Tıpta Uzmanlık Sınavı 2026/1 yerleştirme sonuçları, Kadın Hastalıkları ve Doğum branşında adayların en fazla ilgi gösterdiği eğitim merkezlerini ortaya koydu.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi akademik çatısı altında uzmanlık eğitimi veren Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, yüksek puanlarla tercih edilen köklü merkezler arasında yer aldı.

Gülhane en yüksek puanlı merkezler arasında

2026/1 yerleştirme verilerine göre Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği 62,307 taban puanla iki uzmanlık öğrencisi kontenjanını doldurdu.

Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi aynı branşta 60,819 taban puanla dört, İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi ise 58,796 taban puanla 12 uzmanlık öğrencisi kabul etti.

Üç eğitim merkezinde de ilan edilen kontenjanların tamamının dolması, Sağlık Bilimleri Üniversitesinin uzmanlık eğitimindeki güçlü konumunu ve aday hekimler nezdindeki karşılığını gösterdi.

Klinik birikim ile akademik eğitim buluşuyor

Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye’nin farklı şehirlerindeki eğitim ve araştırma hastanelerinde yürüttüğü üniversite-hastane iş birliği modeliyle uzmanlık öğrencilerine geniş bir klinik eğitim imkânı sunuyor.

Uzmanlık öğrencileri yüksek hasta ve vaka çeşitliliğine sahip sağlık kuruluşlarında mesleki deneyim kazanırken, üniversitenin akademik kadrosu, bilimsel araştırma altyapısı ve eğitim programlarından da yararlanıyor.

Kadın Hastalıkları ve Doğum alanında öne çıkan sonuçlar, köklü klinik birikim ile üniversite akademik kültürünü aynı eğitim ortamında buluşturan bu modelin başarısını yansıtıyor.

Rektör Aydın: “Bu sonuç güçlü eğitim ekosistemimizin göstergesidir”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, TUS yerleştirme sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Gülhane, Antalya Eğitim ve Araştırma ile Zeynep Kamil gibi ülkemizin köklü sağlık kurumlarında yürüttüğümüz uzmanlık eğitiminin genç hekimler tarafından güçlü biçimde tercih edilmesi bizler için büyük bir memnuniyet kaynağıdır. Ortaya çıkan tablo; klinik tecrübe, akademik yetkinlik ve bilimsel üretimi aynı çatı altında buluşturan eğitim ekosistemimizin başarısının somut bir göstergesidir.”

Prof. Dr. Kemalettin Aydın, uzmanlık eğitiminin niteliğinin korunması ve geliştirilmesinde akademisyenlerin, eğitim sorumlularının ve sağlık çalışanlarının büyük emeği bulunduğunu belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:

“Başarıda emeği bulunan kıymetli akademisyenlerimizi, eğitim sorumlularımızı ve özveriyle görev yapan bütün sağlık çalışanlarımızı tebrik ediyorum. Üniversitemizi tercih ederek aramıza katılacak genç hekimlerimize de hoş geldiniz diyor, uzmanlık eğitimlerinde başarılar diliyorum. Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak ülkemizin nitelikli uzman hekim ihtiyacına katkı sunmayı kararlılıkla sürdüreceğiz.”

TUS sonuçlarında Sağlık Bilimleri Üniversitesi çatısı altında eğitim veren kliniklerin üst sıralarda yer alması, üniversitenin Türkiye genelinde kurduğu yaygın ve güçlü sağlık eğitimi ağının ulaştığı seviyeyi bir kez daha gözler önüne serdi.

Tokat’ın önde gelen iş insanlarından, DİMES’in sahiplerinden ve 18. Dönem CHP Tokat Milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görev yapan Orhan Ziya Diren, hayatını kaybetti.

Tokat’ın köklü ailelerinden Diren ailesinin önemli isimlerinden biri olan Orhan Ziya Diren, uzun yıllar iş dünyasında yürüttüğü faaliyetlerin yanı sıra siyasi yaşamında da kente hizmet etti. TBMM’de Tokat’ı temsil eden Diren, özellikle sanayi ve ekonomik kalkınmaya yönelik çalışmalarıyla tanındı.

DİMES markasının gelişim sürecinde önemli rol üstlenen Diren, Tokat’ın ekonomik hayatına yaptığı katkılarla da kentin önde gelen isimleri arasında yer aldı.

Vefat haberi, başta ailesi ve yakınları olmak üzere iş dünyası, siyaset camiası ve Tokat kamuoyunda büyük üzüntü yarattı. Sevenleri, Orhan Ziya Diren’i çalışkanlığı, girişimciliği ve memleketine olan bağlılığıyla anıyor.

Cenaze programına ilişkin bilgilerin aile tarafından daha sonra paylaşılması bekleniyor.

Beşiktaş’ın gündemindeki Cyriaque Irie kimdir?

Yeni sezon öncesinde kadrosunu güçlendirmeyi hedefleyen Beşiktaş, kanat rotasyonu için Avrupa’da yükselişe geçen genç isimleri takip etmeyi sürdürüyor. Son olarak siyah beyazlıların gündemine, Bundesliga temsilcisi Freiburg’da forma giyen 21 yaşındaki Burkina Fasolu kanat oyuncusu Cyriaque Irie geldi.

Beşiktaş Cyriaque Irie transferi için ne aşamada?

Yabancı basında yer alan haberlere göre Beşiktaş yönetimi, oyuncu cephesiyle ilk değerlendirmeleri yaparken henüz resmî teklif aşamasına geçmiş değil. Siyah beyazlıların, Irie’nin maaş beklentisi, bonservis şartları ve Freiburg’un transfer konusundaki yaklaşımını analiz ettiği belirtiliyor.

Haberlere göre Irie ile yalnızca Beşiktaş ilgilenmiyor. Lille, Nice, Lorient ve Getafe’nin de genç futbolcuyu yakından takip ettiği ifade ediliyor. Bu nedenle oyuncu için oluşabilecek rekabetin transfer sürecini etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Freiburg genç yıldızını bırakmak istemiyor

Freiburg cephesinin ise Irie’yi uzun vadeli proje oyuncularından biri olarak gördüğü aktarılıyor. Alman kulübünün ancak beklentilerini karşılayan güçlü bir teklif gelmesi durumunda transfer seçeneğini değerlendirebileceği belirtiliyor. Nitekim Irie, sezon öncesi hazırlık maçlarında gösterdiği performansla teknik heyetin dikkatini çekmeye devam ediyor.

21 yaşındaki futbolcu sağ kanadın yanı sıra hücum hattının farklı bölgelerinde de görev yapabiliyor. Hızı, bire birdeki etkinliği ve fizik gücüyle öne çıkan Irie’nin gelişime açık profili nedeniyle Avrupa’da birçok kulübün radarında olduğu ifade ediliyor.

Şu an için transfer dosyası oyuncu takibi ve şart araştırması aşamasında bulunuyor. Taraflardan herhangi bir resmî açıklama yapılmış değil.

Sağlık Bakanlığı’nın geçici görevlendirmelere ilişkin yeni yazısı sağlık çalışanlarının gündemine oturdu. Özellikle “geçici görevlendirmeler iptal mi edildi?”, “kimler eski görev yerine dönecek?” ve “yeni uygulama hangi personeli kapsıyor?” soruları arama motorlarında en çok araştırılan başlıklar arasında yer aldı.

Bakanlık tarafından il sağlık müdürlüklerine gönderilen yazıyla birlikte, uzun süredir devam eden geçici görevlendirme uygulamalarının mevzuata uygunluğu yeniden değerlendirilmeye başlandı. Böylece belirlenen süreyi aşan veya hukuki dayanağı bulunmayan görevlendirmelerin sonlandırılması süreci hız kazandı.

Geçici görevlendirme neden yeniden düzenleniyor?

Geçici görevlendirme uygulaması, sağlık hizmetinin aksamaması amacıyla ihtiyaç duyulan dönemlerde kullanılan istisnai bir yöntem olarak uygulanıyor. Ancak bazı görevlendirmelerin yıllarca devam etmesi, uygulamanın geçici niteliğinin ortadan kalktığı yönünde eleştirilere neden oluyordu.

Bakanlığın yeni düzenlemesiyle birlikte geçici görevlendirmenin olağan bir çalışma modeli yerine gerçekten ihtiyaç duyulan durumlarla sınırlı tutulması hedefleniyor.

Kimlerin görevlendirmesi sona erebilir?

Yeni değerlendirme kapsamında;

• Mevzuatta öngörülen süreyi aşan görevlendirmeler,
• Hizmet ihtiyacı ortadan kalkan geçici görevlendirmeler,
• Usule uygun onay süreci bulunmayan işlemler,

il bazında tek tek inceleniyor. Değerlendirme sonucunda uygun görülmeyen görevlendirmeler sonlandırılarak personelin kadrosunun bulunduğu sağlık kuruluşuna dönmesi planlanıyor.

Tüm görevlendirmeler iptal edildi mi?

Hayır.

Bakanlığın yazısı, tüm geçici görevlendirmelerin otomatik olarak kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Her personelin görevlendirmesi bulunduğu ilde ayrı ayrı değerlendiriliyor. Hizmet ihtiyacı, mevzuat hükümleri ve görevlendirmenin gerekçesi dikkate alınarak karar veriliyor.

Bu nedenle bazı görevlendirmeler devam ederken, bazıları sona erdirilebiliyor.

Sağlık çalışanlarını nasıl etkileyecek?

Yeni uygulamanın;

• Personel planlamasını daha düzenli hale getirmesi,
• Kadro dengesini güçlendirmesi,
• Uzun yıllardır geçici görev yapan personelin durumunu yeniden şekillendirmesi,
• Hastanelerde insan kaynağının daha etkin kullanılmasını sağlaması bekleniyor.

Bununla birlikte sendikalar, aile birliği, sağlık mazereti ve özel durumlar nedeniyle görevlendirilen personelin mağdur edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Süreç il sağlık müdürlükleri tarafından yürütülecek

Bakanlığın yazısı doğrultusunda il sağlık müdürlükleri mevcut görevlendirmeleri tek tek inceleyerek gerekli işlemleri gerçekleştiriyor. Değerlendirmelerin tamamlanmasının ardından bazı personelin asli kadrosuna dönüşü, bazı görevlendirmelerin ise devamı yönünde karar verilmesi bekleniyor.

Edinilen bilgilere göre Berivan Arısoy Çağlayan, İzmir’de tanınan isimlerden Dostluk Grubu Derneği 4. Dönem Başkanı Mehmet Arısoy’un kızı olarak biliniyordu. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Çağlayan’ın, çocuklarının okul kayıt işlemleri için bulunduğu ABD’de ani gelişen bir sağlık sorunu nedeniyle yaşamını yitirdiği ifade edildi. Ölüm nedenine ilişkin resmi makamlar tarafından ayrıntılı bir açıklama ise paylaşılmadı.

Aile tarafından yayımlanan cenaze duyurusuna göre, cenaze namazı 31 Temmuz 2026 Cuma günü saat 15.30’da Aydın’ın İncirliova ilçesindeki Merkez Camii’nde ikindi namazını müteakip kılınacak. Ardından Berivan Arısoy Çağlayan’ın naaşı İncirliova Belediye Şehir Mezarlığı’nda defnedilecek.

Vefat haberi, hukuk camiasında ve yakın çevresinde büyük üzüntüyle karşılanırken, sosyal medyada da çok sayıda taziye mesajı paylaşıldı.

Yapılan açıklamaya göre, an itibarıyla Çanakkale’nin Ayvacık ve Merkez ilçeleri, Antalya’nın Kumluca, Kaş ve Alanya ilçeleri, Manisa’nın Alaşehir ilçesi, Bursa’nın Gemlik ilçesi, Kütahya’nın Domaniç ilçesi, Balıkesir’in Edremit ve Gömeç ilçeleri ile Muğla’nın Seydikemer ilçesindeki yangınlara müdahale çalışmaları aralıksız devam ediyor.

Binlerce personel sahada görev yapıyor

Ulusal Orman Yangınları Müdahale Planı kapsamında Orman Genel Müdürlüğü ekipleri başta olmak üzere, Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamındaki tüm ilgili kurum ve kuruluşlar koordinasyon içinde çalışmalarını sürdürüyor.

Yangınlarla mücadelede;

• 3 bin 514 personel
• 23 uçak
• 54 helikopter
• 1.035 kara aracı

aktif olarak görev yapıyor.

AFAD koordinasyonu yakından sürdürüyor

AFAD, tüm birimleriyle yangın sürecini anbean takip ettiğini belirterek, Türkiye Afet Müdahale Planı ve Ulusal Orman Yangınları Müdahale Planı çerçevesinde Orman Genel Müdürlüğü ile koordinasyon içinde çalışmaların yürütüldüğünü bildirdi.

Ayrıca yangın bölgelerindeki koordinasyona destek vermek amacıyla AFAD Afetlere Müdahale Genel Müdürü Dr. Sadi Ergin ile daire başkanlarının da etkilenen illerde görevlendirildiği açıklandı.

“Yeşil vatan” için kesintisiz mücadele

Yetkililer, yangınların kontrol altına alınması için hava ve kara unsurlarının eş zamanlı olarak çalışmalarını sürdürdüğünü vurgularken, vatandaşların riskli bölgelerde yetkililerin uyarılarına uymalarının önemine dikkat çekti.

AFAD açıklamasında, “Yeşil vatanımızı korumak için mücadele eden ormanın kahramanlarına ve destek veren tüm kurumlarımıza kolaylıklar diliyor, yangından etkilenen vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimizi sunuyoruz.” ifadelerine yer verildi.

Ergenlerde majör depresif bozukluğun değerlendirilmesine destek sağlayabilecek konuşma tabanlı yeni bir yapay zekâ sistemi geliştirildi. Çin’de Güney Çin Teknoloji Üniversitesi, Guangzhou Tıp Üniversitesi’ne bağlı Beyin Hastanesi, Pazhou Laboratuvarı ve Gansu Eyalet Hastanesi araştırmacılarının ortaklaşa yürüttüğü çok merkezli çalışma, hakem değerlendirmesinden geçmiş uluslararası bir psikiyatri dergisinde yayımlandı. Araştırmada geliştirilen “Intelligent Mind Chatroom (IMC)” sistemi, ergenlerin konuşmalarındaki hem ses özelliklerini hem de kullandıkları dili birlikte analiz ederek majör depresif bozukluğun değerlendirilmesine katkı sağlayabilecek dijital göstergeler oluşturmayı hedefledi.[1]

131 ergenin konuşmaları analiz edildi

Araştırmaya 13 ile 18 yaş arasında toplam 131 ergen katıldı.[1]

Modelin geliştirilmesi ve iç değerlendirmesi için majör depresif bozukluk tanısı bulunan 56 ergen ile 56 sağlıklı katılımcının konuşma kayıtları kullanıldı. Bağımsız dış doğrulama aşamasında ise depresyon tanısı bulunan 19 farklı ergenin verileri incelendi.[1]

Tüm katılımcılar, eğitimli psikiyatri uzmanlarının gerçekleştirdiği yarı yapılandırılmış klinik görüşmelerden geçirildi. Yapay zekâ modeli bu değerlendirmelerin yerine değil, onlara yardımcı olacak şekilde geliştirildi.[1]

Konuşmanın hem içeriği hem de tonu değerlendirildi

Araştırmacılar katılımcılardan olumlu, olumsuz ve nötr içerikli üç yapılandırılmış konuşma görevi ile standart bir metni sesli okumalarını istedi.[1]

Bu kayıtlar üzerinden iki farklı veri grubu oluşturuldu. İlki; ses tonu, konuşma hızı, ritim ve akustik özellikleri içerirken, ikincisi kullanılan kelimeler ve dil yapılarından oluştu. Daha sonra bu iki bilgi kaynağını birleştiren hibrit bir yapay zekâ modeli geliştirildi.[1]

Böylece sistem yalnızca kişinin ne söylediğini değil, bunu nasıl söylediğini de birlikte değerlendirdi.

İç değerlendirmede yüzde 91 doğruluk elde edildi

Araştırmanın iç değerlendirme grubunda hibrit model yüzde 91 doğruluk oranına ulaştı.[1]

Modelin duyarlılık ve F1 skoru 0,91; depresyonu ayırt etme başarısını gösteren AUROC değeri ise 0,96 olarak hesaplandı. Kesinlik-duyarlılık eğrisi altında kalan alan 0,97, olasılık tahminlerinin doğruluğunu değerlendiren Brier skoru ise 0,09 olarak bildirildi.[1]

Araştırmacılar bunun dikkat çekici bir performans olduğunu belirtmekle birlikte, bu sonucun yalnızca modelin geliştirildiği 112 kişilik dengeli araştırma grubunda elde edildiğinin altını çizdi. Bu nedenle sonuçlar, sistemin gerçek yaşamda aynı başarıyla çalışacağını göstermiyor.[1]

Dış doğrulama umut verse de eksikler var

Bağımsız doğrulama grubunda yalnızca majör depresif bozukluk tanısı bulunan 19 ergen yer aldı.[1]

Model bu grupta yüzde 90 duyarlılık gösterdi. Ancak sağlıklı kontrol grubunun bulunmaması nedeniyle sistemin özgüllüğü, yanlış pozitif oranı ve sağlıklı bireyleri doğru ayırt etme başarısı hesaplanamadı.[1]

Bu nedenle dış doğrulama sonuçları, modelin tüm ergen nüfusunda güvenilir şekilde kullanılabileceğini kanıtlamıyor.[1]

Uzman değerlendirmesinin yerine geçmiyor

Araştırmacılar çalışmanın en önemli mesajlarından birinin, geliştirilen sistemin bağımsız bir tanı aracı olarak kullanılmaması gerektiği olduğunu belirtti.[1]

Psikiyatrik tanı hâlen ayrıntılı klinik görüşme ve uzman değerlendirmesine dayanıyor. Konuşma verilerinden elde edilen yapay zekâ analizlerinin ise gelecekte klinisyenlere ek bilgi sağlayabilecek yardımcı dijital biyobelirteçler arasında yer alabileceği değerlendiriliyor.[1]

Daha büyük çalışmalar gerekiyor

Araştırmanın en önemli sınırlılığı örneklem büyüklüğünün görece düşük olması olarak gösterildi.[1]

Ayrıca dış doğrulama grubunda sağlıklı katılımcıların bulunmaması, modelin gerçek klinik uygulamalardaki başarısını değerlendirmeyi zorlaştırıyor. Araştırmacılar, sistemin farklı ülkelerde, daha geniş ve bağımsız hasta gruplarında yeniden test edilmesi gerektiğini belirtiyor.[1]

Konuşma analizi ile yapay zekânın ruh sağlığı alanındaki kullanımına yönelik çalışmalar giderek artarken, uzmanlar bu teknolojilerin klinik kararın yerini alan değil, hekim değerlendirmesini destekleyen araçlar olarak geliştirilmesinin önemine dikkat çekiyor.[1]

Kaynaklar

[1] Wang C, Zhang X, Sun J ve ark. Detection of major depressive disorder in adolescents based on textual and acoustic features. Journal of Affective Disorders. 2026;396:120795. DOI: 10.1016/j.jad.2025.120795.

Bahçeşehir Üniversitesi’nden acı kayıp

Bahçeşehir Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü 3. sınıf öğrencisi Rabia Sultan Önge’nin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Üniversitenin resmi sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, “Üniversitemiz Mimarlık ve Tasarım Fakültesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü 3. sınıf öğrencisi Rabia Sultan Önge’yi kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz.” ifadelerine yer verildi.

Paylaşımda ayrıca, merhumeye Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve tüm sevenlerine sabır ile başsağlığı dilekleri iletildi.

Rabia Sultan Önge’nin vefat nedenine ilişkin ise üniversite tarafından herhangi bir açıklama yapılmadı.

Başsağlığı mesajı yayımlandı

Bahçeşehir Üniversitesi, yayımladığı taziye mesajıyla üniversite camiasını yasa boğan acı haberi kamuoyuyla paylaşırken, öğrencinin ailesi ve yakınlarına başsağlığı dileklerinde bulundu.

Sigara dumanı ile çevrede giderek yaygınlaşan nanoplastiklerin birlikte solunmasının akciğer sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin yeni bir araştırma yayımlandı. İtalya ve Belçika’daki üniversite ve araştırma merkezlerinin iş birliğiyle yürütülen laboratuvar çalışmasında, sigara dumanı özütüne maruz bırakılan insan solunum yolu epitel hücrelerinin polistiren nanoplastikleri daha fazla bünyesine aldığı ve hücre bariyerinin belirgin şekilde zayıfladığı gösterildi.[1]

Araştırma, insan bronş epitel hücreleri üzerinde gerçekleştirilen deneysel bir hücre kültürü çalışması niteliğinde olup, bulgular doğrudan insanlar üzerinde elde edilmiş klinik sonuçlar olarak değerlendirilmüyor.[1]

Sigara dumanı hücre bariyerini zayıflatıyor

Araştırmacılar, sigara dumanı özütünün solunum yollarını kaplayan epitel tabakasındaki sıkı bağlantı proteinlerini azalttığını belirledi. Bu değişiklik, akciğerleri dış ortamdan koruyan doğal bariyerin geçirgenliğini artırırken nanoplastik parçacıklarının hücre içine girişini de kolaylaştırdı.[1]

Çalışmada hem BEAS-2B hem de 16HBE insan bronş epitel hücreleri kullanıldı. Ayrıca hava-sıvı ara yüzeyinde geliştirilen, gerçek solunum yolu yapısını daha iyi taklit eden hücre modellerinde de benzer sonuçlara ulaşıldı.[1]

Nanoplastik ve sigara birlikte daha büyük etki oluşturdu

Araştırma ekibi, sigara dumanı ile nanoplastiklerin birlikte maruziyetinde mukus üreten goblet hücrelerinin sayısında artış gözlendiğini bildirdi. Bu değişimin kronik obstrüktif akciğer hastalığına (KOAH) benzer yapısal değişikliklerle ilişkili olabileceği değerlendirildi.[1]

Bununla birlikte bazı iltihap belirteçlerinde beklenen düzeyde artış görülmedi. Araştırmacılar, zararın yalnızca iltihaplanmayla açıklanamayacağını, epitel bariyerindeki bozulmanın da önemli rol oynadığını vurguladı.[1]

Çalışma laboratuvar ortamında yapıldı

Bilim insanları araştırmada metabolik aktivite, hücre zarı hasarı, geçirgenlik testleri, floresan görüntüleme, akış sitometrisi ve izotop analizleri gibi çok sayıda yöntem kullandı. Bulgular, sigara dumanının hücreleri nanoplastiklere karşı daha savunmasız hâle getirdiğini gösterdi.[1]

Araştırmacılar bunun, özellikle sigara içen bireylerde çevrede bulunan plastik kaynaklı çok küçük parçacıkların akciğer dokusuna etkisini artırabilecek biyolojik bir mekanizma olabileceğini ifade etti.[1]

Bulguların günlük yaşamdaki anlamı

Nanoplastikler; plastiklerin zamanla parçalanması sonucu oluşan ve havada taşınabilen çok küçük parçacıklar olarak tanımlanıyor. Son yıllarda bu parçacıkların insan dokularında da saptanması, olası sağlık etkilerine yönelik araştırmaları hızlandırdı.[2]

Bu çalışma, sigara dumanı ile nanoplastiklerin birlikte maruziyetinin solunum yollarındaki koruyucu bariyeri bozabileceğini gösterse de araştırma hücre kültürü düzeyinde gerçekleştirildiği için insanların gerçek yaşam koşullarındaki risk düzeyini belirlemek adına klinik ve uzun dönemli çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.[1][2]

Kaynaklar

[1] Mirra D, Panico F ve ark. Cigarette smoke drives polystyrene nanoparticles-associated airway epithelial damage and chronic obstructive pulmonary disease-like features. 2026. DOI: 10.1038/s41598-026-61077-6

[2] Dünya genelinde nanoplastiklerin solunum sistemi üzerindeki etkilerine ilişkin güncel çevresel sağlık literatürü ve bilimsel değerlendirmeler, 2026.

Giresun’da meydana gelen trafik kazası can aldı. Alucra ilçesine bağlı Yeşilyurt köyü sınırlarındaki Devlet Su İşleri (DSİ) baraj yolunda seyreden otomobil, henüz belirlenemeyen nedenle kontrolden çıkarak dere yatağına devrildi.

Kazayı gören vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine 112 Acil Sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi. Sağlık ekiplerinin yaptığı ilk incelemede araçta bulunan üç kişinin olay yerinde hayatını kaybettiği belirlendi.

Kazada yaralanan sürücü ile birlikte üç kişi, olay yerindeki ilk müdahalenin ardından Alucra Devlet Hastanesi’ne kaldırılarak tedavi altına alındı. Yaralıların sağlık durumlarının hastanede takip edildiği öğrenildi.

Jandarma ekipleri kaza yerinde güvenlik önlemleri alırken, otomobilin yoldan çıkmasına neden olan etkenlerin belirlenmesi amacıyla detaylı inceleme başlatıldı. Kazanın kesin nedeni yapılacak teknik inceleme sonucunda netlik kazanacak.

Yetkililerden sürücülere uyarı

Uzmanlar, özellikle kırsal bölgelerdeki dar ve virajlı yollarda hız sınırlarına uyulması, yol ve hava koşullarına uygun sürüş yapılması gerektiğini hatırlatıyor. Yaz aylarında artan trafik yoğunluğu nedeniyle uzun yolculuklarda dikkat ve dinlenme molalarının da hayati önem taşıdığı vurgulanıyor.

İngiliz basınında yer alan haberlere göre siyah beyazlı yönetim ile Salah cephesi arasında üç ayrı görüşme gerçekleştirildi. Ancak taraflar mali koşullarda ortak noktada buluşamayınca transfer dosyası kapandı.

Haberde, Beşiktaş yönetiminin kulübün maaş politikası doğrultusunda yeni bir teklif sunmama kararı aldığı aktarılırken, Salah’ın temsilcilerinin farklı kulüplerle temaslarını sürdürdüğü ifade edildi.

Beşiktaş cephesinden transferin yeniden başlayacağına ilişkin herhangi bir resmî açıklama bulunmazken, mevcut bilgiler dosyanın kapanmış olduğunu gösteriyor.

Ege temsilcisi, Trabzonspor altyapısından yetişen Ali Şahin Yılmaz ve Boran Başkan ile sözleşme imzaladığını resmen duyurdu.

Yeni sezon öncesi transfer çalışmalarına hız veren Bodrum FK, geleceğe yatırım niteliğinde iki önemli hamle gerçekleştirdi. Yeşil beyazlı kulüp, Trabzonspor’un genç oyuncuları Ali Şahin Yılmaz ve Boran Başkan’ı kadrosuna kattığını açıkladı.

Kulüpten yapılan açıklamaya göre savunmada görev yapan Ali Şahin Yılmaz ile 3 yıllık, orta saha oyuncusu Boran Başkan ile ise 2+1 yıllık sözleşme imzalandı. İki futbolcunun da yeni sezonda teknik ekibin önemli alternatifleri arasında yer alması bekleniyor.

Özellikle Boran Başkan, Trabzonspor altyapısında gösterdiği performansla dikkat çekmiş ve UEFA Gençlik Ligi’nde attığı goller ile yaptığı asistlerle adından söz ettirmişti. Bodrum FK yönetimi, genç oyuncuların gelişim potansiyeline güvenerek uzun vadeli bir yatırım gerçekleştirdi.

Süper Lig hedefi doğrultusunda kadrosunu hem deneyimli hem de gelecek vadeden isimlerle güçlendiren Bodrum FK’nın transfer çalışmalarının devam ettiği öğrenildi.

Transfer kaynaklarında yer alan bilgilere göre üç kulüp de 30 yaşındaki sol bekin temsilcileriyle ilk temaslarını gerçekleştirdi. Oyuncunun durumu, maaş beklentisi ve proje detayları hakkında görüş alışverişi yapıldığı belirtilirken, henüz kulüpler tarafından resmî bir teklif sunulmadığı ifade ediliyor.

Fildişi Sahili Milli Takımı formasını uzun yıllardır giyen Konan, Avrupa kariyerinde Stade de Reims, Vitória Guimarães ve Al-Nassr gibi kulüplerde forma giydi. Tecrübeli futbolcu, hem savunma güvenliği hem de hücum katkısıyla tanınıyor.

Oyuncuya yalnızca Türkiye’den değil, Almanya Bundesliga ekibi Hoffenheim, Japonya’dan Machida Zelvia ve bazı Körfez kulüplerinin de ilgi gösterdiği aktarılıyor. Bu durumun transfer yarışını daha rekabetçi hâle getirdiği değerlendiriliyor.

Şu aşamada dosya menajer teması seviyesinde bulunuyor. Taraflardan herhangi bir resmî açıklama yapılmış değil ve transfer süreci görüşme aşamasında ilerliyor.

Transfere ilişkin yabancı basında yer alan haberlere göre Konyaspor, 28 yaşındaki Nijeryalı stoper için Fransız kulübü Nantes ile yaklaşık 1 milyon avro bonservis bedeli karşılığında anlaşma sağladı. Oyuncunun ise 2+1 yıllık sözleşme konusunda el sıkıştığı belirtiliyor.

Deneyimli savunmacının kısa süre içinde sağlık kontrolleri ve son prosedürler için Türkiye’ye gelmesinin beklendiği ifade edilirken, transferin resmî açıklamasının tamamlanacak evrak işlemlerinin ardından yapılacağı öne sürülüyor. Kulüpten henüz resmî bir doğrulama gelmedi.

Nijerya Milli Takımı formasını da giyen Awaziem, kariyerinde Porto, Leganés, Boavista, Hajduk Split, Alanyaspor, Çaykur Rizespor ve FC Cincinnati gibi kulüplerde görev yaptı. Süper Lig tecrübesi bulunan stoperin yeniden Türkiye’ye dönmeye hazırlandığı değerlendiriliyor.

Hipotiroidi tedavisinde en sık kullanılan ilaçlardan biri olan levotiroksin, yaşlı erişkinlerde kemik sağlığı açısından yeniden bilimsel incelemeye alındı. ABD’de yürütülen ve yıllarca izlenen yaşlı bireylerin verilerine dayanan gözlemsel araştırmada, levotiroksin kullanan kişilerde toplam kemik kütlesi ve kemik mineral yoğunluğundaki azalmanın, ilacı kullanmayan benzer bireylere göre daha fazla olduğu bildirildi.[1] Bulgular, henüz hakem değerlendirmesinden geçmiş tam makale olarak yayımlanmamış olup uluslararası bir bilimsel toplantıda sunuldu.[1][2]

Altı yılı aşkın takipte kemik kaybı daha belirgin bulundu

Araştırma, ABD’de yaşlanma üzerine uzun süredir sürdürülen büyük bir gözlemsel kohorttan elde edilen veriler kullanılarak gerçekleştirildi.[1] Çalışmaya 65 yaş ve üzerindeki, tiroit fonksiyon testleri normal sınırlar içinde seyreden 81 levotiroksin kullanıcısı ile 364 kullanıcı olmayan birey dahil edildi.[1]

Katılımcılar yaklaşık 6,3 yıl boyunca takip edildi. Düzenli kemik yoğunluğu ölçümleri ve laboratuvar değerlendirmeleri sonucunda levotiroksin kullanan grupta toplam kemik kütlesi ve kemik mineral yoğunluğundaki azalmanın daha belirgin olduğu saptandı.[1][2]

Araştırmacılar; yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, sigara kullanımı, alkol tüketimi ve diğer ilaçlar gibi kemik sağlığını etkileyebilecek değişkenleri de analizlerine dahil ederek sonuçları değerlendirdi.[1]

Tiroit hormon düzeyi normal olsa da dikkat çekici bulgu

Çalışmanın dikkat çeken yönlerinden biri, katılımcıların tiroit uyarıcı hormon (TSH) düzeylerinin tedavi hedefleri içinde bulunmasına rağmen kemik kaybındaki farkın devam etmesiydi.[1]

Araştırmacılar, bazı yaşlı bireylerde levotiroksin tedavisi sırasında dolaşımdaki tiroit hormonu miktarının kemik yıkımını hızlandırabilecek düzeylere göreceli olarak yaklaşabileceğini, bunun da uzun dönemde kemik mineral yoğunluğunu etkileyebileceğini değerlendiriyor.[1]

Ancak çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için levotiroksinin doğrudan kemik kaybına neden olduğunu kanıtlamıyor. Bulgular yalnızca iki durum arasında bir ilişki bulunduğunu gösteriyor.[1][2]

İlacı bırakmak için bir gerekçe değil

Uzmanlar, levotiroksinin hipotiroidi tedavisinde vazgeçilmez bir ilaç olduğunu ve bu araştırmanın hastaların tedavilerini kendi başlarına bırakmaları gerektiği anlamına gelmediğini vurguluyor.[1]

Hipotiroidi tedavi edilmediğinde yorgunluk, kilo artışı, kalp-damar sistemi sorunları ve yaşam kalitesinde belirgin bozulma gibi ciddi sonuçlar ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle araştırmanın asıl mesajı, özellikle ileri yaş grubunda tedavinin gerekliliğinin ve dozunun düzenli olarak gözden geçirilmesi gerektiği yönünde değerlendiriliyor.[1][2]

Bulguların klinik anlamı ne?

Osteoporoz, yani kemik mineral yoğunluğunun azalması sonucu kırık riskinin artması, yaşlı nüfusta önemli halk sağlığı sorunlarından biri olarak kabul ediliyor. Araştırmacılar, levotiroksin kullanan ileri yaş grubundaki hastalarda kemik sağlığının izlenmesi, gerektiğinde kemik yoğunluğu ölçümlerinin planlanması ve tedavi dozunun bireysel olarak değerlendirilmesinin önem kazandığını belirtiyor.[1]

Bununla birlikte çalışmanın henüz bilimsel kongrede sunulan verilerden oluşması nedeniyle sonuçların hakem değerlendirmesinden geçmiş tam yayınlarla doğrulanması gerektiği ifade ediliyor.[1][2]

Kaynaklar

[1] Elena Ghotbi ve ark. Common Thyroid Medicine Linked to Bone Loss. Bilimsel kongre sunumu, 2024.

[2] Reuters Health Rounds. Widely used thyroid pill may be linked to bone loss. 2024.

Kulüpten yapılan açıklamada, genç golcünün sağlık kontrollerini başarıyla tamamladığı ve resmi sözleşmeye imza attığı belirtildi. Ahmed Abdullahi’nin kısa süre içinde takımla birlikte antrenmanlara başlayarak yeni sezon hazırlıklarına katılması bekleniyor.

Kariyerinde Nijerya ve Avrupa’da forma giyen Abdullahi, fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve ceza sahası içindeki bitiriciliğiyle dikkat çekiyor. Genç yaşına rağmen gelişime açık profiliyle öne çıkan forvetin, Eyüpspor’un hücum hattında önemli bir alternatif oluşturması hedefleniyor.

Teknik heyetin raporu doğrultusunda gerçekleştirilen transferin, kulübün uzun vadeli kadro yapılanmasının önemli parçalarından biri olduğu değerlendiriliyor. Eyüpspor yönetimi, yeni sezonda hem ligde hem de kupada iddialı bir kadro oluşturmak için transfer çalışmalarını sürdürüyor.

29 yaşındaki santrfor, kariyerinde Manchester City, Leicester City, Sevilla ve Celtic gibi Avrupa’nın önemli kulüplerinde forma giydi. Premier Lig deneyimi ve uluslararası tecrübesiyle öne çıkan Iheanacho’nun transferi, 1. Lig’in en ses getiren hamlelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

İmzanın ardından kulüp televizyonuna konuşan deneyimli futbolcu, Bursaspor’un hedeflerinin kendisini etkilediğini belirterek, en büyük amacının takımı yeniden Süper Lig’e taşımak olduğunu söyledi. Kulübün geçmişini ve taraftar kültürünü bildiğini ifade eden Iheanacho, bu projenin bir parçası olmaktan mutluluk duyduğunu dile getirdi.

Bursaspor yönetimi ise transferin yalnızca kadroya yapılan bir takviye değil, aynı zamanda kulübün yeniden yükseliş hedefinin önemli bir göstergesi olduğunu vurguladı. Yeni sezonda şampiyonluk mücadelesi vermeyi amaçlayan yeşil beyazlılar, tecrübeli golcüden hücum hattında büyük katkı bekliyor.

Tedavi edilmesi güç ya da uzun yıllardır “ilaç geliştirilemez” olarak kabul edilen hastalıklar için geliştirilen yeni nesil “moleküler yapıştırıcı” ilaçlar, ilaç araştırmalarında dikkat çeken alanlardan biri hâline geldi. Son yıllarda yayımlanan bilimsel çalışmalar ve kapsamlı değerlendirmeler, bu ilaçların proteinleri birbirine yaklaştırarak hücre içinde yeni biyolojik mekanizmaları devreye sokabildiğini gösteriyor.[1][2]

Klasik ilaçlardan farklı çalışıyor

Geleneksel küçük moleküllü ilaçlar, çoğunlukla bir proteinin üzerindeki belirli bağlanma bölgelerini hedef alıyor. Ancak insan vücudundaki proteinlerin büyük bölümü bu yöntemle hedeflenemiyor. Araştırmacılar bu nedenle uzun yıllardır birçok hastalıkta rol oynayan proteinleri “ilaç geliştirilemeyen hedefler” olarak tanımlıyordu.[2]

Moleküler yapıştırıcılar ise iki proteinin zayıf ya da geçici etkileşimini güçlendirerek onları işlevsel şekilde bir araya getiriyor. Böylece hastalıkta rol oynayan proteinlerin parçalanması, etkisiz hâle getirilmesi veya farklı biyolojik süreçlerin başlatılması mümkün olabiliyor.[1][3]

Kanser araştırmalarında önemli adaylar arasında

Yeni yaklaşım özellikle kanser tedavisinde yoğun biçimde araştırılıyor. Bilimsel değerlendirmelere göre moleküler yapıştırıcılar, bugüne kadar doğrudan hedeflenemeyen bazı kanser proteinlerine karşı yeni seçenekler sunabilir.[2][3]

Araştırmalar yalnızca kanserle sınırlı değil. Nörodejeneratif hastalıklar, bağışıklık sistemi hastalıkları ve bazı nadir genetik hastalıklar da bu teknolojinin potansiyel kullanım alanları arasında gösteriliyor.[3]

Doğal moleküllerin de benzer mekanizma kullandığı gösterildi

Yakın zamanda yayımlanan temel bilim araştırmalarında hücrelerin doğal olarak ürettiği bazı pürin nükleotitlerinin de “moleküler yapıştırıcı” gibi davranabildiği ortaya kondu. Laboratuvar düzeyinde yürütülen bu çalışmada araştırmacılar, bu doğal moleküllerin iki proteini bir araya getirerek hücrelerin pürin düzeyini algılamasını sağlayan yeni bir biyolojik mekanizma keşfetti. Aynı araştırmada yaklaşık 70 yıldır kullanılan bazı tiyopürin ilaçlarının da benzer etki gösterebildiği bildirildi.[1]

Bu çalışma hücre ve moleküler biyoloji düzeyinde gerçekleştirildi. Bulguların doğrudan hastalarda tedavi etkinliği anlamına gelmediği, klinik araştırmalarla doğrulanması gerektiği vurgulandı.[1]

Klinik geliştirme süreci devam ediyor

Bilim insanları moleküler yapıştırıcıların önemli bölümünün hâlen deneysel geliştirme aşamasında olduğunu belirtiyor. Bazı örnekler klinik araştırmalara geçmiş olsa da pek çok aday molekül laboratuvar ve erken faz çalışmalarında değerlendiriliyor.[2][3]

Uzmanlara göre bu yaklaşımın en büyük avantajı, klasik ilaçların erişemediği proteinleri hedefleyebilmesi. Bununla birlikte güvenlik profili, uzun dönem etkiler ve hangi hastalarda en iyi sonuç vereceği gibi soruların yanıtlanabilmesi için daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç bulunuyor.[2][3]

Bugünkü veriler, moleküler yapıştırıcıların geleceğin ilaç geliştirme platformlarından biri olabileceğine işaret etse de, araştırmacılar bu teknolojinin rutin klinik kullanıma geçebilmesi için kapsamlı insan çalışmalarının tamamlanmasının kritik önem taşıdığını belirtiyor.

Kaynaklar

[1] Witus SR ve ark. Metabolite glues as a means of purine sensing and chemotherapeutic response. Nature. 2026.

[2] Zhang X, Tate EW. From Serendipity to Strategy: Rationalizing Molecular Glue Discovery and Proximity-Induced Pharmacology through Chemical Biology. Journal of the American Chemical Society. 2026.

[3] Next generation medicines: Emerging approaches to drug “difficult to drug” targets. Disease and Therapeutics. 2026.

Kalbin hızlı, düzensiz ya da göğüste belirgin şekilde hissedilmesi olarak tanımlanan kalp çarpıntısı, birçok kişinin yaşamının farklı dönemlerinde karşılaştığı yakınmalardan biri. Kardiyoloji uzmanlarının güncel değerlendirmelerine göre, çarpıntıların önemli bir bölümü stres, kaygı, aşırı kafein tüketimi, susuz kalma veya nikotin gibi geçici etkenlerle ilişkili oluyor. Bununla birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma hissi ya da uzun süren ritim bozukluğu gibi belirtiler eşlik ediyorsa durumun vakit kaybetmeden tıbbi değerlendirme gerektirdiği vurgulanıyor.[1][2]

Kalbi sakinleştirmeye yardımcı olabilecek yöntemler

Uzmanlar, çarpıntı başladığında ilk olarak panik yapmamanın önemli olduğunu belirtiyor. Kaygının artması, sempatik sinir sistemini daha fazla uyararak kalp hızının yükselmesine ve çarpıntının daha belirgin hissedilmesine neden olabiliyor.[1]

Derin ve kontrollü nefes egzersizleri, özellikle kutu nefesi olarak bilinen ritmik solunum tekniği, parasempatik sinir sistemini yani vücudun “dinlen ve toparlan” mekanizmasını devreye sokarak kalbin yeniden sakinleşmesine katkı sağlayabiliyor.[1]

Vagus sinirini uyaran manevralar dikkatle uygulanmalı

Uzmanların önerdiği yöntemlerden biri de vagus sinirini uyarmaya yönelik bazı basit uygulamalar. Yüze soğuk su çarpmak veya ıkınır gibi kısa süreli kontrollü nefes verme hareketleri bazı kişilerde kalp ritminin normale dönmesine yardımcı olabiliyor.[1]

Bununla birlikte daha güçlü vagal manevraların herkes için uygun olmadığı, özellikle ritim bozukluğu tanısı bulunan kişilerin bu uygulamaları yalnızca sağlık profesyonelinin önerisiyle denemesi gerektiği belirtiliyor.[2]

Susuzluk da çarpıntıyı tetikleyebilir

Yetersiz sıvı alımı ve elektrolit dengesindeki bozulmalar da kalp çarpıntısını kolaylaştırabiliyor. Özellikle sıcak havalarda, yoğun egzersiz sonrasında veya uzun süre sıvı tüketilmediğinde ortaya çıkan hafif susuzluk bile kalbin daha hızlı atmasına yol açabiliyor. Bu nedenle yeterli su tüketimi ve gerektiğinde elektrolit dengesinin desteklenmesi öneriliyor.[1]

Tetikleyicileri tanımak uzun vadede fayda sağlayabilir

Kafeinli içecekler, sigara, alkol, yoğun stres ve bazı kişilerde baharatlı yiyecekler çarpıntıyı tetikleyebiliyor. Uzmanlar, çarpıntının hangi koşullarda ortaya çıktığını not etmeyi ve belirtilerin süresi ile şiddetini kaydetmeyi öneriyor. Böylece hem kişisel tetikleyiciler daha kolay belirlenebiliyor hem de hekim değerlendirmesi sırasında daha ayrıntılı bilgi sunulabiliyor.[1]

Hangi belirtiler acil değerlendirme gerektiriyor?

Kalp çarpıntısı tek başına ve kısa süreli olduğunda çoğu zaman ciddi bir soruna işaret etmese de göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, aşırı terleme, dinlenme halinde dakikada 100’ün üzerinde kalp atımının sürmesi veya belirtilerin giderek ağırlaşması durumunda acil tıbbi değerlendirme öneriliyor.[1][2]

Uzmanlar, evde uygulanabilecek yöntemlerin yalnızca hafif ve geçici çarpıntılar için destekleyici olduğunu, sık tekrarlayan veya nedeni açıklanamayan çarpıntıların ise altta yatan ritim bozukluğu ya da başka kalp hastalıklarının araştırılması açısından hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.[1][2]

Kaynaklar

[1] Singh T. How To Stop Your Heart Palpitations at Home. 2025.

[2] Vagal Maneuvers: How To Slow Your Heart Rate. 2022.

D vitamini, vücudun kalsiyumu emmesine yardımcı olarak kemik ve diş sağlığını destekleyen temel besin öğelerinden biri olarak öne çıkıyor. Aynı zamanda bağışıklık sistemi, kas fonksiyonları ve hücresel süreçlerde de görev alıyor. Güncel beslenme rehberleri, güneş ışığının D vitamini sentezi için en önemli kaynak olduğunu belirtirken, besinlerle alınan D vitamininin de özellikle güneşe yeterince maruz kalamayan kişiler için değerli katkı sağladığını gösteriyor.[1][2]

Güneş tek kaynak değil

D vitamininin büyük bölümü ciltte güneş ışınlarının etkisiyle sentezlense de yaşın ilerlemesi, kapalı ortamlarda uzun süre bulunma, koyu ten rengi, bazı sindirim sistemi hastalıkları ve obezite gibi durumlar D vitamini düzeylerinin düşmesine neden olabiliyor.[1][2]

Beslenme uzmanları bu nedenle doğal D vitamini kaynaklarının günlük beslenmede yer almasının önemine dikkat çekiyor.

D vitamini açısından zengin besinler

Doğal kaynaklar arasında ilk sırayı yağlı balıklar alıyor. Özellikle alabalık ve somon, yüksek D vitamini içeriğiyle öne çıkıyor. Üç ons (yaklaşık 85 gram) pişmiş alabalık günlük gereksinimin önemli bölümünü karşılayabilecek miktarda D vitamini sağlayabiliyor.[1]

Konserve ton balığı da pratik ve ekonomik seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Bunun yanında sardalya, uskumru ve ringa balığı gibi yağlı balıklar da iyi kaynaklar arasında yer alıyor.[1][2]

Mantarlarda doğal D vitamini artabiliyor

Bitkisel kaynaklar arasında mantarlar dikkat çekiyor. Özellikle ultraviyole ışığa maruz bırakılan mantarlarda D vitamini miktarı belirgin şekilde artabiliyor. Bu özellikleri sayesinde hayvansal ürün tüketmeyen kişiler için alternatif kaynaklardan biri kabul ediliyor.[1][2]

Zenginleştirilmiş süt ürünleri önemli katkı sağlıyor

Süt, yoğurt ve bazı bitkisel içecekler üretim aşamasında D vitamini ile zenginleştiriliyor. Aynı şekilde bazı kahvaltılık gevrekler ve portakal suları da D vitamini eklenmiş ürünler arasında yer alıyor. Ancak uzmanlar, bu ürünlerin etiket bilgilerinin incelenmesini ve ilave şeker miktarına dikkat edilmesini öneriyor.[1][2]

Günlük gereksinim yaşa göre değişiyor

Beslenme rehberlerine göre çoğu yetişkin için günlük önerilen D vitamini alımı 15 mikrogram (600 IU) düzeyinde bulunuyor. Yetmiş yaş üzerindeki bireylerde ihtiyaç 20 mikrograma (800 IU) yükseliyor.[1][2]

Uzmanlar, yalnızca beslenmeye değil, güvenli güneş maruziyetine ve gerektiğinde hekim değerlendirmesiyle kan düzeylerinin ölçülmesine de önem verilmesi gerektiğini belirtiyor.[2]

D vitamini eksikliği çoğu zaman belirti vermeden gelişebiliyor. Uzun süreli eksiklik ise kemik mineral yoğunluğunun azalması, kas güçsüzlüğü ve kırık riskinde artışla ilişkilendiriliyor. Bununla birlikte tek başına herhangi bir besinin tüketilmesi D vitamini eksikliğini kesin olarak gidermiyor. Beslenme düzeni, yaşam tarzı ve bireysel sağlık durumu birlikte değerlendirildiğinde daha etkili sonuçlar elde edilebiliyor.[1][2]

Kaynaklar

[1] Paul Frysh. Foods High in Vitamin D. Medically reviewed August 17, 2022.

[2] Office of Dietary Supplements. Vitamin D Fact Sheet for Health Professionals. Güncelleme: 2025.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: