlerinde değişiklik yapabilir.

PMYO başvuru şartları belli oldu mu?

Yeni dönem şartlarının tamamı henüz kesinleşmedi. Önceki PMYO alımlarında genel olarak şu kriterler aranmıştı:

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, lise veya dengi okuldan mezun olmak, başvuru yılı için belirlenen TYT puanını almak, yaş şartını karşılamak, sağlık ve adli sicil kriterlerini taşımak.

Geçmiş dönemlerde ayrıca erkek adaylar için en az 167 santimetre, kadın adaylar için en az 162 santimetre boy şartı uygulanmış; beden kitle indeksinin 18 ile 27 arasında olması istenmişti.

Yaş hesabında ise ilanda belirtilen doğum tarihi aralığı esas alınıyor. Bu nedenle adayların kendi hesaplamaları yerine 2026 kılavuzunda yer alacak başlangıç ve bitiş tarihlerini dikkate alması gerekiyor.

Adayları hangi aşamalar bekliyor?

Ön başvurusu kabul edilen adaylar yalnızca TYT puanıyla doğrudan PMYO’ya yerleşmiyor. Aday belirleme sürecinin ardından ön sağlık kontrolü, fiziki yeterlilik sınavı ve mülakat aşamaları uygulanıyor.

Sınav merkezleri, aday çağrı taban puanları, parkur talimatı ve sınav tarihleri başvuru sürecinden sonra ayrı duyurularla açıklanıyor. Sağlık şartlarını karşılamayan veya gerekli belgeleri süresi içinde teslim etmeyen adayların işlemleri sona erdirilebiliyor.

PMYO başvurusunda son durum

21 Temmuz 2026 itibarıyla 25. Dönem PMYO başvuru tarihleri, kontenjanı ve kesin TYT taban puanı açıklanmadı. YKS sonuçlarının ilan edilmesiyle birlikte Polis Akademisinin yeni öğrenci alım duyurusunu yayımlaması bekleniyor.

Resmî ilan geldiğinde başvuru tarihleri, adaylarda aranacak şartlar, sınav ücreti, kontenjan dağılımı ve başvuru ekranına ilişkin bütün ayrıntılar kesinleşecek.

Kırıkkale Üniversitesi Delice Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümü akademisyenlerinden Doç. Dr. Mehmet Demirci vefat etti. Acı haberin ardından üniversite yönetimi tarafından yayımlanan taziye mesajında Demirci’ye Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına ve Kırıkkale Üniversitesi camiasına başsağlığı dilendi.

DOÇENTLİK UNVANINI YENİ ALMIŞTI

Yozgat’ta doğan Mehmet Demirci, ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamladı. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Veteriner Fakültesinden 2003 yılında mezun olan Demirci, meslek hayatının ilk döneminde belediyede ve serbest veteriner hekim olarak görev yaptı.

Demirci, 2011 yılında Kırıkkale Üniversitesi Delice Meslek Yüksekokulu Laborant ve Veteriner Sağlık Programında öğretim görevlisi olarak akademik kariyerine başladı. Doktora eğitimini 2018 yılında tamamlayan Demirci, 2023 ile 2026 yılları arasında doktor öğretim üyesi olarak çalışmalarını sürdürdü. Temmuz 2026’da ise doçentlik unvanını almaya hak kazandı.

ÖĞRENCİLERİ VE MESLEKTAŞLARI YASA BOĞULDU

Veterinerlik Bölümü bünyesinde eğitim ve araştırma faaliyetlerini sürdüren Doç. Dr. Mehmet Demirci’nin ani vefatı, öğrencileri ve çalışma arkadaşları arasında derin üzüntüye yol açtı. Demirci, özellikle Laborant ve Veteriner Sağlık Programındaki akademik çalışmaları ve öğrenci yetiştirme faaliyetleriyle tanınıyordu.

CENAZESİ ANKARA’DA DEFNEDİLECEK

Doç. Dr. Mehmet Demirci için 21 Temmuz 2026 Salı günü Ankara Karşıyaka Mezarlığı’nda cenaze töreni düzenlenecek. Demirci’nin cenazesi, öğle namazının ardından kılınacak cenaze namazı sonrası toprağa verilecek.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: