“Atriyal fibrilasyonum var, spor yapmam sakıncalı mı?”
Bu, ritim bozukluğu tanısı alan birçok kişinin merak ettiği sorulardan biri.
Özellikle egzersiz sırasında nabzın hızlanması, çarpıntı hissinin artması veya nefes darlığı yaşanması bazı hastaların fiziksel aktiviteden tamamen uzaklaşmasına neden olabiliyor.
Ancak 30 Ağustos 2026’da Avrupa Kardiyoloji Derneği Kongresi’nde sunulan NEXAF randomize kontrollü çalışması, uygun hastalarda kişiye göre planlanmış egzersizin atriyal fibrilasyon yönetiminde yararlı bir tamamlayıcı yaklaşım olabileceğini gösteriyor.
Norveç’te gerçekleştirilen çalışmada bir yıl boyunca uygulanan yapılandırılmış egzersiz programı, kalıcı olmayan atriyal fibrilasyonu bulunan hastalarda ritim bozukluğunda geçirilen toplam sürenin azalmasıyla ilişkilendirildi.
Atriyal fibrilasyon nedir?
Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıkları olan atriyumlarda düzenli elektriksel aktivitenin bozulduğu ve kalp ritminin düzensizleştiği bir ritim bozukluğu.
Bazı kişilerde çarpıntı, düzensiz kalp atımı, nefes darlığı, halsizlik, baş dönmesi veya efor kapasitesinde azalma görülebilir.
Bazı hastalarda ise hiçbir belirti olmayabilir.
Atriyal fibrilasyon yalnızca çarpıntıya yol açan bir durum değildir. İnme ve kalp yetersizliği gibi komplikasyonların riskini de artırabilir.
Bu nedenle tedavi; yalnız ritmi düzenlemeye değil, inme riskini azaltmaya, belirtileri kontrol etmeye ve eşlik eden kardiyovasküler risk faktörlerini yönetmeye de odaklanır.
NEXAF çalışmasına 295 hasta katıldı
Norwegian Exercise in Atrial Fibrillation Trial olarak adlandırılan NEXAF çalışmasına Norveç’teki üç merkezden toplam 295 hasta alındı.
Katılımcıların ortalama yaşı yaklaşık 64 idi ve hastaların yaklaşık yüzde 30’unu kadınlar oluşturuyordu.
Çalışmaya kalıcı atriyal fibrilasyonu bulunmayan; ağırlıklı olarak paroksismal veya persistan atriyal fibrilasyonu olan ve başlangıçta önerilen fiziksel aktivite düzeylerinin altında kalan hastalar dahil edildi.
Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı.
Bir grup standart klinik takibini sürdürürken diğer grup bir yıl süren yapılandırılmış egzersiz programına alındı.
Kalp ritmi sürekli takip edildi
Çalışmanın önemli özelliklerinden biri, atriyal fibrilasyonun yalnızca poliklinikte çekilen elektrokardiyografilerle değerlendirilmemesiydi.
Katılımcıların kalp ritmi implante edilebilir kardiyak monitörlerle sürekli olarak takip edildi.
Bu yöntem sayesinde araştırmacılar hastaların yalnızca atriyal fibrilasyon atağı geçirip geçirmediğini değil, toplam takip süresinin ne kadarını atriyal fibrilasyonda geçirdiklerini de ölçebildi.
Bu oran “atriyal fibrilasyon yükü” olarak değerlendirildi.
Egzersiz programı nasıl uygulandı?
Egzersiz grubundaki hastalar ilk dört ila altı haftalık dönemde toplam sekiz gözetimli yüksek yoğunluklu egzersiz seansına katıldı.
Programın sonraki bölümü ise büyük ölçüde ev ortamında sürdürüldü.
Katılımcılara akıllı saat sağlandı ve egzersizleri dijital uygulamalarla takip edildi.
Çalışma protokolünde hedef, genel fiziksel aktivite önerileriyle uyumlu şekilde haftada:
150–300 dakika orta şiddette fiziksel aktivite
veya
75–150 dakika daha yüksek şiddette fiziksel aktivite
ya da bunların uygun bir kombinasyonuna ulaşmaktı.
Ancak bu rakamların çalışmaya katılan herkese aynı egzersiz reçetesinin uygulandığı anlamına gelmediği özellikle belirtilmeli.
Egzersiz programı hastaların fiziksel kapasitesi ve klinik durumuna göre yapılandırıldı.
Atriyal fibrilasyonda geçirilen süre azaldı
Bir yıllık takip sonunda egzersiz grubundaki hastalar toplam izlem süresinin ortalama yüzde 3,9’unu atriyal fibrilasyonda geçirdi.
Standart bakım grubunda ise bu oran yüzde 7,1 olarak bildirildi.
Bu sonuç, atriyal fibrilasyonda geçirilen toplam zamanın oranının egzersiz grubunda göreli olarak yaklaşık yüzde 45 daha düşük olduğunu gösteriyor.
Buradaki yüzde 45’in “hastalığın yüzde 45 iyileştiği” anlamına gelmediği önemli.
Bu değer iki grup arasındaki atriyal fibrilasyon yükünün göreli farkını ifade ediyor.
Kondisyon arttı, hastaneye yatışlar daha az görüldü
Egzersiz grubunda kardiyorespiratuvar kondisyonun arttığı da bildirildi.
Bunun yanında tüm nedenlere bağlı ve atriyal fibrilasyonla ilişkili hastaneye yatışların egzersiz grubunda daha az görüldüğü belirtildi.
Ancak bu sonuçların çalışmanın ana sonlanım noktası olmadığı ve farklı hasta gruplarında doğrulanması gerektiği unutulmamalı.
Dolayısıyla çalışmadan “egzersiz hastaneye yatışı kesin olarak önler” sonucu çıkarılamaz.
Yaşam kalitesinde anlamlı üstünlük gösterilemedi
Çalışmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de yaşam kalitesiydi.
Egzersiz programı atriyal fibrilasyon yükünü azaltmasına ve kondisyonu artırmasına rağmen, atriyal fibrilasyona özgü yaşam kalitesi açısından standart bakıma kıyasla anlamlı bir üstünlük gösterilemedi.
Bu nedenle bulgular:
“Egzersiz atriyal fibrilasyonu olan herkesin yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır”
şeklinde yorumlanmamalı.
Atriyal fibrilasyonu olan herkes spor yapabilir mi?
Çalışmanın sonuçlarını bütün ritim bozukluklarına genellemek doğru değil.
NEXAF, özellikle kalıcı olmayan atriyal fibrilasyonu bulunan ve yeterince fiziksel olarak aktif olmayan hastaları değerlendirdi.
Ventriküler taşikardi, uzun QT sendromu, Brugada sendromu, ciddi iletim bozuklukları veya farklı kalıtsal ritim hastalıkları bu çalışmanın konusu değildi.
Dolayısıyla “ritim bozukluğu olan herkes spor yapabilir” şeklinde genel bir sonuç çıkarılamaz.
Atriyal fibrilasyonu olan hastalarda bile egzersiz türü ve yoğunluğu kişinin klinik durumuna göre belirlenmeli.
Kimler egzersize başlamadan önce değerlendirilmelidir?
Özellikle aşağıdaki durumlarda egzersiz programına başlamadan önce hekim değerlendirmesi önem taşıyor:
Yeni başlayan veya kontrolsüz atriyal fibrilasyon
Egzersizle ortaya çıkan göğüs ağrısı
Bayılma veya bayılacak gibi olma
Ciddi ya da yeni gelişen nefes darlığı
Kontrolsüz yüksek tansiyon
İleri kalp yetersizliği
Önemli kalp kapağı hastalığı
Yakın zamanda geçirilmiş kalp krizi veya kardiyak girişim
Bazı hastalar kalp hızını azaltan ilaçlar da kullanabiliyor.
Bu nedenle yalnızca nabız değerine bakılarak egzersiz yoğunluğunun belirlenmesi bazı hastalarda yanıltıcı olabilir.
Egzersiz sırasında çarpıntı olursa ne yapılmalı?
Egzersiz sırasında kalbin hızlanması fizyolojik bir durumdur ve tek başına hastalık belirtisi değildir.
Ancak atriyal fibrilasyonu bulunan bir kişide yeni başlayan veya alışılmıştan belirgin biçimde farklı bir çarpıntıya göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, baş dönmesi, bayılma veya belirgin halsizlik eşlik ediyorsa egzersizin bırakılması ve tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.
Özellikle ilk kez ortaya çıkan belirtilerin “zaten ritim bozukluğum var” düşüncesiyle göz ardı edilmemesi önemlidir.
Çok yoğun dayanıklılık sporu farklı bir konu
Egzersiz ile atriyal fibrilasyon arasındaki ilişki tamamen doğrusal değil.
Düzenli ve uygun dozda fiziksel aktivite genel kalp-damar sağlığı açısından yararlı kabul edilirken, uzun yıllar boyunca çok yüksek hacimli dayanıklılık sporu yapan bazı kişilerde atriyal fibrilasyon riskinin artabileceğine yönelik veriler de bulunuyor.
Bu ilişki özellikle uzun mesafe koşucuları, bisikletçiler ve yüksek hacimli dayanıklılık sporcularında araştırılıyor.
Dolayısıyla bilimsel mesaj:
“Ne kadar çok egzersiz, o kadar iyi”
değil.
Daha doğru mesaj:
“Kişiye uygun yoğunlukta ve düzenli fiziksel aktivite yararlı olabilir.”
Egzersiz ilaçların veya ablasyonun yerini alır mı?
Hayır.
NEXAF çalışması egzersizi antikoagülan tedavi, kalp hızını veya ritmini kontrol eden ilaçlar ya da kateter ablasyonuna alternatif olarak değerlendirmedi.
Egzersiz, atriyal fibrilasyon yönetiminde diğer tedavilere eklenen tamamlayıcı bir yaşam tarzı yaklaşımı olarak ele alınmalı.
Özellikle inme riskini azaltmak amacıyla kullanılan kan sulandırıcıların egzersize başlanması gerekçesiyle bırakılması veya dozunun değiştirilmesi uygun değildir.
Tedavi değişiklikleri hastayı takip eden hekim tarafından yapılmalıdır.
Kilo, tansiyon, alkol ve uyku da önemli
Atriyal fibrilasyon yönetimi yalnızca kalp ritminin düzeltilmesine dayanmıyor.
Fazla kilo, yüksek tansiyon, fiziksel hareketsizlik, aşırı alkol tüketimi ve uyku apnesi atriyal fibrilasyonun ortaya çıkması veya tekrarlamasıyla ilişkilendiriliyor.
Bu nedenle güncel yaklaşım ritim bozukluğunu besleyebilecek risk faktörlerinin de kontrol edilmesini önemsiyor.
Düzenli fiziksel aktivite bu bütüncül yaklaşımın önemli parçalarından biri olabilir.
Yeni çalışma bize ne söylüyor?
NEXAF çalışmasının temel mesajı, kalıcı olmayan atriyal fibrilasyonu bulunan hastaların otomatik olarak fiziksel aktiviteden uzaklaştırılmaması gerektiği.
Bir yıl süren kişiye uyarlanmış egzersiz programı:
atriyal fibrilasyonda geçirilen toplam zamanın oranını azalttı, kardiyorespiratuvar kondisyonu artırdı ve hastaneye yatışların daha az görülmesiyle ilişkilendirildi.
Buna karşılık atriyal fibrilasyona özgü yaşam kalitesi açısından anlamlı üstünlük gösterilemedi.
Sonuçlar bütün ritim bozukluklarına veya bütün atriyal fibrilasyon hastalarına doğrudan genellenemez.
Bu nedenle çalışmanın mesajı:
“Atriyal fibrilasyonu olan herkes yoğun spor yapmalı”
değil;
“Uygun hastalarda, kişiye özel ve kontrollü egzersiz atriyal fibrilasyon yönetiminin yararlı bir parçası olabilir”
şeklinde yorumlanmalı.
KAYNAKLAR
European Society of Cardiology — ESC Congress 2026, NEXAF Hot Line sonuçları
American College of Cardiology — NEXAF çalışma değerlendirmesi
Open Heart — NEXAF randomize kontrollü çalışma protokolü
European Heart Journal — ESC Atriyal Fibrilasyon Yönetimi Kılavuzu
European Heart Journal — ESC Kardiyak Rehabilitasyon ve Egzersiz önerileri
EP Europace — Fiziksel aktivite ve atriyal fibrilasyon ilişkisine ilişkin bilimsel değerlendirmeler

JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery’de yayımlanan 2025 tarihli bir kohort çalışmasında, 66-90 yaş aralığındaki 2.946 kişi sekiz yıla kadar izlendi. Araştırmada, demans vakalarının yüzde 32’ye kadar olan bölümünün objektif işitme testleriyle saptanan işitme kaybıyla ilişkilendirilebileceği hesaplandı.

Çalışmanın öne çıkan yanı, kişilerin “iyi duyuyorum” ya da “duymakta zorlanıyorum” şeklindeki beyanlarına değil, odyometrik ölçümlere dayanması oldu. Katılımcıların yüzde 66,1’inde testle saptanan işitme kaybı bulunurken, yalnızca yüzde 37,2’si işitme sorunu yaşadığını bildirdi. Bu fark, yaşlılarda işitme kaybının çoğu zaman fark edilmeden ilerleyebileceğini gösteriyor.

Araştırmacılar, kendiliğinden bildirilen işitme kaybının demans riskiyle aynı güçte ilişki göstermediğini belirtti. Bu bulgu, özellikle 65 yaş sonrası düzenli işitme değerlendirmesinin yalnızca konfor değil, genel beyin sağlığı açısından da daha fazla gündeme alınması gerektiğini düşündürüyor.

2024 yılında aynı dergide yayımlanan Danimarka merkezli çok daha büyük bir analiz de benzer bir tablo sundu. Güney Danimarka’da 50 yaş ve üzerindeki 573.088 kişinin verileri incelendi; ortalama 8,6 yıllık takipte 23.023 demans vakası kaydedildi. İşitme kaybı olanlarda demans riski, işitme kaybı olmayanlara göre yüzde 7 daha yüksek bulundu.

Aynı analizde işitme cihazı kullanmayan işitme kayıplı bireylerde demans riski daha belirgin seyretti. İşitme cihazı kullanmayanlarda risk artışı yaklaşık yüzde 20 düzeyindeyken, işitme cihazı kullananlarda bu oran yaklaşık yüzde 6 olarak hesaplandı. Bu sonuç, cihaz kullanımının riski tamamen ortadan kaldırdığını değil, daha düşük riskle ilişkili olabileceğini gösteriyor.

Bilim insanları bu ilişkiyi birkaç mekanizmayla açıklıyor. İşitme azaldığında beyin konuşmaları çözmek için daha fazla çaba harcayabiliyor; bu da zihinsel yükü artırabiliyor. Duyma güçlüğü ayrıca sosyal ortamlardan çekilmeye, yalnızlığa ve daha az zihinsel uyarana yol açabiliyor.

Bu nedenle uzmanlar, işitme cihazlarını “demansı önleyen tedavi” gibi sunmanın doğru olmadığını vurguluyor. Mevcut veriler daha çok ilişki düzeyinde; yani işitme kaybı ve demans arasında güçlü bir bağlantı var, ancak her birey için doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurulmuş değil.

Yine de tablo pozitif bir mesaj taşıyor: İşitme kaybı tedavi edilebilir bir durum. Uygun kişide işitme cihazı, iletişimi kolaylaştırabilir, sosyal katılımı artırabilir, günlük yaşam kalitesini yükseltebilir ve bazı riskli gruplarda bilişsel gerilemeyi yavaşlatmaya yardımcı olabilir.

Bu konuda en güçlü verilerden biri de ACHIEVE çalışmasından geldi. 70-84 yaş aralığındaki 977 yaşlı yetişkini izleyen randomize çalışmada, bilişsel gerileme riski yüksek olan grupta işitme müdahalesi üç yıl içinde düşünme ve hafıza becerilerindeki gerilemeyi yüzde 48 oranında yavaşlattı.

Araştırmaların ortak mesajı net: Yaşlı bireylerde “televizyonun sesini artırma”, “kalabalıkta konuşmaları kaçırma”, “sık sık tekrar ettirme” gibi belirtiler hafife alınmamalı. Bu şikâyetler yalnızca kulak sağlığıyla değil, sosyal yaşam ve bilişsel sağlıkla da ilişkili olabilir.

Hekim önerisiyle yapılacak işitme testi, sorunun tipini ve derecesini belirlemenin en güvenilir yoludur. Her işitme kaybı işitme cihazıyla düzelmeyebilir; özellikle beynin sesleri işleme süreçleriyle ilgili merkezi işitme sorunlarında farklı değerlendirmeler gerekebilir.

Bu nedenle en doğru yaklaşım, işitme kaybını erken fark etmek, kulak burun boğaz uzmanı veya odyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmek ve uygun görülürse cihaz ya da rehabilitasyon seçeneklerini geciktirmemektir. Demans riskini tek başına bir cihazla açıklamak doğru olmasa da, daha iyi duymak daha aktif, daha sosyal ve daha güvenli bir yaşlılık için güçlü bir adımdır.

Bu haber; Emily Ishak ve arkadaşlarının 2025 tarihli “Population Attributable Fraction of Incident Dementia Associated With Hearing Loss” çalışması, Manuella Lech Cantuaria ve arkadaşlarının 2024 tarihli “Hearing Loss, Hearing Aid Use, and Risk of Dementia in Older Adults” çalışması, ACHIEVE Collaborative Research Group verileri, JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery ve The Lancet yayınları temel alınarak hazırlanmıştır. DOI: 10.1001/jamaoto.2025.0192; DOI: 10.1001/jamaoto.2023.3509; DOI: 10.1016/S0140-6736(23)01406-X

Bakan Şimşek’in yeğeni Emine Yani hayatını kaybetti

Yangında yaşamını yitiren 42 yaşındaki Emine Yani’nin, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in ağabeyi Ahmet Şimşek’in kızı olduğu öğrenildi. Evli ve beş çocuk annesi olan Yani’nin, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı Çocuk Evleri Sitesinde görev yaptığı belirtildi.

Yangının diğer kurbanı 44 yaşındaki Şaziment Sarıgül’ün de aynı kurumda görev yaptığı bildirildi.

Avukat Gülsüm Öztekin Tunç kurtarılamadı

Yangında ağır yaralanan 27 yaşındaki avukat Gülsüm Öztekin Tunç, Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yoğun bakıma alındı. İki çocuk annesi Tunç, doktorların bütün müdahalelerine rağmen gece saatlerinde hayatını kaybetti.

Tunç’un ölümüyle faciadaki can kaybı üçe yükseldi. Dumandan etkilenen diğer dokuz kişinin ise tedavilerinin ardından taburcu edildiği açıklandı.

Yangın sauna bölümünde başladı

Yangın, 30 Ağustos 2026 günü saat 16.20 sıralarında özel spor merkezinin sauna bölümünde çıktı. Tesisi kısa sürede kaplayan yoğun duman nedeniyle içeride bulunan çok sayıda kişi mahsur kaldı.

İhbar üzerine bölgeye itfaiye, AFAD, UMKE, polis ve 112 Acil Sağlık ekipleri sevk edildi. Ekiplerin çalışmasıyla spor salonundaki vatandaşlar tahliye edilirken dumandan etkilenen 12 kişi hastanelere kaldırıldı.

Yangının nedeni araştırılıyor

Batman Valisi Ekrem Canalp, spor salonunun itfaiye ekipleri tarafından dört kez tarandığını ve içeride başka kimseye rastlanmadığını açıkladı.

Yangının kesin çıkış nedeni henüz belirlenemedi. Sauna ekipmanları, elektrik tesisatı, havalandırma sistemi, acil çıkışlar ve yangın güvenliği önlemleri incelemeye alındı. Olayla ilgili adli ve idari soruşturma sürüyor.

Στα πλάνα φαίνονται μοτοσικλέτες με τουρκικές σημαίες να κινούνται σε δρόμους της πόλης. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου, κατά τη διάρκεια της διέλευσης ακούγονταν εμβατήρια, ενώ ένας από τους αναβάτες εμφανίζεται να σχηματίζει με το χέρι του τη γνωστή χειρονομία του λύκου.

Το βίντεο προκάλεσε αντιδράσεις σε μερίδα ελληνικών μέσων ενημέρωσης και χρηστών των κοινωνικών δικτύων, οι οποίοι χαρακτήρισαν την εικόνα «πρόκληση». Η υπόθεση απέκτησε ευρύτερη διάσταση λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής και πολιτικής ευαισθησίας που υπάρχει στη Δυτική Θράκη γύρω από την τουρκική μειονότητα, την ταυτότητα και τα σύμβολα.

Μετά τη δημοσιοποίηση των εικόνων, η ελληνική αστυνομία εντόπισε τους επτά Τούρκους μοτοσικλετιστές και τους οδήγησε για έλεγχο στοιχείων. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, έγινε έλεγχος ταξιδιωτικών εγγράφων και οχημάτων, ο οποίος διήρκεσε περίπου τρεις ώρες.

Από τον έλεγχο δεν προέκυψε κάποιο ποινικό αδίκημα ή άλλη παράβαση που να οδηγεί σε σύλληψη. Οι μοτοσικλετιστές αφέθηκαν ελεύθεροι και συνέχισαν το ταξίδι τους.

Πηγές κοντά στην τουρκική μειονότητα υποστηρίζουν ότι οι μοτοσικλετιστές ήταν ταξιδιώτες που επέστρεφαν από ευρωπαϊκή διαδρομή και ότι η μεταφορά τουρκικής σημαίας δεν μπορεί από μόνη της να θεωρηθεί παράνομη πράξη. Από την άλλη πλευρά, ελληνικά δημοσιεύματα εστίασαν στον συνδυασμό σημαίας, εμβατηρίων και χειρονομίας, παρουσιάζοντας το περιστατικό ως κίνηση με έντονο συμβολισμό.

Η υπόθεση επανέφερε στο προσκήνιο τη χρόνια αντιπαράθεση γύρω από τα τουρκικά σύμβολα στη Δυτική Θράκη. Παρά τις πολιτικές αντιδράσεις, το βασικό δεδομένο της υπόθεσης παραμένει ότι, μετά τον αστυνομικό έλεγχο, οι επτά μοτοσικλετιστές δεν συνελήφθησαν και αφέθηκαν ελεύθεροι.

Görüntülerde motosikletlilerin araçlarında Türk bayrakları taşıdığı, mehter marşı çaldığı ve bir sürücünün Bozkurt işareti yaptığı görülüyor. Bu görüntüler, özellikle Yunan milliyetçi çevrelerinde “provokasyon” ve “güç gösterisi” yorumlarıyla paylaşıldı.

Olayın ardından Yunan polisi, 7 Türk motosikletliyi durdurarak kimlik, pasaport ve araç evrakı kontrolü yaptı. Yerel kaynaklara yansıyan bilgilere göre kontrol yaklaşık 3 saat sürdü. İncelemede herhangi bir suç unsuru ya da yasal engel tespit edilmedi. Motosikletliler, işlemlerin ardından serbest bırakılarak yolculuklarına devam etti.

Türk tarafına yakın kaynaklar ise grubun Avrupa turundan dönen motosikletçiler olduğunu, Türk bayrağı taşımanın tek başına suç sayılamayacağını ve olayın Yunan basınında abartılı bir dille sunulduğunu savundu. Bu bakışa göre mesele, hukuki bir ihlalden çok Batı Trakya’daki Türk kimliği ve sembollerine yönelik hassasiyetin yeniden görünür hale gelmesiyle büyüdü.

Yunan basınındaki bazı haberlerde motosikletlilerin Gümülcine Türk Gençler Birliği çevresinden hareket ettiği iddia edildi. Ancak bu iddia konusunda resmî makamlarca doğrulanmış ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor.

Gümülcine Türk Gençler Birliği ve benzeri Batı Trakya Türk azınlık kurumları, uzun yıllardır Yunanistan’da “Türk” kimliği etrafındaki hukuk ve siyaset tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Bu nedenle şehirde Türk bayrağı, mehter marşı ve Bozkurt işareti gibi semboller yalnızca trafik ya da kamu düzeni meselesi olarak değil, tarihî ve siyasi arka planı olan hassas bir başlık olarak değerlendiriliyor.

Olayda dikkat çeken nokta ise polis kontrolü sonrasında herhangi bir suç isnadı yapılmaması oldu. Bu durum, görüntülerin siyasi tartışma yarattığını ancak mevcut bilgilere göre adli bir sonuca dönüşmediğini gösteriyor.

Nach einer gewaltsamen Auseinandersetzung in Worms hat die Kriminaldirektion Mainz eine groß angelegte Fahndung eingeleitet.

Die Tat ereignete sich am Samstagnachmittag, 29. August 2026, in der Herrnsheimer Hauptstraße im Wormser Stadtteil Herrnsheim. Nach Angaben der Ermittlungsbehörden gerieten dort drei Personen aus bislang nicht öffentlich bekannten Gründen in einen Streit.

Im Verlauf der Auseinandersetzung soll ein Mann auf eine Frau und einen weiteren Mann geschossen haben. Anschließend flüchtete der mutmaßliche Täter vom Tatort.

Zwei Menschen schwer verletzt

Die Frau und der Mann erlitten schwere Schussverletzungen und wurden medizinisch versorgt. Nach dem derzeitigen Ermittlungsstand besteht bei beiden Verletzten keine Lebensgefahr.

Nähere Angaben zu ihrer Identität sowie zu den möglichen Hintergründen der Auseinandersetzung machten die Behörden zunächst nicht.

Ermittlungen wegen versuchten Tötungsdelikts

Die Staatsanwaltschaft Mainz stuft den Vorfall als versuchtes Tötungsdelikt ein. Die Ermittlungen führt das Kommissariat K11 der Kriminaldirektion Mainz.

Auf Antrag der Staatsanwaltschaft ordnete der zuständige Ermittlungsrichter eine Öffentlichkeitsfahndung an. Dabei wurde auch die Veröffentlichung von Bildern des gesuchten Tatverdächtigen genehmigt.

Polizei sucht den 31-jährigen Emre Battal

Nach Angaben der Polizei richtet sich der Tatverdacht gegen den 31-jährigen Emre Battal. Er wird wie folgt beschrieben:

• ungefähr 1,84 Meter groß
• kräftige Statur
• Vollbart
• Löwen-Tätowierung auf dem linken Arm
• zur Tatzeit schwarze Basecap
• dunkle Oberbekleidung und dunkle kurze Hose
• schwarze Schuhe

Für den Beschuldigten gilt bis zu einer rechtskräftigen Verurteilung die Unschuldsvermutung.

Polizei warnt: Tatverdächtigen nicht ansprechen

Die Polizei warnt ausdrücklich davor, sich dem Gesuchten zu nähern. Es könne nicht ausgeschlossen werden, dass er weiterhin bewaffnet ist.

Wer Emre Battal sieht, soll ihn weder ansprechen noch eigenständig festhalten. Beobachtungen sollen unverzüglich über den Polizeinotruf 110 gemeldet werden.

Zeugen werden um Hinweise gebeten

Die Ermittler suchen Personen, die am Nachmittag des 29. August im Bereich der Herrnsheimer Hauptstraße verdächtige Beobachtungen gemacht haben. Auch Hinweise zum Aufenthaltsort des Gesuchten können für die Fahndung von Bedeutung sein.

Mitteilungen nimmt die Kriminaldirektion Mainz unter der Telefonnummer 06131 6533999 sowie jede andere Polizeidienststelle entgegen.

Almanya’nın Rheinland-Pfalz eyaletine bağlı Worms kentinde meydana gelen silahlı saldırının ardından geniş çaplı arama çalışması başlatıldı.

Mainz Kriminal Polisi tarafından paylaşılan bilgilere göre olay, 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü öğleden sonra Worms-Herrnsheim bölgesindeki Herrnsheimer Hauptstraße üzerinde yaşandı.

Üç kişi arasında henüz açıklanmayan bir nedenle başlayan tartışma kısa sürede şiddet olayına dönüştü. Soruşturma makamlarının iddiasına göre erkek şüpheli, tartıştığı bir kadın ile bir erkeğe ateş açtı.

Yaralıların hayati tehlikesi bulunmuyor

Kurşunların isabet ettiği iki kişi ağır yaralandı. Yaralılar sağlık ekiplerinin müdahalesinin ardından hastaneye kaldırıldı.

Yetkililer, yaralıların durumlarının ciddi olduğunu ancak mevcut bulgulara göre hayati tehlikelerinin bulunmadığını açıkladı. Yaralıların kimlikleri ve saldırının olası nedeni hakkında kamuoyuyla ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

Savcılık “öldürmeye teşebbüs” olarak soruşturuyor

Mainz Savcılığı, olayı öldürmeye teşebbüs şüphesi kapsamında değerlendiriyor. Soruşturma, Mainz Kriminal Polis Müdürlüğüne bağlı K11 birimi tarafından yürütülüyor.

Şüphelinin saldırının hemen ardından olay yerinden kaçtığı bildirildi. Savcılığın talebi üzerine yetkili soruşturma hâkimi, şüphelinin fotoğraflarının yayımlanmasını da kapsayan kamuya açık arama kararı verdi.

Aranan şüphelinin eşkâli açıklandı

Polis, saldırının şüphelisi olarak aranan kişinin 31 yaşındaki Emre Battal olduğunu duyurdu. Açıklanan eşkâl bilgileri şöyle:

• Yaklaşık 1,84 metre boyunda
• İri yapılı
• Sakallı
• Sol kolunda aslan dövmesi bulunuyor
• Olay sırasında siyah şapka, koyu renk üst giysi, koyu renk şort ve siyah ayakkabı giyiyordu

Emre Battal’ın henüz yakalanmadığı ve nerede olduğunun belirlenmesi için geniş çaplı çalışmaların sürdüğü bildirildi. Hakkındaki suçlamalar kesinleşmiş bir mahkeme hükmü niteliği taşımıyor.

Polis “Yaklaşmayın” uyarısı yaptı

Mainz polisi, şüphelinin hâlâ silahlı olabileceğine dikkat çekerek vatandaşlardan son derece dikkatli olmalarını istedi.

Şüpheliyi görenlerin kendisine yaklaşmaması, doğrudan iletişim kurmaya çalışmaması ve derhâl Almanya’nın 110 numaralı polis acil hattını araması gerektiği belirtildi.

Polis ayrıca 29 Ağustos öğleden sonra Herrnsheimer Hauptstraße ve çevresinde şüpheli bir durum görenlerin ya da Emre Battal’ın bulunduğu yere ilişkin bilgi sahibi olanların Mainz Kriminal Polisiyle irtibata geçmesini istedi. İhbarların 06131 6533999 numaralı telefon üzerinden veya herhangi bir polis merkezine yapılabileceği kaydedildi.

Karara göre, daha önce Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Üyesi olarak görev yapan Mehmet Koçyiğit, Kurul Başkanlığına atandı.

BTK Kuruluna dört yeni üye

Cumhurbaşkanlığı kararıyla Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu üyeliklerine şu isimler getirildi:

• Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Batuhan Mumcu
• Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Enes Çakmak
• Celalettin Dinçer
• Liman Peker

Atamaların, 5 Nisan 1983 tarihli ve 2813 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2, 3 ve 7’nci maddeleri kapsamında gerçekleştirildiği bildirildi.

Mehmet Koçyiğit kimdir?

Sivas doğumlu Mehmet Koçyiğit, Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümünden mezun oldu. Yüksek lisans eğitimini Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Bölümünde tamamladı.

Koçyiğit, 2016-2020 yılları arasında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Özel Kalem Müdürü, 2018-2019 döneminde PTT AŞ Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yaptı. 2019-2022 yılları arasında PTT Bilgi Teknolojileri AŞ Yönetim Kurulu Üyeliği görevini üstlendi.

2020-2023 yılları arasında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bakanlık Müşaviri olarak çalışan Koçyiğit, son olarak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Üyesi olarak görev yapıyordu.

Yeni atamayla birlikte Koçyiğit, elektronik haberleşme, internet hizmetleri, iletişim altyapıları ve posta sektörüne ilişkin düzenleme ve denetim süreçlerinde görev yapan kurulun başkanlığını yürütecek.

30 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/275 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’na göre, DHMİ Genel Müdürlüğü ve Yönetim Kurulu Başkanlığı görevine Fatih Çakmak getirildi.

Kurum içinden genel müdürlüğe atandı

Fatih Çakmak, atama öncesinde aynı kurumda Genel Müdür Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapıyordu. Böylece DHMİ’nin çalışma yapısını ve devam eden projelerini yakından tanıyan bir isim kurumun en üst yönetimini devralmış oldu.

Atamanın, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 6’ncı maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci ve 3’üncü maddeleri uyarınca gerçekleştirildiği bildirildi.

DHMİ; Türkiye’deki havalimanlarının işletilmesi, hava trafik hizmetlerinin yürütülmesi ve havacılık altyapısının geliştirilmesi gibi stratejik görevleri yerine getiriyor.

Karara göre Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanı Dr. Coşkun Yılmaz, Kültür ve Turizm Bakan Yardımcılığına atandı. Atamanın, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci ve 3’üncü maddeleri uyarınca gerçekleştirildiği bildirildi.

Coşkun Yılmaz kimdir?

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden 1989 yılında mezun olan Coşkun Yılmaz, yüksek lisansını Marmara Üniversitesi, doktorasını ise Sakarya Üniversitesi bünyesinde tamamladı.

Meslek hayatına 1990 yılında Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığında arşivist olarak başlayan Yılmaz; eğitim, yayıncılık, kültür, iletişim ve halkla ilişkiler alanlarında farklı görevler üstlendi. Ulusal ve uluslararası ölçekte çok sayıda kültür, sanat ve bilim projesinin yöneticiliğini ve koordinatörlüğünü yaptı.

2012 yılında Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Anabilim Dalında öğretim üyesi olarak göreve başlayan Yılmaz, 2017’de İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürü oldu. Bu görevi yaklaşık yedi yıl yürüttükten sonra 2024 yılında Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığına atandı.

Önemli kültür projelerinde görev aldı

Tarih, kültür ve Osmanlı araştırmaları üzerine çalışmaları bulunan Yılmaz; 40 ciltlik “İstanbul Kadı Sicilleri”, 10 ciltlik “Antik Çağdan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi”, “Osmanlılarda Sağlık” ve “Evliya Çelebi Atlası” gibi kapsamlı yayın projelerinde yazar, editör veya proje yöneticisi olarak görev yaptı.

Yılmaz, “İstanbul Kadı Sicilleri” projesindeki çalışmaları dolayısıyla 2013 yılında “100 Yılın Kültür Hizmeti Ödülü”ne layık görülmüştü.

Yeni görevine başladı

31 Ağustos 2026 tarihli ve 33356 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan kararın ardından Coşkun Yılmaz, Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı olarak görevlendirildi.

Kulak memesini çapraz biçimde geçen çizgi, kalp krizinin kesin işareti değildir. Tıpta “Frank belirtisi” olarak adlandırılan bu görünüm, bazı araştırmalarda koroner damar hastalığıyla ilişkili bulunsa da tek başına hastalık tanısı koymak veya kişinin kalp krizi geçireceğini söylemek için kullanılamaz.

Çizginin özellikle iki kulakta birden, derin ve kulak memesinin büyük bölümünü kat edecek şekilde bulunması bazı çalışmalarda daha yüksek kalp-damar riskiyle bağlantılı çıktı. Buna rağmen yaş, genetik özellikler ve cildin yapısı gibi başka etkenler de kulak memesindeki çizginin oluşmasına yol açabiliyor.

FRANK BELİRTİSİ NEDİR?

Frank belirtisi, kulağın ön tarafındaki küçük çıkıntıdan başlayarak kulak memesinin dış kenarına doğru çapraz uzanan kıvrımdır. İsmini, bu görünüm ile koroner damar hastalığı arasındaki olası ilişkiyi 1973 yılında bildiren hekim Sanders T. Frank’tan alır.

Çizginin yüzeysel veya derin olması, kulak memesinin yalnızca bir bölümünü ya da tamamını geçmesi mümkündür. Tek kulakta görülebileceği gibi her iki kulakta da bulunabilir.

KALP DAMAR HASTALIĞIYLA BAĞLANTISI VAR MI?

Bilimsel araştırmaların bir bölümü, Frank belirtisine koroner damar hastalığı bulunan kişilerde daha sık rastlandığını gösteriyor. Koroner damar hastalığı, kalbi besleyen damarlarda yağlı birikintiler ve daralmalar oluşmasıdır.

On iki araştırmanın verilerini bir araya getiren sistematik incelemede, kulak memesindeki çapraz çizgi ile koroner damar hastalığı arasında anlamlı bir ilişki bildirildi. Bununla birlikte çalışmaların yöntemi, katılımcıların yaşı ve mevcut hastalıkları birbirinden farklıydı.

2023 yılında yayımlanan ve koroner anjiyografi uygulanan 1.401 hastayı kapsayan bir araştırmada, iki taraflı Frank belirtisi damar tıkanıklığıyla bağımsız olarak ilişkili bulundu. Ancak çizginin hastalığı ayırt etme başarısı düşük düzeyde kaldı.

Araştırmacılar bu nedenle Frank belirtisinin güvenilir bir tanı aracı olmadığını belirtti. Kulaktaki çizginin görülmesi hastalık bulunduğunu, görülmemesi ise kalp damarlarının sağlıklı olduğunu kanıtlamıyor.

NEDEN OLUŞTUĞU KESİN OLARAK BİLİNMİYOR

Frank belirtisi ile damar hastalığı arasındaki ilişkinin nedeni tam olarak açıklanabilmiş değil. Öne sürülen görüşlerden biri, kulak memesindeki küçük damarlarla kalp damarlarının yaşlanma ve damar hasarından benzer biçimde etkilenmesi.

Ciltteki elastik liflerin zamanla azalması da olası açıklamalar arasında bulunuyor. Fakat bu mekanizmalar kesinleşmiş değil ve kulak çizgisinin doğrudan damar tıkanıklığından kaynaklandığı söylenemiyor.

YAŞLANMAYA BAĞLI BİR KIVRIM DA OLABİLİR

Kulak memesindeki çizgiler yaş ilerledikçe daha sık görülebilir. Cildin yapısı, uyku pozisyonu, genetik özellikler ve kulağın anatomik biçimi de görünümü etkileyebilir.

Bu nedenle yalnızca aynada görülen bir çizgiye bakılarak kişinin kalp krizi riski hesaplanamaz. Değerlendirmede yaş, tansiyon, kolesterol, kan şekeri, sigara kullanımı, kilo, fiziksel hareketlilik ve aile öyküsü birlikte ele alınmalıdır.

İKİ KULAKTAKİ DERİN ÇİZGİ DAHA MI ÖNEMLİ?

Bazı araştırmalar, iki kulakta birden bulunan, derin ve kulak memesini tamamen geçen çizgilerin koroner damar hastalığıyla daha güçlü ilişki gösterebileceğine işaret ediyor. Bu bulgu yine de tek başına kalp hastalığı bulunduğu anlamına gelmiyor.

Çizginin belirginliği kişiden kişiye değişebilir ve standart olmayan görsel değerlendirmeler farklı sonuçlar doğurabilir. Tanı için hekim muayenesi ve kişinin risk durumuna göre belirlenen tetkikler gerekir.

KULAKTAKİ ÇİZGİ İÇİN DOKTORA GİDİLMELİ Mİ?

Sadece kulak memesindeki çizgi nedeniyle acil servise başvurmak gerekmez. Ancak kişi sigara içiyorsa, yüksek tansiyonu, diyabeti, yüksek kolesterolü, fazla kilosu veya ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa aile hekimi ya da kardiyoloji uzmanıyla görüşebilir.

Hekim gerekli görürse tansiyon ölçümü, kan şekeri ve kolesterol testleriyle genel kalp-damar riskini değerlendirebilir. Elektrokardiyografi, efor testi veya ileri görüntüleme yöntemleri ise herkese rutin olarak değil, belirtilere ve klinik bulgulara göre planlanır.

KALP KRİZİNİN GERÇEK UYARI BELİRTİLERİ

Kalp krizinde en sık görülen yakınma, göğsün ortasında baskı, sıkışma, ağırlık veya yanma hissidir. Ağrı kola, omuza, sırta, boyna, çeneye ya da mide bölgesine yayılabilir.

Nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, kusma, baş dönmesi ve açıklanamayan ani halsizlik de görülebilir. Kadınlarda, ileri yaştaki kişilerde ve diyabeti bulunanlarda belirtiler daha silik veya alışılmışın dışında olabilir.

Bu şikâyetlerden biri aniden başladıysa kulaktaki çizginin bulunup bulunmadığına bakılmadan 112 aranmalıdır. Kişinin kendi imkânlarıyla araç kullanması yerine acil sağlık yardımı beklenmelidir.

KULAK ÇİZGİSİ BİR TANI DEĞİL, RİSKİ HATIRLATAN BİR İPUCU

Mevcut bilimsel bulgular, Frank belirtisinin kalp-damar riskiyle bağlantılı olabileceğini ancak kalp krizinin kesin habercisi sayılamayacağını gösteriyor. Kulaktaki çizgi korkuya değil, varsa değiştirilebilir risklerin gözden geçirilmesine vesile olabilir.

Düzenli tansiyon ölçümü, kan şekeri ve kolesterol kontrolleri, sigaradan uzak durma, dengeli beslenme ve hareketli yaşam; kulaktaki herhangi bir fiziksel işaretten çok daha güvenilir risk değerlendirme unsurlarıdır.

KAYNAKLAR

1. European Heart Journal, Frank Belirtisi ve Tıkayıcı Koroner Arter Hastalığı Araştırması, 2023
2. Journal of Laryngology and Otology, Frank Belirtisi ve Koroner Arter Hastalığı Sistematik Derleme ve Meta-analizi, 2021
3. International Journal of Cardiology, Kulak Memesi Çizgisi ve Koroner Arter Hastalığı Meta-analizi, 2014
4. New England Journal of Medicine, Koroner Arter Hastalığının Kulaktaki Bulgusu, 1973
5. American Journal of Medicine, Frank Belirtisi ve Kardiyovasküler Risk Gözlemsel Araştırması, 2024

Burun tıkanıklığını hafifletmek için ilk seçenekler; tuzlu su spreyi veya güvenli biçimde yapılan burun yıkama, yeterli sıvı tüketimi, ortam havasını uygun düzeyde nemlendirme ve uyurken başı hafifçe yükseltmedir. Ilık duş da salgıların yumuşamasına yardımcı olabilir.

Burun açıcı ilaçlar kısa süreli rahatlama sağlayabilse de herkes için uygun değildir. Özellikle damarları daraltarak çalışan burun spreylerinin önerilenden uzun kullanılması, ilaca bağlı geri tepme tıkanıklığına yol açabilir.

Burun neden tıkanır?

Burun tıkanıklığı yalnızca içeride fazla salgı bulunmasından kaynaklanmaz. Soğuk algınlığı, grip, alerji veya tahriş nedeniyle burun içini döşeyen dokular ve damarlar şiştiğinde hava geçişi daralır.

Alerjik nezlede tıkanıklığa çoğunlukla hapşırma, burun kaşıntısı ve sulu akıntı eşlik eder. Yüzde basınç, koyu akıntı, ateş veya önce düzelip sonra ağırlaşan belirtiler ise sinüs enfeksiyonu açısından değerlendirme gerektirebilir.

Tuzlu su spreyi kullanın

İlaç içermeyen serum fizyolojik spreyler burun içini nemlendirebilir, koyu salgıları inceltebilir ve tahriş edici parçacıkların uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir. Ürünün kullanım talimatına uyulmalı, sprey ucu başkalarıyla paylaşılmamalıdır.

Basınçlı burun yıkama sistemleriyle sıradan tuzlu su spreyi aynı uygulama değildir. Yıkama sırasında kullanılan suyun güvenliği ayrıca önem taşır.

Burun yıkamada musluk suyuna dikkat

Burun yıkama kabına doğrudan musluk suyu doldurulmamalıdır. Bu işlem için steril veya damıtılmış su ya da en az bir dakika kaynatıldıktan sonra soğutulmuş su kullanılmalıdır.

Suya eklenecek tuz miktarı göz kararı belirlenmemeli; hazır yıkama solüsyonu veya cihazla uyumlu ölçülü karışım tercih edilmelidir. Cihaz her kullanımdan sonra üreticinin talimatına göre temizlenip tamamen kurutulmalıdır.

Yeterli sıvı tüketin

Su ve diğer uygun sıvılar burun salgılarının daha akışkan kalmasına destek olabilir. Bu yöntem tıkanıklığı anında ortadan kaldırmaz ancak koyulaşmış salgıların boşalmasını kolaylaştırabilir.

Kalp veya böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişiler, günlük tüketimlerini kendi tedavi planlarına göre düzenlemelidir. Herkes için geçerli tek bir sıvı miktarı yoktur.

Ilık duş rahatlatabilir

Ilık duşun oluşturduğu nemli hava, kuru ve tahriş olmuş burun kanallarında geçici rahatlama sağlayabilir. Yüze ılık ve nemli bir bez koymak da basınç hissini azaltmaya yardımcı olabilir.

Kaynar su dolu kabın üzerine eğilerek buhar solumak yanık riski taşır. Özellikle çocuklarda bu yöntem kullanılmamalı; sıcak buhar doğrudan buruna çekilmemelidir.

Odanın havasını uygun düzeyde nemlendirin

Kuru hava burun içindeki tahrişi artırabilir. Temiz tutulan soğuk buharlı bir nemlendirici, özellikle uyku sırasında kuruluk hissini azaltabilir.

Cihazın suyu düzenli değiştirilmeli ve haznesi kullanım talimatına göre temizlenmelidir. Gereğinden fazla nem ise küf ve ev tozu akarlarının çoğalmasını kolaylaştırarak alerjik yakınmaları artırabilir.

Uyurken başınızı yükseltin

Burun tıkanıklığı yatınca daha belirgin hale gelebilir. Başın ve üst gövdenin rahat bir açıyla hafifçe yükseltilmesi, gece nefes almayı ve salgıların akışını kolaylaştırabilir.

Boynu zorlayacak kadar çok yastık kullanmak yerine gövdeyi destekleyen dengeli bir pozisyon seçilmelidir. Bebeklerin yatağına yastık veya yükseltici konulmamalı; güvenli uyku kurallarına uyulmalıdır.

Burun bantları nasıl yardımcı olur?

Burun üzerine yapıştırılan ilaçsız bantlar, burun kanatlarını dışa doğru çekerek hava geçiş alanını bir miktar genişletebilir. Bu bantlar şişmiş dokuyu tedavi etmez ancak bazı kişilerde gece nefes almayı geçici olarak kolaylaştırabilir.

Cilt tahrişi gelişirse kullanıma ara verilmelidir. Uzun süren horlama, uykuda nefes durması veya gündüz aşırı uyku hali varsa yalnızca burun bandına güvenilmemelidir.

Burun açıcı spreyler kaç gün kullanılmalı?

Oksimetazolin ve ksilometazolin gibi damar daraltıcı spreyler hızlı rahatlama sağlayabilir. Buna karşılık ürünün önerdiği süre aşılırsa burun dokusu yeniden şişebilir ve kişi spreyi kullandıkça devam eden bir tıkanıklık döngüsüne girebilir.

Bazı ürünlerde sınır üç gün, bazılarında beş ila yedi gün olabilir. Esas alınması gereken süre ürünün kullanma talimatı ve sağlık profesyonelinin önerisidir; doz veya uygulama sıklığı artırılmamalıdır.

Ağızdan alınan burun açıcılar herkese uygun değil

Psödoefedrin gibi ağızdan alınan ilaçlar kan basıncını ve kalp hızını artırabilir, uykusuzluk ya da çarpıntı yapabilir. Yüksek tansiyon, kalp hastalığı, glokom, tiroit hastalığı veya prostat büyümesi bulunanlar bu ürünleri doktor ya da eczacıya danışmadan kullanmamalıdır.

Gebeler, emzirenler, düzenli ilaç kullananlar ve çocuklar için ayrıca değerlendirme gerekir. Birden fazla soğuk algınlığı ürününün birlikte alınması, aynı etken maddenin fark edilmeden tekrarlanmasına neden olabilir.

Ağızdan alınan fenilefrin için kanıt tartışması

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesinin değerlendirmesi, ağızdan alınan fenilefrinin önerilen dozlarda burun tıkanıklığını gidermede etkili olduğunu destekleyen yeterli kanıt bulunmadığı yönündedir. Bu değerlendirme, buruna uygulanan fenilefrin ürünlerini kapsamamaktadır.

Soğuk algınlığı ilacı seçerken yalnızca ön yüzdeki ürün adına bakılmamalı, etken maddeler bölümü okunmalıdır. Uygun seçenek konusunda tereddüt yaşayanlar eczacıya veya hekime danışmalıdır.

Alerjik tıkanıklıkta farklı tedavi gerekebilir

Tıkanıklığın nedeni alerjiyse alerjenlerden uzaklaşma, uygun antihistaminikler veya kortizon içeren burun spreyleri gündeme gelebilir. Kortizonlu spreyler damar daraltıcı burun açıcılarla aynı değildir ve genellikle düzenli kullanıldıklarında etki gösterir.

Bu ürünlerin doğru yöne püskürtülmesi burun kanaması ve tahriş riskini azaltabilir. Sprey ucu burun orta bölmesine değil, aynı taraftaki kulağa doğru hafifçe yönlendirilmelidir.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Nefes almada güçlük, göz çevresinde şişlik, görme değişikliği, şiddetli baş veya yüz ağrısı gelişirse gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler de belirtilerini daha erken değerlendirmelidir.

Tıkanıklık 10 günden uzun sürüyor ve düzelmiyorsa, ateş üç veya dört günü aşıyorsa ya da belirtiler hafifledikten sonra yeniden kötüleşiyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Tek taraflı, kötü kokulu veya kanlı akıntı da muayene gerektirir.

KAYNAKLAR

1. WebMD sağlık editörleri, burun tıkanıklığını hafifletme yöntemleri
2. Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, güvenli sinüs ve burun yıkama önerileri
3. Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sinüs enfeksiyonunda tıbbi değerlendirme ölçütleri
4. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi, reçetesiz burun açıcılar ve ağızdan alınan fenilefrin değerlendirmesi
5. MedlinePlus Tıbbi Ansiklopedisi, erişkinlerde burun tıkanıklığı ve evde bakım
6. Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi, burun açıcı ilaçların güvenli kullanımı

Yangın sauna bölümünde çıktı

Batman Valiliğinden yapılan açıklamaya göre yangın, 30 Ağustos 2026 günü saat 16.20 sıralarında spor salonunun sauna bölümünde başladı. Çıkış nedeni henüz belirlenemeyen yangın sırasında tesisi kısa sürede yoğun duman kapladı.

İhbar üzerine bölgeye Batman Belediyesi İtfaiyesi, AFAD, UMKE, polis ve 112 Acil Sağlık ekipleri sevk edildi. Spor salonunda bulunan kişiler ekipler tarafından tahliye edilirken dumandan etkilenen 12 kişi ambulanslarla kentteki hastanelere kaldırıldı.

İki kadın kurtarılamadı

Hastanede tedavi altına alınan iki kadın, doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamadı. Hayatını kaybedenlerden birinin 42 yaşındaki Emine Yani olduğu açıklandı.

Edinilen bilgilere göre Emine Yani, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in ağabeyi Ahmet Şimşek’in kızıydı. Evli ve beş çocuk annesi olduğu belirtilen Yani’nin spor salonuna yüzmek amacıyla gittiği, yangının ardından yoğun dumandan etkilendiği aktarıldı.

Yangında yaralanan diğer kişilerin hastanelerdeki tedavileri sürerken bir yaralının sağlık durumunun ağır olduğu bildirildi.

Spor salonu dört kez tarandı

Olay yerine gelerek çalışmaları takip eden Batman Valisi Ekrem Canalp, yangından etkilenen vatandaşların hastanelere sevk edildiğini ve iki kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Canalp, itfaiye ekiplerinin spor salonunu dört kez taradığını, içeride başka bir kişiye rastlanmadığını belirtti. Yangın, ekiplerin müdahalesiyle kontrol altına alınarak söndürüldü ve tesiste soğutma çalışması gerçekleştirildi.

Yangının nedeni araştırılıyor

Yangının sauna bölümünde neden çıktığı henüz kesinlik kazanmadı. İtfaiye ekiplerinin teknik incelemesinin yanı sıra olayın bütün yönleriyle aydınlatılması amacıyla adli ve idari soruşturma başlatıldı.

Elektrik tesisatı, sauna ekipmanları, havalandırma sistemi, acil çıkışlar ve yangın güvenliği önlemlerinin inceleme kapsamında değerlendirileceği öngörülüyor. Kesin nedenin hazırlanacak uzman raporlarının ardından ortaya çıkması bekleniyor.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Girne Limanı’ndan Mersin’in Taşucu Limanı’na gitmek üzere hareket eden katamaran tipi yolcu feribotunun alabora olması, Türkiye’yi yasa boğdu. Facianın ardından haber alınamayan yolcular arasında Trabzonlu Süleyman Erdoğan’ın da bulunduğu bildirildi.

Yakınlarının sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımlara göre Süleyman Erdoğan, kazanın meydana geldiği sırada feribotta bulunuyordu. Olaydan sonra kendisine ulaşılamaması üzerine aile ve yakın çevresi endişeli bir bekleyişe başladı.

Yakınları İyi Haber Bekliyor

Süleyman Erdoğan’ın fotoğrafını paylaşan yakınları, kendisini gören veya durumuna ilişkin bilgi sahibi olanların yetkililerle iletişime geçmesini istedi. Erdoğan’ın adı aranan yolcular arasında geçerken, ailesinin arama kurtarma ekiplerinden gelecek olumlu bir habere odaklandığı belirtildi.

Resmî makamlar tarafından Erdoğan’ın durumuna ilişkin henüz kişiye özel bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle sosyal medyada yayılan doğrulanmamış bilgilere karşı dikkatli olunması ve yalnızca yetkili kurumların açıklamalarının esas alınması gerekiyor.

Feribot Kalkıştan Kısa Süre Sonra Su Aldı

259 yolcu ve 8 mürettebatı taşıyan FİLO JET, 30 Ağustos’ta Girne’den ayrıldıktan kısa süre sonra su almaya başladı. Yardım çağrısının ardından bölgeye KKTC ve Türkiye’den sahil güvenlik unsurları, helikopterler, askerî gemiler ve sivil deniz araçları sevk edildi.

Kazazedelerin önemli bir bölümü kurtarılırken denizde ve geminin battığı bölgede yürütülen çalışmalar sürüyor. Feribotun yaklaşık 500 metreyi aşan derinliğe battığının bildirilmesi, su altı çalışmalarını güçleştiriyor.

Kaptan ve Mürettebat Hakkında Soruşturma

Kazanın nasıl meydana geldiğini belirlemek amacıyla geniş kapsamlı soruşturma başlatıldı. Feribot kaptanı ile mürettebatın da aralarında bulunduğu sekiz kişinin gözaltına alındığı açıklandı.

Hava ve deniz koşulları, geminin teknik durumu, sefer izninin hangi şartlarda verildiği, tahliye süreci ve güvenlik uygulamaları soruşturma kapsamında inceleniyor. Kazanın kesin nedeni, teknik incelemeler ve tanık ifadelerinin tamamlanmasının ardından netlik kazanacak.

Trabzon’da ise gözler Süleyman Erdoğan’dan gelecek habere çevrildi. Ailesi ve yakınları, arama kurtarma çalışmalarının umut verici bir sonuçla tamamlanmasını bekliyor.

Un grave accident de la circulation survenu dans la province d’İzmir a endeuillé la famille Aygün, établie en France. Rıfat et Nuriye Aygün ont perdu la vie après la collision de leur voiture avec un camion-citerne sur la route İzmir-Ödemiş.

Selon les premières informations, l’accident s’est produit dans la soirée, à proximité du carrefour de Çatal. Pour une raison qui reste à déterminer, le camion-citerne est entré en collision avec la voiture immatriculée en France que conduisait Rıfat Aygün.

La voiture traînée par le camion-citerne

Sous la violence du choc, la voiture, lourdement endommagée, a été traînée sur une certaine distance devant le camion-citerne. Alertés par des témoins, les secours médicaux, la gendarmerie et les pompiers ont été dépêchés sur place.

À leur arrivée, les équipes ont constaté le décès de Nuriye Aygün, âgée de 60 ans. Grièvement blessé, le conducteur de la voiture, Rıfat Aygün, a reçu les premiers soins avant d’être transporté à l’hôpital public de Tire.

Rıfat Aygün n’a pas pu être sauvé

Pris en charge à l’hôpital, Rıfat Aygün, âgé de 68 ans, est décédé malgré tous les efforts des médecins. Le corps de Nuriye Aygün a été extrait du véhicule par les pompiers.

Après les examens médico-légaux et l’autopsie, les dépouilles des deux époux ont été remises à leur famille.

Le conducteur du camion-citerne placé en garde à vue

À la suite de l’accident, le conducteur du camion-citerne a été placé en garde à vue par la gendarmerie. Une expertise technique a été ouverte afin d’établir la trajectoire des véhicules, leur vitesse ainsi que les circonstances exactes de la collision.

La garde à vue du conducteur ne signifie pas, à elle seule, que sa responsabilité a été établie. Les éventuelles fautes seront déterminées dans le cadre de l’enquête et du rapport d’expertise.

Inhumés côte à côte à Sivas

À l’issue des procédures effectuées à İzmir, les dépouilles de Rıfat et Nuriye Aygün ont été transportées à Zara, dans la province de Sivas, dont ils étaient originaires.

Une cérémonie funéraire s’est tenue au cemevi de Zara en présence de leur famille, de leurs proches, de responsables locaux et de nombreux habitants. Rıfat et Nuriye Aygün ont ensuite été inhumés côte à côte au cimetière du quartier de Karşıyaka.

L’enquête destinée à déterminer les causes exactes de l’accident se poursuit.

Edinilen bilgilere göre kaza, akşam saatlerinde Çatal Kavşağı çevresinde meydana geldi. Tanker ile Rıfat Aygün’ün kullandığı Fransa plakalı otomobil, henüz kesin olarak belirlenemeyen bir nedenle çarpıştı.

Otomobil tankerin önünde sürüklendi

Çarpışmanın şiddetiyle ağır hasar alan otomobil, tankerin önünde bir süre sürüklendi. Kazayı görenlerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık, jandarma ve itfaiye ekipleri sevk edildi.

Ekiplerin yaptığı kontrolde otomobilde bulunan 60 yaşındaki Nuriye Aygün’ün hayatını kaybettiği belirlendi. Ağır yaralanan otomobil sürücüsü Rıfat Aygün ise ilk müdahalenin ardından Tire Devlet Hastanesine kaldırıldı.

Rıfat Aygün hastanede kurtarılamadı

Hastanede tedavi altına alınan 68 yaşındaki Rıfat Aygün, doktorların bütün müdahalelerine rağmen kurtarılamadı. Nuriye Aygün’ün cenazesi ise itfaiye ekiplerinin çalışmasıyla otomobilden çıkarıldı.

Aygün çiftinin cenazeleri, inceleme ve otopsi işlemlerinin ardından yakınlarına teslim edildi.

Tanker sürücüsü gözaltına alındı

Kazanın ardından tanker sürücüsü jandarma ekipleri tarafından gözaltına alındı. Araçların kavşağa giriş yönleri, hızları ve kazanın meydana geliş biçiminin belirlenmesi amacıyla teknik inceleme başlatıldı.

Sürücünün gözaltına alınmasının tek başına kusurun belirlendiği anlamına gelmediği, kazadaki sorumluluğun yürütülen soruşturma ve hazırlanacak bilirkişi raporuyla netleşeceği belirtildi.

Sivas’ta yan yana toprağa verildiler

İzmir’deki işlemlerin tamamlanmasının ardından Rıfat ve Nuriye Aygün çiftinin cenazeleri memleketleri Sivas’ın Zara ilçesine götürüldü.

Zara Cemevi’nde düzenlenen cenaze törenine çiftin ailesi, yakınları, yerel yöneticiler ve çok sayıda vatandaş katıldı. Aygün çifti, kılınan cenaze namazının ardından Karşıyaka Mahallesi Mezarlığı’nda yan yana toprağa verildi.

Kazanın kesin nedeninin belirlenmesine yönelik soruşturma devam ediyor.

Transfer piyasasına ilişkin haberleriyle tanınan İtalyan gazeteci Rudy Galetti’nin aktardığı bilgilere göre Çorum FK, Ukraynalı futbolcuyu kadrosuna katmak isteyen kulüpler arasında yer aldı. Khlan için Bulgaristan temsilcisi Ludogorets ile İtalya’dan Lecce’nin de girişimde bulunduğu ileri sürüldü.

Khlan’dan bekleme kararı

Haberde, Maksym Khlan’ın kendisine gösterilen ilgiye rağmen transfer konusunda acele etmek istemediği belirtildi. Genç oyuncunun gelişimini Avrupa’nın beş büyük liginden birinde sürdürebileceği daha güçlü bir proje beklediği kaydedildi.

Bu nedenle Çorum FK’nın girişiminin şimdilik olumlu sonuçlanmadığı değerlendiriliyor. Taraflardan konuya ilişkin resmî bir açıklama yapılmazken, transfer sürecinin ilerleyen günlerde yeniden hareketlenip hareketlenmeyeceği merak konusu oldu.

Sözleşmesinde çıkış maddesi iddiası

Górnik Zabrze ile sözleşmesi 2027 yılının haziran ayına kadar devam eden Khlan’ın kontratında 3 milyon avroluk serbest kalma maddesi bulunduğu öne sürülüyor. Ancak bu rakam kulüp tarafından resmen doğrulanmış değil.

Çorum FK’nın transfer için doğrudan bonservis teklifi sunup sunmadığına veya oyuncuyla hangi şartlarda temas kurduğuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

Maksym Khlan kimdir?

27 Ocak 2003’te Ukrayna’nın Jitomir kentinde dünyaya gelen Maksym Khlan, ağırlıklı olarak sol kanatta görev yapıyor. Hücum hattının sağında da oynayabilen futbolcu, sürati ve bire bir pozisyonlardaki etkinliğiyle tanınıyor.

Futbola Dinamo Kiev altyapısında başlayan Khlan; Karpaty Lviv, Zorya Luhansk ve Lechia Gdansk takımlarında forma giydi. Ağustos 2025’te Górnik Zabrze’ye transfer olan Ukraynalı oyuncu, 2026 Polonya Kupası finalinde gol atarak takımının kupaya ulaşmasına katkı sağladı.

Ukrayna’nın alt yaş millî takımlarında görev yapan Khlan, ülkesini 2024 Paris Olimpiyatları’nda da temsil etti. Genç kanat oyuncusu, 2026-2027 Polonya Ligi sezonunda çıktığı ilk karşılaşmalarda bir gol kaydetti.

Kaynaklar

1. Rudy Galetti
2. Górnik Zabrze
3. UEFA
4. Ukrayna Futbol Federasyonu

Kronik periodontitis, yani dişleri çevreleyen dokularda uzun süre devam eden iltihap ile Alzheimer hastalığı arasında bilimsel olarak dikkat çekici bir ilişki bulunuyor. Bu ilişkinin merkezindeki mikroorganizmalardan biri, diş eti hastalığında sık görülen Porphyromonas gingivalis bakterisi.

Laboratuvar deneyleri ve gözlemsel insan araştırmaları, bu bakterinin oluşturduğu iltihabın Alzheimer patolojisine katkıda bulunabileceğini düşündürüyor. Buna karşılık bugünkü kanıtlar, P. gingivalis’in Alzheimer hastalığının tek veya doğrudan nedeni olduğunu göstermeye yeterli değil.

P. GINGIVALIS NEDİR?

Porphyromonas gingivalis, özellikle ileri diş eti hastalıklarında çoğalabilen bakterilerden biridir. Diş ile diş eti arasında oluşan ceplerde yaşayabilir ve çevresindeki dokulara zarar veren “gingipain” adı verilen protein parçalayıcı enzimler üretir.

Bakteri tek başına hareket etmez. Ağızdaki diğer mikroorganizmalar, kişinin bağışıklık sistemi, sigara kullanımı, diyabet, ağız bakımı ve genetik yatkınlık hastalığın gelişimini birlikte etkiler.

AĞIZDAKİ BAKTERİ BEYNİ NASIL ETKİLEYEBİLİR?

İleri periodontitiste diş eti dokusunun koruyucu bütünlüğü bozulabilir. Diş fırçalama, çiğneme veya diş tedavileri sırasında ağızdaki bazı bakteriler kısa süreli olarak kana karışabilir.

Araştırmacılar P. gingivalis’in kendisinin, bakteri parçalarının veya gingipainlerin dolaşım yoluyla uzak dokuları etkileyebileceğini düşünüyor. Kronik iltihabın kan-beyin bariyeri üzerindeki etkisi de olası mekanizmalar arasında gösteriliyor.

Bir başka olasılık, bakterinin beyne doğrudan ulaşmasından bağımsız olarak bağışıklık sistemini sürekli uyarmasıdır. Uzun süren sistemik iltihap, beyindeki bağışıklık hücrelerini etkileyerek sinir dokusundaki hasarı kolaylaştırabilir.

2019 YILINDAKİ ARAŞTIRMA NE BULDU?

2019’da yayımlanan ve çok tartışılan çalışmada, Alzheimer hastalığı bulunan kişilere ait beyin örneklerinde P. gingivalis ile ilişkili gingipainlere rastlandı. Gingipain düzeylerinin tau ve ubikuitin adı verilen hastalıkla ilişkili protein değişiklikleriyle bağlantılı olduğu bildirildi.

Araştırmanın fare bölümünde ağız yoluyla oluşturulan P. gingivalis enfeksiyonunun beyne yayılabildiği, amiloid beta üretimini artırdığı ve sinir hücresi hasarıyla ilişkili olduğu görüldü. Gingipainleri engelleyen deneysel moleküller ise farelerde bakteri yükünü, iltihabı ve sinir hücresi kaybını azalttı.

Bu bulgular biyolojik bir mekanizmanın mümkün olduğunu gösterdi. Ancak farelerde oluşturulan deneysel enfeksiyon, insanlarda onlarca yıl içinde gelişen Alzheimer hastalığının kesin kanıtı olarak kabul edilemez.

İNSAN ARAŞTIRMALARI NE SÖYLÜYOR?

Altı binden fazla kişinin verilerinin incelendiği uzun süreli bir araştırmada, diş eti hastalığı bulguları ve bazı ağız bakterilerine karşı gelişen antikorlar ile ilerleyen yıllardaki demans tanıları arasında ilişki bulundu. P. gingivalis’e karşı antikor düzeyleri de araştırılan göstergeler arasındaydı.

Sistematik derlemeler, Alzheimer hastalarında periodontitisin veya hastalıkla ilişkili ağız bakterilerinin daha sık saptanabildiğini gösteriyor. Bununla birlikte çalışmaların örnek alma yöntemleri, kullanılan testler ve Alzheimer tanı ölçütleri birbirinden farklı.

Bu nedenle araştırmalarda görülen risk oranlarını, “bu bakteri Alzheimer’a şu oranda neden oluyor” şeklinde yorumlamak doğru olmaz. Gözlemsel çalışmalar ilişkiyi gösterebilir fakat tek başına neden-sonuç ilişkisini kanıtlayamaz.

TERSİ DE MÜMKÜN

Alzheimer ve diğer demans türleri ilerledikçe kişinin dişlerini düzenli fırçalaması, diş ipi kullanması ve diş hekimi kontrollerini sürdürmesi zorlaşabilir. Beslenme alışkanlıkları, kullanılan ilaçlar ve ağız kuruluğu da diş eti sağlığını bozabilir.

Dolayısıyla kötü ağız sağlığı bazı kişilerde demans riskine katkıda bulunurken bazı kişilerde bilişsel gerilemenin sonucu olabilir. Araştırmacılar bu çift yönlü ilişkiyi ayırabilmek için uzun süreli ve kontrollü çalışmalara ihtiyaç duyuyor.

GINGIPAIN İLACI NEDEN ÖNEMLİYDİ?

P. gingivalis hipotezini doğrudan sınamak amacıyla gingipainleri engelleyen atuzaginstat adlı deneysel ilaç geliştirildi. Hafif ve orta evre Alzheimer hastalarının katıldığı geniş GAIN çalışmasında ilaç, genel katılımcı grubunda bilişsel ve günlük yaşam işlevlerine ilişkin iki temel hedefi karşılayamadı.

Bazı alt grup analizlerinde olumlu sinyaller bildirilse de bunlar ilacın etkili olduğunu kanıtlamak için yeterli kabul edilmedi. Ayrıca karaciğer güvenliğiyle ilgili sorunlar saptandı.

Bu başarısızlık, ağız-beyin bağlantısının bulunmadığını göstermez. Ancak tek bir bakteriyi veya enzimi hedeflemenin Alzheimer’ı durduracağı iddiasını destekleyen yeterli klinik kanıt henüz bulunmadığını ortaya koyar.

AMİLOİD PLAKLARI YALNIZCA ENFEKSİYONA VERİLEN BİR YANIT MI?

Amiloid betanın mikroplara karşı doğal savunmanın bir parçası olabileceğini öne süren çalışmalar bulunuyor. Bu görüşe göre bazı enfeksiyonlar veya bağışıklık sistemi uyarıları, amiloid üretimini artırabilir.

Fakat Alzheimer hastalığını yalnızca enfeksiyonla açıklamak mümkün değil. Yaş, genetik özellikler, damar sağlığı, metabolik hastalıklar, bağışıklık sistemi, tau proteini ve amiloid birikimi birlikte değerlendiriliyor.

Amiloidi hedefleyen bazı yeni tedavilerin belirli hasta gruplarında bilişsel gerileme hızını azaltması da amiloidin hastalık sürecinde etkisiz bir yan ürün olmadığını gösteriyor. P. gingivalis hipotezi, amiloid araştırmalarının yerine geçen değil, hastalığın çok etkenli yapısını açıklamaya çalışan yaklaşımlardan biridir.

DİŞ ETİ TEDAVİSİ ALZHEIMER’I ÖNLER Mİ?

Periodontitis tedavisinin Alzheimer hastalığını önlediğini veya mevcut Alzheimer’ı iyileştirdiğini gösteren kesin bir klinik çalışma bulunmuyor. Bu nedenle diş eti tedavisi bir Alzheimer tedavisi gibi sunulmamalı.

Bununla birlikte diş eti hastalığının tedavi edilmesi diş kaybını, ağız kokusunu, ağrıyı ve çiğneme sorunlarını azaltabilir. Ağız sağlığının korunması genel sağlık açısından da yararlıdır.

DİŞ ETİ HASTALIĞININ BELİRTİLERİ

Diş fırçalarken veya kendiliğinden oluşan diş eti kanaması periodontitisin belirtilerinden biri olabilir. Ancak her kanama ileri diş eti hastalığı anlamına gelmez.

Şu belirtilerde diş hekimi değerlendirmesi gerekir:

Diş etlerinde tekrarlayan kanama

Kızarıklık, şişlik veya hassasiyet

Geçmeyen ağız kokusu

Diş etlerinin çekilmesi

Dişlerde sallanma veya yer değiştirme

Diş ile diş eti arasında iltihaplı akıntı

Çiğneme sırasında ağrı veya rahatsızlık

AĞIZ SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR?

Dişler florürlü diş macunuyla günde iki kez, diş eti çizgisi de temizlenecek biçimde fırçalanmalı. Diş araları, kişinin ağız yapısına uygun diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizlenmeli.

Sigara ve diğer tütün ürünleri periodontitis riskini yükseltebilir ve hastalığın belirtilerini maskeleyebilir. Diyabeti bulunan kişilerde kan şekeri kontrolü ile diş eti sağlığı birbirini karşılıklı olarak etkileyebilir.

Kanayan diş etleri nedeniyle fırçalamayı tamamen bırakmak sorunu ağırlaştırabilir. Devam eden kanama, diş taşı, çekilme veya sallanan diş bulunuyorsa diş hekimine ya da periodontoloji uzmanına başvurulmalı.

BUGÜN İÇİN EN DOĞRU CÜMLE

Kronik periodontitis ve P. gingivalis, Alzheimer patolojisine katkıda bulunabilecek olası etkenler arasındadır. Hayvan deneyleri biyolojik mekanizmaları desteklemekte, insan çalışmaları ise istatistiksel bir ilişkiye işaret etmektedir.

Buna rağmen P. gingivalis’in insanlarda Alzheimer’a doğrudan neden olduğu veya periodontitis tedavisinin Alzheimer’ı önlediği kanıtlanmış değildir. Ağız sağlığı korunmalı; fakat bu yaklaşım Alzheimer’a karşı kesin koruma vaadiyle sunulmamalıdır.

KAYNAKLAR

1. Dominy ve arkadaşları, Porphyromonas gingivalis in Alzheimer’s disease brains: Evidence for disease causation and treatment with small-molecule inhibitors, Science Advances, 2019. DOI: 10.1126/sciadv.aau3333

2. Beydoun ve arkadaşları, Clinical and bacterial markers of periodontitis and their association with incident all-cause and Alzheimer’s disease dementia in a large national survey, Journal of Alzheimer’s Disease, 2020. DOI: 10.3233/JAD-200064

3. Liu, Dashper ve Zhao, Association between oral bacteria and Alzheimer’s disease: A systematic review and meta-analysis, Journal of Alzheimer’s Disease, 2023. DOI: 10.3233/JAD-220627

4. Costa ve arkadaşları, Relationship of Porphyromonas gingivalis and Alzheimer’s disease: A systematic review of pre-clinical studies, Clinical Oral Investigations, 2021.

5. Elwishahy ve arkadaşları, Porphyromonas gingivalis as a risk factor to Alzheimer’s disease: A systematic review, Journal of Alzheimer’s Disease Reports, 2021.

6. Detke ve arkadaşları, GAIN çalışması: Atuzaginstatın hafif ve orta evre Alzheimer hastalığında değerlendirildiği randomize, çift kör, plasebo kontrollü Faz 2 ve Faz 3 araştırması.

7. Asher ve arkadaşları, Periodontal health, cognitive decline, and dementia: A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies, Journal of the American Geriatrics Society, 2022.

Ağustos 2026 itibarıyla en güçlü yeni bulgulardan biri tirzepatid ile elde edildi. SURPASS-CVOT araştırmasının önceden planlanmış böbrek analizinde, tip 2 diyabeti ve kalp-damar hastalığı bulunan 13 bin 299 kişi yaklaşık dört yıl boyunca izlendi.

Tirzepatid grubunda majör böbrek olayları katılımcıların yüzde 6,0’sında, dulaglutid grubunda ise yüzde 7,6’sında görüldü. Bu veriler tirzepatid lehine yüzde 23 göreli risk azalmasına, iki grup arasında ise 1,6 puanlık mutlak farka karşılık geldi.

Çalışmanın güçlü yönlerinden biri, tirzepatidin etkisiz bir maddeyle değil, kalp ve böbrek üzerinde koruyucu etkileri bilinen dulaglutidle karşılaştırılmasıydı. Her iki ilaç da haftada bir kez uygulandı; katılımcılar ve araştırmacılar hangi ilacın verildiğini bilmiyordu.

Böbrek sonucunun kapsamı doğru okunmalı

Araştırmadaki birleşik böbrek sonucu; kalıcı makroalbüminüri gelişmesi, böbreğin süzme kapasitesinde en az yüzde 50 kalıcı düşüş, son dönem böbrek hastalığı veya böbrek kaynaklı ölümden oluşuyordu.

Tirzepatidin sağladığı avantajın önemli bölümü, idrarda yüksek miktarda protein kaçağı anlamına gelen yeni makroalbüminüri vakalarının azalmasından kaynaklandı. Bu nedenle bulgu, “böbrek yetmezliği yüzde 23 azaldı” şeklinde yorumlanmamalı.

Yüksek böbrek riski taşıyan katılımcılarda birleşik sonuç tirzepatid grubunda yüzde 12,2, dulaglutid grubunda yüzde 14,5 olarak kaydedildi. Araştırmacılar bu grupta böbrek fonksiyonundaki kaybın da daha yavaş seyrettiğini bildirdi.

Analizin önceden planlanmış olması güvenilirliği artırıyor. Yine de böbrek sonuçları SURPASS-CVOT’un ana hedefinden ayrı, keşifsel bir değerlendirme olduğu için tirzepatidin yalnızca böbrek hastalığına yönelik kullanımını belirleyecek bağımsız çalışmalar gerekiyor.

Kalp-damar koruması daha önce gösterildi

GLP-1 temelli tedavilerin kilo dışındaki en yerleşik faydalarından biri kalp-damar sistemiyle ilgili. SELECT araştırmasında semaglutid; diyabeti bulunmayan, fazla kilolu veya obez ve daha önce kalp-damar hastalığı geçirmiş 17 bin 604 yetişkinde incelendi.

Semaglutid, kalp-damar kaynaklı ölüm, ölümcül olmayan kalp krizi veya ölümcül olmayan inmeden oluşan birleşik riski plaseboya göre yüzde 20 azalttı. Bu sonuç semaglutidin belirli hasta grubunda ciddi kalp-damar olaylarını azaltmaya yönelik kullanım onayı almasını sağladı.

SURPASS-CVOT çalışmasında tirzepatid de kalp-damar ölümü, kalp krizi veya inme bakımından dulaglutidden daha kötü bulunmadı. Tirzepatidin sağladığı ek farkın büyüklüğü ise kullanılan birleşik sonuca ve analiz yöntemine göre değişiyor.

Diz ağrısındaki yüzde 59 nasıl okunmalı?

Semaglutid, obeziteyle ilişkili diz osteoartritinde de randomize bir araştırmada değerlendirildi. STEP 9 çalışmasına obezitesi ve orta-ağır diz ağrısı bulunan 407 yetişkin katıldı.

Başlangıçta yaklaşık 70,9 olan WOMAC ağrı puanı, 68 haftanın sonunda semaglutid grubunda ortalama 41,7 puan, plasebo grubunda 27,5 puan azaldı. Bu değişimler başlangıca göre yaklaşık yüzde 59 ve yüzde 39 iyileşme anlamına geliyor.

“Semaglutid plaseboya göre ağrıyı yüzde 59 daha fazla azalttı” ifadesi bu nedenle doğru değil. Yüzde 59, semaglutid grubunun kendi başlangıç değerine göre elde ettiği azalmayı gösteriyor; plasebo grubunda da kayda değer bir iyileşme görüldü.

Semaglutid kullananlarda ortalama vücut ağırlığı yüzde 13,7, plasebo grubunda yüzde 3,2 azaldı. Tedavi fiziksel işlevi de iyileştirdi ancak çalışma eklem kıkırdağının onarıldığını veya hastalığın yapısal ilerlemesinin durduğunu kanıtlamadı.

Uyku apnesinde tedavi onayı geldi

Tirzepatid, obezitesi bulunan yetişkinlerde orta ve ağır obstrüktif uyku apnesi için randomize çalışmalarda başarılı sonuç verdi. Tedavi, uyku sırasında solunumun durması veya yüzeyselleşmesini gösteren apne-hipopne indeksini belirgin ölçüde düşürdü.

Bu bulguların ardından tirzepatid, ABD’de obezitesi bulunan yetişkinlerde orta-ağır obstrüktif uyku apnesi için onaylanan ilk ilaç oldu. Tedavinin düşük kalorili beslenme ve fiziksel aktiviteyle birlikte kullanılması öngörüldü.

Uyku apnesindeki düzelmenin ne kadarının doğrudan ilaç etkisinden, ne kadarının kilo kaybından kaynaklandığı kesin olarak ayrıştırılmış değil. Obeziteye bağlı boyun ve karın çevresi yağlanmasının azalması, solunum yolundaki mekanik yükü hafifletebiliyor.

Karaciğer ve kalp yetersizliğinde de klinik karşılığı var

Semaglutid, metabolik işlev bozukluğuyla ilişkili steatohepatitte karaciğer biyopsisiyle değerlendirilen hastalık aktivitesini azaltabildi. Veriler, fibroziste kötüleşme olmadan steatohepatitin gerilemesi açısından klinik yarar gösterdi.

Siroz, karaciğer yetmezliği ve yaşam süresi gibi uzun vadeli sonuçlar için daha uzun takip gerekiyor. Bu nedenle karaciğerdeki histolojik iyileşme, bütün hastaların ileri karaciğer hastalığından korunacağı anlamına gelmiyor.

Semaglutid ve tirzepatid, obeziteyle ilişkili korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetersizliğinde de nefes darlığı, fiziksel kısıtlılık ve yaşam kalitesi ölçümlerini iyileştirdi. Bazı çalışmalarda kalp yetersizliğinin kötüleşmesine bağlı olaylarda da azalma kaydedildi.

Alkol kullanımında ilk kontrollü sonuç

Semaglutidin alkol kullanım bozukluğundaki etkisini araştıran 2026 tarihli randomize çalışmaya obezitesi bulunan ve tedavi arayan 108 yetişkin alındı. Katılımcıların tamamına bilişsel davranışçı terapi verilirken ilaç koluna semaglutid, kontrol koluna plasebo uygulandı.

Ağır alkol tüketilen günlerin oranı semaglutid grubunda 41,1 puan, plasebo grubunda 26,4 puan azaldı. Semaglutidin psikoterapiye ek katkısı 13,7 puan olarak hesaplandı.

Sonucun yalnızca ilaca bağlanması doğru değil; plasebo ve psikoterapi grubunda da belirgin düzelme görüldü. Örneklemin küçük olması, bütün katılımcıların obeziteyle yaşaması ve takibin 26 haftayla sınırlı kalması nedeniyle daha büyük araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.

Semaglutid veya başka bir GLP-1 temelli ilaç henüz alkol kullanım bozukluğu tedavisi için onaylanmış değil. Bu ilaçların mevcut psikososyal ve tıbbi tedavilerin yerine kullanılması önerilmiyor.

Demans konusunda sonuç yok değil, olumsuz sonuç var

GLP-1 ilaçlarıyla ilgili paylaşımlarda demans için henüz klinik sonuç bulunmadığı sıkça ileri sürülüyor. Bu bilgi güncelliğini yitirdi.

Oral semaglutidin erken semptomatik Alzheimer hastalığındaki etkisini araştıran EVOKE ve EVOKE+ Faz 3 çalışmalarına 3 bin 800’den fazla kişi katıldı. Kasım 2025’te açıklanan sonuçlarda semaglutid bazı Alzheimer biyobelirteçlerini iyileştirse de hastalığın klinik ilerlemesini plaseboya göre anlamlı biçimde yavaşlatamadı.

Bu çalışmalar Alzheimer belirtileri başlamış kişileri kapsıyordu. İlacın henüz belirti gelişmemiş riskli bireylerde koruyucu olup olmadığı ise farklı bir araştırma sorusu olmaya devam ediyor.

Alzheimer’s Association, Temmuz 2026’da 100 milyon dolarlık PROTECT-Cog çalışmasını duyurdu. Üç yıllık araştırmada, demans riski yüksek yaşlılarda yapılandırılmış yaşam tarzı programına GLP-1 agonisti veya benzer metabolik etkili bir ilaç eklenmesinin bilişsel gerilemeyi geciktirip geciktirmediği araştırılacak.

Bu nedenle güncel kanıt, semaglutidin Alzheimer tedavisinde başarılı olmadığını gösteriyor. Demansı hastalık başlamadan önce önleme ihtimali ise henüz kanıtlanmış değil.

Kanser bulguları neden temkinle karşılanıyor?

GLP-1 ilaçlarının kanser ilerlemesiyle ilişkisini araştıran gerçek yaşam analizleri, bazı tümörlerde daha düşük metastaz oranları bildirdi. Yüksek riskli, kasa invaze olmayan mesane kanseri nedeniyle BCG tedavisi alan hastalara ilişkin gözlemsel bir analizde invaziv hastalığa ilerleme riskinin GLP-1 kullananlarda yüzde 57 daha düşük olduğu öne sürüldü.

Bu araştırmada ilaçlar kanser tedavisi amacıyla verilmedi ve hastalar rastgele gruplara ayrılmadı. Diyabet kontrolü, vücut ağırlığı, eşlik eden hastalıklar, kullanılan diğer ilaçlar ve sağlık hizmetine erişim sonuçları etkilemiş olabilir.

2026 Amerikan Klinik Onkoloji Derneği toplantısında sunulan başka bir gerçek yaşam analizinde de GLP-1 kullanan akciğer, meme, kolorektal ve karaciğer kanseri hastalarında dördüncü evreye ilerleme olasılığının daha düşük olduğu bildirildi. Bu ilişkiler ilaçların kanseri tedavi ettiğini veya metastazı doğrudan önlediğini kanıtlamıyor.

GLP-1 temelli ilaçların kanser tedavisi amacıyla kullanılması için randomize klinik araştırmalar gerekiyor. Mevcut gözlemsel veriler, tedavi önerisi oluşturmak yerine yeni araştırmaların yönünü belirleyebilir.

Faydaların tamamı ilaçtan mı, kilo kaybından mı geliyor?

GLP-1 temelli tedavilerin çok sayıda organı etkileyebilmesi tek bir mekanizmayla açıklanmıyor. Kilo kaybının yanı sıra kan şekeri, kan basıncı, iç organ yağlanması, inflamasyon, damar işlevi ve böbrekteki protein kaçağı üzerinde oluşan değişimler birlikte rol oynayabiliyor.

Diz osteoartriti ve uyku apnesindeki kazanımların önemli bir bölümü kilo kaybının mekanik etkileriyle bağlantılı görünüyor. Kalp ve böbrek sonuçlarında ise yalnızca tartıdaki azalmayla açıklanamayabilecek biyolojik etkiler bulunduğuna ilişkin veriler artıyor.

Her sonuç bütün GLP-1 ilaçlarına genellenemiyor. Semaglutid bir GLP-1 reseptör agonisti iken tirzepatid hem GIP hem GLP-1 reseptörlerini hedefleyen çift etkili bir ilaç olarak sınıflandırılıyor.

İlaç seçimi; kişinin obezite durumu, diyabeti, kalp ve böbrek hastalıkları, kullandığı diğer tedaviler ve yan etki riski dikkate alınarak hekim tarafından yapılmalı. Araştırmalardaki oranlar, ilacın sağlıklı kişiler tarafından korunma amacıyla veya hekim değerlendirmesi olmadan kullanılmasını desteklemiyor.

Haberde kullanılan bilimsel veriler; 2026 tarihli SURPASS-CVOT böbrek analizi, 2024 tarihli STEP 9 araştırması, SELECT, SUMMIT, SURMOUNT-OSA, EVOKE ve EVOKE+ Faz 3 programları ile Alzheimer’s Association PROTECT-Cog açıklamasına dayanmaktadır. SURPASS-CVOT böbrek analizi The Lancet Diabetes & Endocrinology dergisinde yayımlanmıştır. DOI: 10.1016/S2213-8587(26)00032-X. STEP 9 araştırması New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanmıştır. DOI: 10.1056/NEJMoa2403664.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Girne-Taşucu seferini yapan Filo Jet adlı yüksek hızlı yolcu gemisinin alabora olmasıyla ilgili arama-kurtarma çalışmaları ve adli soruşturma eş zamanlı olarak sürüyor.

İlk saatlerde sürekli değişen yolcu ve kurtarılan kişi sayıları, hastane kayıtları ile yolcu listesinin karşılaştırılması sonucunda yeniden güncellendi.

Son yerel açıklamalara göre gemide bulunan 259 yolcu ve 8 mürettebat olmak üzere toplam 267 kişiden 242’sine sağ ulaşıldı. Kazada 8 kişi hayatını kaybetti; 17 kişiyi arama çalışmaları devam ediyor.

Kazanın ardından geminin kaptanı ile diğer 7 mürettebatın gözaltına alındığı bildirildi. Böylece gemide görevli olduğu açıklanan 8 kişilik mürettebatın tamamı soruşturma kapsamına alınmış oldu.

Gözaltı işlemlerinin kesinleşmiş bir suç isnadı veya tutuklama kararı anlamına gelmediği; şüphelilerin ifadelerinin alınacağı, seyir ve teknik kayıtların inceleneceği belirtildi.

Son durum bilgi kartı

* Gemi: Filo Jet
* Sefer: Girne–Taşucu
* Gemi türü: Katamaran tipi yüksek hızlı yolcu gemisi
* Gemide bulunan: 259 yolcu, 8 mürettebat
* Toplam kişi sayısı: 267
* Kurtarılan: 242
* Hayatını kaybeden: 8
* Aranan: 17
* Gözaltı: Kaptan ve 7 mürettebat
* Enkazın bulunduğu derinlik: Yaklaşık 500-514 metre
* Kazanın nedeni: Henüz belirlenemedi

İlk rakamlar neden değişti?

Kazanın hemen ardından gemide 270 veya 279 kişinin bulunduğu, yaklaşık 70 kişiye ulaşılamadığı yönünde farklı bilgiler kamuoyuna yansıdı. Krizin ilk aşamasında kurtarılan bazı yolcuların sahil güvenlik botlarına, sivil teknelere ve farklı hastanelere götürülmesi nedeniyle merkezî sayımın tamamlanamadığı anlaşıldı.

Daha sonraki açıklamada geminin resmî yolcu manifestosunda 259 yolcu ve 8 mürettebat bulunduğu, toplam sayının 267 olduğu bildirildi.

İlk kapsamlı bilançoda 237 kişinin kurtarıldığı, 7 kişinin yaşamını yitirdiği ve 23 kişinin arandığı açıklanmıştı. Sonraki saatlerde 5 kişiye daha sağ ulaşılması, bir kişinin de hayatını kaybettiğinin belirlenmesiyle bilanço 242 kurtarılan, 8 can kaybı ve 17 kayıp olarak güncellendi.

Toplamların matematiksel olarak 267’ye ulaşması, son açıklamadaki sayımın yolcu manifestosuyla eşleştirildiğini gösteriyor:

242 kurtarılan + 8 hayatını kaybeden + 17 aranan = 267 kişi

Filo Jet kalkıştan kısa süre sonra su aldı

Filo Jet, 30 Ağustos 2026 günü Girne Limanı’ndan Mersin’in Taşucu Limanı’na gitmek üzere hareket etti. Geminin limandan ayrılmasından yaklaşık 15 dakika sonra su almaya başladığı bildirildi.

İlk bilgilerde olay yerinin Girne kıyılarından yaklaşık 4 deniz mili, başka bir ifadeyle yaklaşık 7,5 kilometre açıkta olduğu belirtildi. Yerel kaynaklarda Diana Beach açıkları da kaza bölgesi olarak gösterildi.

Geminin baş bölümünden su aldığı, kaptanın durumu fark ettikten sonra limana dönmeye çalıştığı ancak geminin kısa sürede dengesini kaybederek yan yattığı ileri sürüldü. Bu anlatım henüz yayımlanmış resmî bir teknik kaza raporuyla doğrulanmadı.

Filo Jet tamamen battı

Alabora olduktan sonra bir süre ters dönmüş gövdesi deniz yüzeyinde kalan geminin daha sonra tamamen battığı açıklandı.

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, geminin bulunduğu noktadaki derinliğin yaklaşık 514 metre olmasının çalışmaları zorlaştırdığını bildirdi. Bu derinlik, dalgıçların klasik yöntemlerle enkaza ulaşmasını büyük ölçüde imkânsız hâle getiriyor.

Geminin içinde kalmış olabilecek kişilerin araştırılması için uzaktan kumandalı su altı araçları, sonar sistemleri ve derin deniz görüntüleme ekipmanlarının kullanılması gerekebilir. Türkiye’den uzman ekiplerin teknik destek sağlaması bekleniyor.

Arama alanı genişletildi

Arama-kurtarma faaliyetlerine KKTC Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı unsurlar, Türkiye’den görevlendirilen sahil güvenlik ekipleri, helikopterler ve bölgedeki sivil deniz araçları katıldı.

Denizdeki akıntının kayıp kişileri geminin battığı noktadan uzaklaştırabileceği değerlendirilerek yalnızca enkaz çevresinde değil, daha geniş bir alanda yüzey taraması yürütülüyor.

Arama çalışmalarında şu yöntemlere ağırlık veriliyor:

* Deniz yüzeyinin sahil güvenlik gemileriyle taranması,
* Helikopterlerle havadan gözlem yapılması,
* Akıntı yönüne göre arama sahasının genişletilmesi,
* Kıyı şeridinde kontrol gerçekleştirilmesi,
* Sonar ve su altı görüntüleme sistemlerinin hazırlanması,
* Kurtarılanların ifadelerinden son görülme noktalarının belirlenmesi.

Kaptan ve 7 mürettebat neden gözaltına alındı?

Kazayla ilgili başlatılan soruşturma kapsamında kaptan ile gemide görevli diğer 7 mürettebat gözaltına alındı.

Soruşturmanın bu aşamasında gözaltı gerekçesine ilişkin ayrıntılı bir polis raporu kamuoyuyla paylaşılmadı. Ancak deniz kazalarında kaptan ve görevli mürettebatın ifadeleri, olayın zaman çizelgesini oluşturmak açısından temel önem taşıyor.

Soruşturma kapsamında şu soruların yöneltilmesi bekleniyor:

* Gemi ilk olarak saat kaçta ve hangi bölümden su almaya başladı?
* Su alma durumu ne zaman fark edildi?
* İlk yardım çağrısı hangi saatte yapıldı?
* Limana geri dönme kararı alındı mı?
* Yolculara can yeleklerini giymeleri için ne zaman uyarı verildi?
* Tahliye emri verildi mi?
* Can salları ve diğer kurtarma ekipmanları kullanılabildi mi?
* Su tahliye pompaları çalışıyor muydu?
* Kaptan sefer öncesinde hava ve deniz raporlarını aldı mı?
* Gemide bilinen bir teknik arıza veya yapısal sorun var mıydı?

Mürettebatın gözaltına alınması tek başına kazanın onların kusurundan kaynaklandığını göstermiyor. Ceza sorumluluğu, teknik raporlar ve deliller tamamlandıktan sonra savcılık tarafından değerlendirilecek.

Gemi 2000 yılında inşa edildi

Uluslararası gemi takip kayıtlarına göre Filo Jet, 2000 yılında inşa edildi. Türk bayraklı geminin kaza tarihinde yaklaşık 26 yaşında olduğu görülüyor.

IMO numarası 8962034 olan yüksek hızlı geminin yaklaşık 40,5 metre uzunluğunda ve 10,4 metre genişliğinde olduğu belirtiliyor. Kayıtlarda geminin brüt tonajı 339 olarak yer alıyor.

Geminin yaşının tek başına kazaya yol açtığı söylenemez. Deniz taşıtlarında güvenliği belirleyen esas unsurlar arasında düzenli bakım, klas denetimleri, gövde bütünlüğü, makine sistemleri ve yetkili kurumlarca verilen denize elverişlilik belgeleri bulunuyor.

Bununla birlikte soruşturma sırasında özellikle şu belgelerin incelenmesi bekleniyor:

* Son periyodik bakım kayıtları,
* Denize elverişlilik belgesi,
* Klas ve güvenlik denetimi raporları,
* Gövde bakım ve onarım kayıtları,
* Makine ve sintine pompası testleri,
* Can yeleği ve can salı kayıtları,
* Son seferlerde bildirilen teknik arızalar,
* Mürettebatın yeterlilik ve görev belgeleri.

Sefer izni nasıl verildi?

Kazanın en önemli başlıklarından biri, sefer öncesi hava ve deniz koşullarının yolculuğa uygun olup olmadığı olacak.

KKTC Başbakanı Ünal Üstel’in açıklamalarında olumsuz hava koşullarına değinildi. KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise hava şartlarının olağanüstü kötü olmadığını belirterek kazanın nedeni konusunda erken hüküm verilmemesi gerektiğini söyledi.

Bu farklı değerlendirmelerin açıklığa kavuşması için kazanın yaşandığı saatlere ait şu verilerin incelenmesi gerekiyor:

* Rüzgârın hızı ve yönü,
* Dalga yüksekliği,
* Görüş mesafesi,
* Meteorolojik uyarılar,
* Liman Başkanlığının sefer değerlendirmesi,
* Aynı saatte bölgeden geçen diğer gemilerin raporları,
* Kaptana iletilen hava ve deniz durumu bilgileri.

Havanın kötü olması tek başına kazanın nedeni olarak kabul edilemez. Asıl belirlenmesi gereken, koşulların geminin teknik özellikleri bakımından güvenli seyir sınırlarını aşıp aşmadığı ve buna rağmen sefere izin verilip verilmediği.

“Patlama oldu” iddiası araştırılmalı

Bazı yolculara dayandırılan haberlerde geminin baş tarafında patlamaya benzer bir ses duyulduğu ileri sürüldü. Başka haberlerde ise geminin gövdesinde yapısal hasar oluştuğu iddia edildi.

Bu bilgiler henüz resmî makamlar tarafından doğrulanmadı. Patlama, gövdenin kırılması veya geminin ikiye ayrılması yönündeki iddialar kesin bilgi gibi sunulmamalı.

Olası bir patlama iddiasının doğrulanması için enkaz görüntüleri, makine ve yakıt sistemi kayıtları, yolcu ifadeleri ve teknik bilirkişi incelemesi gerekiyor. Enkazın 500 metreden daha derinde bulunması, fiziksel incelemeyi geciktirebilir.

Tahliye neden bu kadar zor oldu?

Görüntülerde çok sayıda yolcunun can yelekleriyle denizde beklediği, bazı kişilerin devrilen geminin gövdesine tutunduğu görüldü.

Yüksek hızlı katamaranların ani su alması durumunda denge çok kısa sürede bozulabilir. Geminin hızla yan yatması, kapı ve koridorların kullanılmasını güçleştirirken yolcuların yönlerini kaybetmesine neden olabilir.

Soruşturma, yolculara yeterli sürede uyarı yapılıp yapılmadığını ve tahliye düzeninin işletilip işletilmediğini de ortaya çıkaracak. Özellikle çocukların, yaşlıların ve hareket kabiliyeti sınırlı kişilerin tahliyesinde nasıl bir yöntem uygulandığı araştırılacak.

AIS kayıtları kazanın rotasını gösterebilir

Geminin otomatik tanımlama sistemi kayıtları; kalkış saati, hızı, rotası, dönüş manevrası yapıp yapmadığı ve son sinyalinin alındığı konum hakkında önemli bilgiler sunabilir.

Kaza soruşturmasında AIS kayıtlarının yanı sıra kaptan köşkündeki cihazlar, telsiz görüşmeleri, liman kamera görüntüleri ve geminin varsa sefer veri kayıt sistemi incelenecek.

Bu kayıtlar, kaptanın tehlikeyi ne zaman fark ettiğini ve yardım çağrısıyla kazanın gerçekleşmesi arasında ne kadar süre bulunduğunu belirleyebilir.

Şirket sefer programını değiştirdi

Filo Denizcilik, kazanın ardından kriz yönetim ekibi oluşturduğunu ve yetkili arama-kurtarma kurumlarıyla koordinasyon hâlinde çalıştığını duyurdu.

Şirketin yayımlanan sefer takviminde Filo Jet ile yapılması planlanan bazı sonraki seferlerin “sefer yok” şeklinde değiştirildiği görülüyor. Diğer gemilerle yapılacak bazı seferler ise programda yer almaya devam ediyor.

Kazanın ardından Girne-Taşucu hattında çalışan diğer yolcu gemilerinin de teknik ve operasyonel açıdan ek denetime tabi tutulup tutulmayacağı henüz açıklanmadı.

Hastanelerde kimlik ve kayıt eşleştirmesi yapılıyor

Kurtarılan yolcuların Girne ve Lefkoşa’daki hastanelere sevk edildiği, bazı kişilerin tedavilerinin ardından ailelerine teslim edildiği bildirildi.

İlk açıklamalarda 161 kişinin sağlık kuruluşlarına götürüldüğü, 76 kişinin aileleriyle buluştuğu bilgisi paylaşılmıştı. Ancak bütün yolcuların yaralı olmadığı; bir bölümünün kontrol amacıyla hastaneye sevk edildiği değerlendiriliyor.

Kurtarılanların isimleri yolcu listesiyle karşılaştırılıyor. Kimlik eşleştirmesinin tamamlanması, aranan kişilerin kesin listesinin belirlenmesi bakımından önem taşıyor.

Soruşturmada üç ayrı sorumluluk alanı var

Kazanın yalnızca kaptanın seyir kararları üzerinden değerlendirilmesi yeterli olmayacak. Soruşturmanın üç temel alana yoğunlaşması bekleniyor:

Gemi ve işletmeci sorumluluğu:
Bakım, onarım, güvenlik donanımı, personel yeterliliği ve bilinen arızaların giderilip giderilmediği.

Kaptan ve mürettebatın sorumluluğu:
Sefer kararı, tehlikenin fark edilmesi, yardım çağrısı, yolcuların bilgilendirilmesi ve tahliye yönetimi.

Denetim ve izin süreci:
Geminin güvenlik belgeleri, liman çıkış işlemleri, meteorolojik koşullar ve yetkili kurumların denetimleri.

Bu üç alanın birlikte incelenmesi, kazanın teknik arızadan mı, insan hatasından mı, hava koşullarından mı yoksa birden fazla etkenin birleşmesinden mi kaynaklandığını gösterecek.

Kesin neden için teknik rapor beklenecek

Şu aşamada Filo Jet’in neden battığı kesin olarak bilinmiyor. “Fırtına”, “patlama”, “gövde kırılması” ve “teknik ihmal” iddialarının hiçbiri tamamlanmış bir bilirkişi raporuna dayanmıyor.

Kesin sonucun ortaya çıkması için mürettebat ifadelerinin alınması, seyir kayıtlarının incelenmesi, meteorolojik verilerin karşılaştırılması ve mümkün olması hâlinde enkazın su altı araçlarıyla görüntülenmesi gerekiyor.

Arama-kurtarma operasyonunda ise öncelik, hâlen kendilerinden haber alınamayan 17 kişiye ulaşılması.

Güncelleme notu: Haber, 30 Ağustos 2026 akşam saatlerinde yerel kaynaklara yansıyan 242 kurtarılan, 8 can kaybı ve 17 aranan bilgisine göre güncellenmiştir. Yetkili makamların yeni açıklamalarıyla bilanço değişebilir.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: