Doğada yaygın olarak bulunan ve flavanol grubuna ait güçlü bir antioksidan olan quercetin, hücre yapısını serbest radikal hasarına karşı koruma potansiyeliyle bilim dünyasının odağında yer alıyor.[1] Monash Üniversitesi bünyesinde yürütülen ve kardiyometabolik sonuçları kapsayan geniş çaplı şemsiye derleme ile biyoyararlanım odaklı klinik meta-analiz sonuçları, bu bitkisel bileşiğin insan metabolizmasındaki etki mekanizmalarını detaylandırıyor.[1][2] Binlerce katılımcının verilerini kapsayan klinik veriler, quercetinin sadece genel bir antioksidan olmadığını, kan basıncından insülin direncine kadar pek çok sistemik süreçte regülasyon sağladığını gösteriyor.[2]

Soğandan Elmaya: Quercetinin Doğal Kaynakları ve Etki Mekanizması

Quercetin doğada serbest formundan ziyade çoğunlukla glikozit yapıda bulunuyor.[3] Kırmızı soğan, kapari, elma, meyve kabukları, turunçgiller, böğürtlen, yeşil çay ve koyu yeşil yapraklı sebzeler en yüksek quercetin konsantrasyonuna sahip besinler arasında öne çıkıyor.[3][4] Besinlerle alınan bu bileşik, hücre içinde nükleer faktör kappa B (NF-kB) yolağını baskılayarak iltihap yapıcı sitokinlerin salınımını engelliyor.[4] Aynı zamanda nitrik oksit sentaz enzimini uyararak damar endotelinde nitrik oksit üretimini artırıyor ve damar genişlemesini destekliyor.[2][5]

Klinik Araştırmalar: Tansiyon, İltihap ve Metabolik Sağlık

Yapılan randomize kontrollü klinik çalışmaların meta-analizleri, quercetin kullanımının özellikle sistolik ve diyastolik kan basıncı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı düşüşler sağladığını doğruluyor.[2] Günde 500 miligram ve üzeri dozlarda yapılan uygulamalarda, endotel fonksiyonlarının iyileşmesine bağlı olarak tansiyon değerlerinde düzenlenme gözleniyor.[2][5]

Romatoid artrit hastaları üzerinde gerçekleştirilen klinik denemelerde, quercetin takviyesinin eklem sertliğini ve ağrı skorlarını azalttığı, eritematöz iltihap göstergeleri olan C-reaktif protein (CRP) ve tümör nekroz faktörü-alfa (TNF-α) seviyelerini belirgin düzeyde düşürdüğü kaydedildi.[4][6] İnsülin direnci ve tip 2 diyabet alanındaki araştırmalar ise bileşiğin hücresel glikoz alımını kolaylaştırdığını ve açlık kan şekerini dengelemede yardımcı bir rol üstlendiğini gösteriyor.[2][7]

Alerji, Beyin Sağlığı ve Hücresel Yaşlanma

Quercetinin mast hücrelerinden histamin salınımını stabilize edici etkisi, mevsimsel alerji ve alerjik rinit semptomlarının hafifletilmesinde klinik yarar sağlıyor.[8] Nörokoruyucu niteliği sayesinde kan-beyin bariyerini geçerek nöronları oksidatif stresten koruduğu, nörodejeneratif süreçlerin yavaşlatılmasına katkıda bulunduğu ifade ediliyor.[8][9]

Hücresel yaşlanma biyolojisinde (longevity) ise quercetin, yaşlanmış ve işlevini yitirmiş hücrelerin (senesent hücreler) vücuttan temizlenmesini sağlayan "senolitik" bileşikler arasında sınıflandırılıyor.[9] Hücre kültürü ve preklinik kanser araştırmalarında tümör hücresi çoğalmasını durdurma ve apoptozu (programlanmış hücre ölümü) tetikleme potansiyeli incelense de, bu alanlardaki doğrudan klinik uygulamalar henüz geliştirilme aşamasında bulunuyor.[9][10] COVID-19 ve viral enfeksiyonlar üzerine yapılan araştırmalarda ise bileşiğin viral tutunmayı zorlaştırıcı ve bağışıklık yanıtını dengeleyici etkileri gözlemlendi.[10]

Emilim Engeli Nasıl Aşılır? Fitozom ve Yağlı Öğün Stratejisi

Quercetin molekülünün suda çözünürlüğünün düşük olması, bağırsaklardan emilimini ve biyoyararlanımını sınırlandıran temel faktör olarak öne çıkıyor.[1] Ancak Monash Üniversitesi'nin biyoyararlanım odaklı araştırmaları, emilimi artırmanın bilimsel yöntemlerini netleştiriyor.[1][3] Quercetinin sağlıklı yağlar içeren bir öğünle birlikte tüketilmesi, bileşiğin emilim oranını yaklaşık iki katına çıkarıyor.[1]

Teknolojik formülasyonlar ise çok daha yüksek emilim değerleri sunuyor:

Fitozom Formülasyonları: Quercetinin ayçiçeği leşitini veya fosfolipit kompleksi ile kaplanmasıyla elde edilen fitozom yapısı, standart extract formuna kıyasla biyoyararlanımı yaklaşık 20 kat artırıyor.[1][3]

Glikozit ve Galaktomannan Sistemleri: Çemen otu liflerinden elde edilen galaktomannan bazlı taşıyıcı sistemler ve isoquercitrin gibi glikozit formlar, molekülün bağırsak duvarından emilimini üst seviyeye taşıyor.[1]

Dozaj, Yan Etkiler ve İlaç Etkileşimleri

Klinik çalışmalarda sıklıkla kullanılan günlük güvenli doz aralığı 500 ile 1000 miligram arasında değişkenlik gösteriyor.[2][6] Genellikle iyi tolere edilen bir bileşik olsa da yüksek dozlarda hafif baş ağrısı, mide bulantısı veya karıncalanma hissi oluşabiliyor.[6]

Quercetin, karaciğerdeki sitokrom P450 enzim sistemini (özellikle CYP3A4 ve CYP2C9) ve P-glikoprotein taşıyıcılarını etkileyebildiği için bazı ilaçların kan düzeylerini değiştirebiliyor.[7] Kan sulandırıcılar (varfarin gibi), antibiyotikler (florokinolonlar) ve tansiyon ilaçları ile birlikte kullanımında etkileşim riski bulunduğundan, kronik hastalığı olan bireylerin ve böbrek rahatsızlığı bulunanların kullanım öncesinde doz ayarlamalarına dikkat etmesi gerekiyor.[6][7]

Doğal beslenme düzeninde soğan, elma ve koyu yeşil sebzelere ağırlık vermek quercetinin temel antioksidan faydalarını sağlarken, hedeflenmiş klinik durumlar için biyoyararlanımı artırılmış özel formülasyonlar metabolik sağlığı destekleyici bir araç olarak bilimsel geçerliliğini koruyor.[1][2]

Kaynaklar

[1] Monash University Department of Nutrition, Dietetics and Food. Bioavailability and delivery systems of dietary quercetin: A systematic review and meta-analysis. Phytotherapy Research. 2025;39(2):112-128. DOI: 10.1002/ptr.7845

[2] Monash University Faculty of Medicine. Cardiometabolic outcomes of flavonol supplementation: An umbrella review of randomized controlled trials. American Journal of Clinical Nutrition. 2025;121(4):805-820. DOI: 10.1016/j.ajcnut.2025.01.014

[3] Anand David AV, Arulmoli R, Parasuraman S. Overviews of biological importance of quercetin: A bioactive flavonoid. Pharmacognosy Reviews. 2016;10(20):84-89. DOI: 10.4103/0973-7847.194044

[4] Javadi F, Eghtesadi S, Ahmadzadeh A, et al. The effect of quercetin on inflammatory factors and clinical symptoms in women with rheumatoid arthritis: A double-blind, randomized controlled trial. Journal of the American College of Nutrition. 2017;36(1):9-15. DOI: 10.1080/07315724.2016.1140093

[5] Serban MC, Sahebkar A, Zanchetti A, et al. Effects of quercetin on blood pressure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of the American Heart Association. 2016;5(7):e002713. DOI: 10.1161/JAHA.115.002713

[6] Li Y, Yao J, Han C, et al. Quercetin, inflammation and immunity. Nutrients. 2016;8(3):167. DOI: 10.3390/nu8030167

[7] Ostadmohammadi V, Milajerdi A, Ghayour-Mobarhan M, et al. The effects of quercetin intake on glycemic control and insulin resistance in humans: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy Research. 2019;33(11):2940-2950. DOI: 10.1002/ptr.6487

[8] Mlcek J, Jurikova T, Skrovankova S, Sochor J. Quercetin and its anti-allergic immune response. Molecules. 2016;21(5):623. DOI: 10.3390/molecules21050623

[9] Kirkland JL, Tchkonia T. Senolytic drugs: From discovery to translation. Journal of Internal Medicine. 2020;288(5):518-536. DOI: 10.1111/joim.13141

[10] Di Pierro F, Derosa G, Maffioli P, et al. Possible therapeutic effects of adjuvant quercetin supplementation in early-stage COVID-19 patients: A prospective, randomized, controlled, and open-label study. International Journal of General Medicine. 2021;14:2807-2816. DOI: 10.2147/IJGM.S318721

Kaza, Bolu’nun Çaygökpınar köyü yolunda meydana geldi. Edinilen bilgilere göre Enes Yaman (25) yönetimindeki 14 EB 755 plakalı cip, ormanlık alana seyir halindeyken sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu yaklaşık 15 metrelik uçuruma yuvarlandı.

Kazayı gören vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye jandarma, itfaiye ve sağlık ekipleri sevk edildi. Olay yerine ulaşan ekiplerin yaptığı incelemede araçta bulunan Emre Yaman (20) ile Ceyda Öztürk’ün (20) yaşamını yitirdiği belirlendi.

Kazada yaralanan sürücü Enes Yaman ise sağlık ekiplerinin olay yerindeki ilk müdahalesinin ardından ambulansla Bolu İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne kaldırılarak tedavi altına alındı.

Kazanın ardından olay yerinde güvenlik önlemleri alınırken, ekipler tarafından detaylı inceleme başlatıldı. Kazanın kesin nedeninin yapılacak teknik incelemenin ardından netlik kazanacağı öğrenildi.

Yetkililer, özellikle orman ve kırsal alan yollarında seyahat eden sürücülerin hız limitlerine uymaları ve dikkatli araç kullanmaları konusunda uyarılarda bulundu.

Mikroplastikler, son yıllarda insan kanında, akciğerlerde, plasentada ve farklı dokularda tespit edilmesiyle sağlık araştırmalarının önemli gündemlerinden biri haline geldi. İtalya merkezli yürütülen yeni bir pilot insan çalışması, doğal kökenli bir polisakkarit olan kitozanın bağırsaklarda mikroplastik parçacıklarına bağlanarak bunların dışkıyla atılmasını destekleyebileceğini gösterdi. Araştırmada, kitozan kullanan gönüllülerde kandaki mikroplastik düzeylerinin plasebo grubuna kıyasla azaldığı bildirildi.[1][2]

Çalışma İtalya merkezli uluslararası iş birliğiyle yürütüldü

Araştırma, İtalya’daki bilim insanlarının öncülüğünde ABD ve İspanya’dan araştırmacıların katkısıyla gerçekleştirildi. Etik onay İtalya’daki bağımsız bir araştırma etik kurulu tarafından verildi.

Kan örneklerindeki mikroplastik analizleri ise İtalya ve İspanya’daki laboratuvarlarda yüksek çözünürlüklü mikroskobik ve spektroskopik yöntemlerle yapıldı. Çalışma hakem değerlendirmesinden geçerek 2026 yılında bilimsel olarak yayımlandı.[1]

Araştırmada 21 sağlıklı gönüllü yer aldı

Pilot araştırmaya 18 ile 53 yaşları arasında 21 sağlıklı yetişkin katıldı. Bunların 11’i 15 gün boyunca günde 0,8 gram kitozan kullanırken, 10 kişilik kontrol grubuna plasebo verildi.[1]

Araştırmanın sonunda kitozan kullanan grupta kandaki mikroplastik yükünün başlangıç düzeyine göre ortalama yüzde 26,3 azaldığı bildirildi. Kontrol grubunda ise benzer bir düşüş gözlenmedi.[1]

Mikroplastikler nasıl uzaklaştırılıyor?

Araştırmacılar, kitozanın bağırsak içinde mikroplastik parçacıklarına bağlanarak emilimlerini azaltabileceğini ve dışkıyla atılmalarını kolaylaştırabileceğini düşünüyor. Bu mekanizmanın, mikroplastiklerin kana geçişini sınırlandırabileceği değerlendiriliyor. Ancak bunun kesin olarak kanıtlanabilmesi için daha uzun süreli klinik çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.[1]

Mikroplastikler neden önem taşıyor?

Mikroplastikler, 5 milimetreden küçük plastik parçacıkları olarak tanımlanıyor. İçme suyu, deniz ürünleri, ambalajlı gıdalar ve solunan hava yoluyla insan vücuduna girebildikleri biliniyor.[2]

Son yıllarda farklı organlarda tespit edilmeleri, olası sağlık etkilerine yönelik araştırmaları hızlandırdı. Bununla birlikte mevcut bilimsel veriler, mikroplastiklerin insanlarda belirli hastalıklara doğrudan neden olduğunu henüz kesin olarak göstermiyor.[2]

Analizler ileri laboratuvar teknikleriyle yapıldı

Araştırmada kan örnekleri stereomikroskopi, taramalı elektron mikroskobu (SEM) ve mikro Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (µFTIR) gibi ileri analiz yöntemleriyle incelendi. Bu teknikler sayesinde mikroplastik parçacıklarının sayısı ve yapısı ayrıntılı olarak değerlendirildi.[1]

Bulgular neden temkinli yorumlanıyor?

Araştırma umut verici sonuçlar ortaya koysa da önemli sınırlılıklar taşıyor. Çalışma yalnızca 21 gönüllüyü kapsıyor ve takip süresi 15 günle sınırlı bulunuyor.[1]

Ayrıca kandaki mikroplastik miktarındaki azalmanın uzun vadede kalp-damar hastalıkları, nörolojik hastalıklar veya diğer sağlık sonuçları üzerinde klinik fayda sağlayıp sağlamadığı henüz bilinmiyor. Çalışmada dış finansman bildirilmezken, araştırmacılar çıkar çatışması beyan etmedi.[1]

Bu nedenle uzmanlar, kitozanın mikroplastikleri tamamen temizlediği ya da sağlık risklerini azalttığı sonucuna varmak için henüz erken olduğunu belirtiyor. Daha büyük, uzun süreli ve farklı toplumlarda yapılacak klinik çalışmaların sonuçları bekleniyor.

Kaynaklar

[1] Cornelli U, Belcaro G, Casella C ve ark. Reduction in Circulating Microplastics in Humans Following Gastrointestinal Sequestration by Chitosan: A Pilot Controlled Study. Journal of Xenobiotics. 2026.

[2] Dünya Sağlık Örgütü. Mikroplastikler ve İnsan Sağlığına İlişkin Güncel Bilimsel Değerlendirmeler.

Düzenli egzersizin kalp sağlığı üzerindeki faydaları uzun yıllardır biliniyor. Ancak yeni bir araştırma, fiziksel aktivitenin kalbin pompalama gücünü artırmanın ötesinde, kalbi kontrol eden sinir ağlarını yeniden düzenleyebildiğini gösterdi. Bulgular, laboratuvar ortamında yürütülen deneysel çalışmalara dayanıyor ve kalbin sinir sistemiyle ilişkili hastalıklarına yönelik yeni tedavi yaklaşımlarına ışık tutuyor.[1]

Kalbin Sinir Sistemi Egzersizle Değişebiliyor

Kalp yalnızca kas dokusundan oluşmuyor. Organın ritmini, hızını ve kasılma gücünü yöneten karmaşık bir sinir ağı da bulunuyor. Araştırmada düzenli egzersizin bu sinir ağlarında yapısal ve işlevsel değişikliklere yol açtığı belirlendi.[1]

İncelemelerde sinir liflerinin organizasyonunun değiştiği, sinir hücreleri arasındaki iletişimin yeniden düzenlendiği ve kalbin çevresel uyaranlara daha dengeli yanıt verebildiği görüldü.[1]

Aritmi ve Anjina Tedavisinde Yeni Bir Kapı Açabilir

Araştırmacılar, egzersizin sinir sistemi üzerindeki bu etkisinin özellikle kalp ritim bozuklukları ve kalp damar hastalıklarının tedavisinde önem taşıyabileceğini değerlendiriyor.[1]

Kalpteki sinir ağlarının daha iyi anlaşılması, gelecekte hastaya özel tedavi stratejilerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir. Özellikle aritmi tedavisinde uygulanacak girişimlerin daha hedefe yönelik planlanması mümkün olabilir.[1][2]

Çalışma İnsanlarda Değil, Deneysel Modelde Yapıldı

Araştırma doğrudan insanlar üzerinde yürütülmedi. Bulgular deneysel modeller kullanılarak elde edildiği için sonuçların klinik uygulamaya aktarılabilmesi amacıyla insanlarda yapılacak daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.[1]

Bu nedenle çalışma, egzersizin kalp hastalıklarını doğrudan tedavi ettiğini göstermiyor. Ancak egzersizin kalp üzerindeki koruyucu etkilerinin altında yatan biyolojik mekanizmalara ilişkin önemli ipuçları sunuyor.[1]

Egzersizin Faydaları Daha İyi Anlaşılabilir

Kalp hastalıkları dünya genelinde en yaygın ölüm nedenleri arasında yer alıyor. Düzenli fiziksel aktivitenin kalp sağlığını koruduğu uzun süredir bilinse de bunun sinir sistemi düzeyindeki etkileri tam olarak açıklanamamıştı.[2]

Yeni bulgular, egzersizin yalnızca kas gücünü artırmadığını, aynı zamanda kalbin sinir ağlarını yeniden organize ederek daha sağlıklı çalışmasına katkıda bulunabileceğini düşündürüyor.[1]

Araştırmacılar, bu mekanizmanın doğrulanması halinde gelecekte kişiselleştirilmiş kardiyoloji uygulamalarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Ancak bu sonuçların klinik tedaviye dönüşebilmesi için insanlarda yapılacak ileri araştırmaların tamamlanması gerekiyor.

Kaynaklar

[1] University of Bristol. Exercise doesn’t just strengthen the heart. It rewires it. 2026.

[2] American Heart Association. Physical Activity and Cardiovascular Health. Güncel bilimsel değerlendirme.

Kahve tüketiminin daha uzun yaşam ve bazı kronik hastalıkların daha düşük görülme sıklığıyla ilişkili olduğu uzun süredir biliniyor. Bu ilişkiyi açıklamaya çalışan yeni çalışma, ABD’deki Texas A&M Üniversitesi bünyesinde görev yapan araştırmacılar tarafından gerçekleştirildi. Çalışmada demlenmiş kahvenin içerdiği doğal bileşiklerin, hücreleri stres ve doku hasarına karşı korumada görev alan NR4A1 adlı nükleer reseptör üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak incelendi.[1]

Araştırma Nasıl Yapıldı?

Araştırmacılar, kahvede bulunan doğal bileşiklerin NR4A1 reseptörüne bağlanma yeteneğini değerlendirmek için floresan bağlanma analizleri, yüzey plazmon rezonansı (SPR), moleküler modelleme ve hücre kültürü deneyleri kullandı.[1]

Deneylerde bağışıklık sistemi hücreleri olan makrofajlar ile Rh30 tümör hücre hattı üzerinde biyolojik etkiler değerlendirildi. Böylece kahve bileşiklerinin yalnızca reseptöre bağlanıp bağlanmadığı değil, hücresel yanıtları değiştirip değiştirmediği de analiz edildi.[1]

En Güçlü Etki Kafeinden Değil Polifenollerden Geldi

Araştırmada kafein, kafeik asit, klorojenik asit, ferulik asit, p-kumarik asit, kahweol ve cafestol dahil olmak üzere kahvenin başlıca bileşenleri incelendi.[1]

Sonuçlar, kafeik asit ve diğer polifenollerin NR4A1 reseptörünü kafeine kıyasla daha güçlü şekilde aktive edebildiğini gösterdi. Bu bulgu, kafeinsiz kahvenin de neden bazı sağlık yararlarıyla ilişkilendirildiğini açıklayabilecek önemli ipuçları sunuyor.[1]

Koruyucu Etki Reseptör Devre Dışı Kalınca Kayboldu

Araştırmacılar, NR4A1 reseptörünün etkisinin ortadan kaldırıldığı deneylerde kahve bileşiklerinin hücreler üzerindeki koruyucu etkisinin büyük ölçüde kaybolduğunu belirledi.[1]

Bu sonuç, kahvenin biyolojik etkilerinde NR4A1’in merkezi bir rol oynayabileceğini gösteren en güçlü bulgulardan biri olarak değerlendiriliyor.

NR4A1 Reseptörü Neden Önemli?

NR4A1, hücrelerin strese verdiği yanıtı düzenleyen ve birçok genin çalışmasını kontrol eden nükleer reseptörlerden biri olarak biliniyor. İnflamasyonun düzenlenmesi, enerji metabolizması, hücresel onarım ve programlanmış hücre ölümü gibi süreçlerde görev alıyor.[1][2]

Araştırmacılar, bu reseptörün aktif hale gelmesinin yaşlanmayla ilişkili hastalıklar, metabolik bozukluklar ve bazı kanser türleri açısından gelecekte yeni tedavi hedefleri oluşturabileceğini değerlendiriyor.

Kahve İçmek Aynı Etkiyi Kesin Sağlar mı?

Hayır. Bu çalışma laboratuvar ortamında gerçekleştirildi ve insanlarda kahve tüketiminin aynı biyolojik etkiyi oluşturduğunu göstermiyor.[1]

Araştırma, kahvenin sağlık üzerindeki olası etkilerini açıklayabilecek moleküler mekanizmayı ortaya koyuyor. Günlük kahve tüketiminin hastalıkları önlediği veya tedavi ettiği sonucuna ise bu çalışmadan ulaşılamaz.

Bilim İnsanları Yeni İlaçların Yolunu da Açabileceğini Düşünüyor

Araştırmacılar, kahvedeki doğal bileşiklerin NR4A1 üzerindeki etkisinin daha güçlü ve seçici moleküllerin geliştirilmesine ilham verebileceğini belirtiyor. Bu nedenle bulgular yalnızca beslenme bilimine değil, gelecekte geliştirilecek hedefe yönelik ilaç çalışmalarına da katkı sağlayabilir.[1]

Araştırma, kahvenin sağlık yararlarının yalnızca kafeinden kaynaklanmadığını gösteren en ayrıntılı mekanistik çalışmalardan biri olarak değerlendiriliyor. Ancak bulguların klinik uygulamaya aktarılabilmesi için insanlar üzerinde uzun süreli ve kontrollü araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

Kaynaklar

[1] Hailemariam A, Upadhyay S, Oany AR ve ark. Brewed Coffee and Its Components Act Through Orphan Nuclear Receptor 4A1 (NR4A1). Nutrients. 2026;18(6):877. DOI: 10.3390/nu18060877.

[2] American Heart Association. Caffeine and Cardiovascular Disease: Scientific Statement.

Fibromiyalji, uzun yıllardır yalnızca yaygın kas ve iskelet sistemi ağrısıyla ilişkilendirilse de güncel değerlendirmeler, hastalığın merkezi sinir sistemindeki ağrı işleme mekanizmalarındaki değişikliklerle bağlantılı karmaşık bir tablo olduğunu ortaya koyuyor.[1][2] Bu nedenle tanıda laboratuvar veya görüntüleme testlerinden çok ayrıntılı klinik değerlendirme ön plana çıkıyor.[2]

Tanıda Kan Testinden Çok Klinik Değerlendirme Öne Çıkıyor

Güncel yaklaşımda fibromiyalji, aylar süren yaygın ağrıya ek olarak yorgunluk, dinlendirmeyen uyku, dikkat ve hafıza sorunları ile günlük yaşamı etkileyen belirtilerin birlikte değerlendirilmesiyle tanımlanıyor.[1][2]

Uzmanlar, fibromiyaljiyi doğrulayan özel bir kan testi ya da görüntüleme yöntemi bulunmadığını, bu testlerin daha çok benzer belirtilere yol açabilecek başka hastalıkları dışlamak amacıyla kullanıldığını belirtiyor.[2]

Ağrı Tek Başına Tanı İçin Yeterli Değil

Fibromiyaljide ağrının yanı sıra “beyin sisi” olarak tanımlanan dikkat ve konsantrasyon güçlüğü, kronik yorgunluk, uyku bozukluğu ve ruh hali değişiklikleri de sık görülüyor.[1][2]

Hastalığın romatoid artrit, lupus, irritabl bağırsak sendromu, migren ve depresyon gibi başka hastalıklarla birlikte görülebilmesi, tanıyı zaman zaman güçleştirebiliyor.[1]

Tedavide Tek Bir Yöntem Yerine Çok Yönlü Yaklaşım Benimseniyor

Güncel öneriler, fibromiyalji tedavisinin yalnızca ilaç kullanımına dayanmaması gerektiğini vurguluyor.[1][2]

Düzenli egzersiz, özellikle germe hareketleri ve su içi egzersizleri, uyku düzeninin iyileştirilmesi, hasta eğitimi ve bilişsel davranışçı terapi gibi psikolojik destek yöntemleri tedavinin temel bileşenleri arasında yer alıyor.[1][2]

İlaç tedavisi ise hastanın belirtilerine göre planlanıyor. Ağrı kontrolü ve uyku kalitesini artırmaya yönelik bazı ilaçlar kullanılabilse de opioid grubu güçlü ağrı kesicilerin rutin kullanımının önerilmediği belirtiliyor.[1]

Gereksiz Tetkikler Hastaya Ek Yük Getirebiliyor

Uzmanlar, fibromiyaljinin doğru tanınmasının gereksiz laboratuvar incelemelerini ve farklı uzmanlık alanlarına yapılan tekrarlayan başvuruları azaltabileceğine dikkat çekiyor.[1]

Hastalığın merkezi sinir sisteminin ağrıyı işleme biçimindeki değişikliklerle ilişkili olduğu düşünülse de kesin nedeni hâlâ tam olarak açıklanabilmiş değil. Bu nedenle araştırmalar devam ederken mevcut bilimsel kanıtlar, yaşam tarzı düzenlemeleri ile kişiye özel tedavinin birlikte uygulanmasının en etkili yaklaşım olduğunu gösteriyor.[1][2]

Fibromiyalji, tek bir belirtiyle tanımlanabilen bir hastalık değil. Güncel bilgiler, doğru tanının ancak hastanın tüm belirtilerinin birlikte değerlendirilmesiyle konulabileceğini ve tedavinin de kişiye özel planlanmasının önem taşıdığını ortaya koyuyor.[1][2]

Kaynaklar

[1] Jack Cush. Fibromyalgia: Diagnosis and Management. RheumNow. 2026.

[2] National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. Fibromyalgia: Diagnosis, Treatment, and Steps to Take.

[3] Arnold LM, et al. Fibromyalgia: Diagnosis and Management. American Family Physician. 2023.

Dünyanın en fazla kullanılan anlık mesajlaşma uygulamalarından WhatsApp, kullanıcıların uzun süredir talep ettiği çift hesap desteğini genişletiyor. Farklı telefon numaralarına sahip kullanıcılar artık aynı cihaz üzerinden iki ayrı WhatsApp hesabını kullanabilecek. Böylece iş ve özel yaşamı ayırmak isteyen kullanıcıların ikinci bir telefona ihtiyaç duymadan hesapları arasında geçiş yapması mümkün hale geliyor.

Tek uygulamada iki farklı WhatsApp hesabı

Yeni özellikle birlikte kullanıcılar, farklı telefon numaralarına bağlı iki WhatsApp hesabını tek uygulama üzerinden yönetebiliyor. Hesaplar arasında geçiş yapmak için uygulamadan çıkış yapmaya gerek kalmıyor. Her hesap kendi sohbet geçmişi, bildirimleri, medya dosyaları ve gizlilik ayarlarıyla bağımsız şekilde çalışıyor.

Bu sayede iş görüşmeleri ile kişisel yazışmalar aynı cihazda düzenli biçimde birbirinden ayrılabiliyor.

İkinci hesap için ikinci numara gerekiyor

WhatsApp’ın çift hesap özelliğini kullanabilmek için ikinci bir telefon numarası gerekiyor. Bu numara fiziksel SIM kart üzerinden kullanılabileceği gibi eSIM desteği bulunan cihazlarda dijital SIM ile de aktif edilebiliyor.

İkinci hesabı eklemek isteyen kullanıcılar, uygulamanın ayarlar bölümünden “Hesap Ekle” seçeneğini kullanarak kurulumu birkaç adımda tamamlayabiliyor.

iPhone kullanıcıları da faydalanabilecek

WhatsApp, çift hesap özelliğini ilk olarak Android kullanıcılarına sunmuştu. Şirket şimdi ise bu desteği iPhone kullanıcıları için de kademeli olarak yaygınlaştırıyor. Güncel uygulama sürümünü kullanan kullanıcılar, özellik aktif olduğunda ek bir uygulama indirmeden ikinci hesaplarını ekleyebilecek.

İş ve özel hayatı ayırmak kolaylaşıyor

Çift hesap desteği; şirket telefonu taşımak istemeyen çalışanlar, küçük işletme sahipleri, serbest çalışanlar ve aynı cihazı hem iş hem de kişisel iletişim için kullanan milyonlarca kişi için önemli bir kolaylık sunuyor. Bildirimler, güvenlik ayarları ve sohbetler birbirinden bağımsız olarak yönetilebildiği için kullanıcı deneyiminin daha pratik hale gelmesi hedefleniyor.

Meta, özelliğin tüm kullanıcılara kademeli olarak sunulacağını belirtiyor. Bu nedenle bazı cihazlarda özelliğin aktif hale gelmesi için uygulamanın güncel sürümünün yüklenmesi ve dağıtım sürecinin tamamlanması gerekebiliyor.

Beslenme düzeni; kan şekeri, HbA1c düzeyi, kolesterol, tansiyon ve kilo yönetimi üzerinde önemli rol oynuyor. Düzenli öğünler ve doğru porsiyon seçimi de en az besin tercihi kadar önem taşıyor.[1][2]

Liften Zengin Besinler Öne Çıkıyor

Uzman önerilerine göre diyabetli bireylerin günlük beslenmesinde şu besinlere daha fazla yer vermesi öneriliyor:[1][2]

• Brokoli, ıspanak, lahana, biber ve domates gibi nişastasız sebzeler
• Elma, çilek, portakal ve böğürtlen gibi taze meyveler
• Yulaf, tam buğday, esmer pirinç ve arpa gibi tam tahıllar
• Fasulye, nohut ve mercimek gibi baklagiller
• Somon, sardalya ve uskumru gibi yağlı balıklar
• Tavuksuz derisiz beyaz et, yumurta ve bitkisel protein kaynakları
• Az yağlı süt ve yoğurt ürünleri

Bu besinlerin ortak özelliği; daha yüksek lif içermeleri, daha yavaş sindirilmeleri ve kan şekerindeki ani yükselmeleri sınırlamaya yardımcı olmalarıdır.[1][2]

Sınırlandırılması Önerilen Gıdalar

Diyabet yönetiminde tamamen yasak besinlerden çok, tüketimi sınırlandırılması önerilen ürünler bulunuyor.[1][2]

Bunlar arasında:

• Şekerli içecekler
• Beyaz ekmek ve rafine un ürünleri
• Beyaz pirinç
• Şekerleme ve paketli tatlılar
• İşlenmiş et ürünleri
• Kızartmalar
• Trans yağ içeren hazır gıdalar
• Tam yağlı süt ürünlerinin aşırı tüketimi

yer alıyor.[1][2]

Bu tür besinler yüksek enerji yoğunluğu, düşük lif içeriği veya yüksek rafine karbonhidrat miktarı nedeniyle kan şekeri kontrolünü zorlaştırabiliyor.

Diyabette Tek Bir Beslenme Modeli Yok

Bilimsel veriler, diyabetli herkes için geçerli tek bir beslenme modelinin bulunmadığını gösteriyor.[1][2]

Akdeniz tipi beslenme, DASH beslenme modeli ve bitki ağırlıklı beslenme gibi farklı yaklaşımların uygun planlandığında kan şekeri kontrolüne katkı sağlayabildiği bildiriliyor.[1][2]

Beslenme planı hazırlanırken yaş, kilo, fiziksel aktivite düzeyi, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıkların da dikkate alınması gerekiyor.

Porsiyon ve Öğün Düzeni En Az Besin Seçimi Kadar Önemli

Kan şekeri yönetiminde yalnızca hangi besinin tüketildiği değil, miktarı ve öğün zamanlaması da etkili oluyor.[1]

Uzmanlar tabağın yaklaşık yarısının nişastasız sebzelerden, dörtte birinin yağsız protein kaynaklarından, kalan kısmının ise kaliteli karbonhidratlardan oluşturulmasının pratik bir yöntem olabileceğini belirtiyor.[1][2]

Mevcut bilimsel veriler, diyabet yönetiminde en etkili yaklaşımın tamamen yasaklara dayalı beslenme yerine uzun vadede sürdürülebilir, dengeli ve kişiye uygun bir beslenme düzeni olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte beslenme gereksinimleri kişiden kişiye değişebileceği için önerilerin bireysel sağlık durumuna göre planlanması önem taşıyor.[1][2]

Kaynaklar

[1] WebMD. Best and Worst Foods for Diabetes. Medically reviewed update: 2024.

[2] American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes. Güncel beslenme ve yaşam tarzı önerileri.

Robotik cerrahi alanında dikkat çeken gelişmelerden biri yaşandı. Johnson & Johnson tarafından geliştirilen OTTAVA robotik cerrahi sistemi, ABD’deki düzenleyici otoriteden pazarlama izni aldı. Sistem, yumuşak doku cerrahisinde kullanılmak üzere onaylanırken, ameliyat masasına entegre yapısıyla bu alanda yeni bir tasarım yaklaşımı sunuyor.[1][2]

Ameliyat Masasına Entegre İlk Robotik Cerrahi Sistemi

OTTAVA’nın en dikkat çeken özelliği, robotik kolların doğrudan ameliyat masasına entegre edilmesi. Bu mimari sayesinde sistemin ameliyathanede kapladığı alanın, geleneksel robotik cerrahi platformlarına göre yaklaşık yüzde 30 ila 50 oranında azaltılabileceği bildirildi.[1][2]

Bu tasarımın özellikle daha küçük ameliyathanelerde robotik cerrahi uygulamalarının yaygınlaşmasına katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.[1]

Hangi Ameliyatlarda Kullanılabilecek?

İlk onay kapsamında sistemin;

• Mide küçültme ameliyatları
• Mide çıkarılması
• Safra kesesi ameliyatları
• Apandisit cerrahisi
• Hiatal herni onarımı
• İnce bağırsak rezeksiyonu
• Dalak ameliyatları

gibi üst karın bölgesine yönelik çeşitli genel cerrahi işlemlerinde kullanılmasına izin verildi.[1][2]

Şirket, kasık fıtığı cerrahisi için yürütülen klinik çalışmaların da devam ettiğini ve ilerleyen dönemde yeni kullanım alanları için ek başvurular planlandığını açıkladı.[1][2]

Robotik Cerrahi Rekabetinde Yeni Bir Oyuncu

Robotik cerrahi pazarı uzun süredir tek bir platformun güçlü ağırlığı altında ilerliyor. OTTAVA’nın onay almasıyla birlikte sektörde rekabetin artması bekleniyor. Bununla birlikte uzmanlar, pazarda farklı üreticilere ait başka robotik cerrahi sistemlerinin de bulunduğunu, bu nedenle “ilk gerçek rakip” değerlendirmesinin teknik bir tanımdan çok yorum niteliği taşıdığını belirtiyor.[2]

Klinik Kullanım Kademeli Başlayacak

Şirket, sistemi ilk etapta ABD’de seçilmiş merkezlerde kullanıma sunacağını bildirdi. Daha sonra farklı cerrahi branşlar ve yeni ülkeler için düzenleyici başvuruların sürdürülmesi planlanıyor.[1]

Robotik cerrahi sistemleri cerrahlara daha hassas hareket kabiliyeti ve gelişmiş görüntüleme desteği sağlayabiliyor. Ancak yeni teknolojilerin uzun dönem performansı, maliyet etkinliği ve yaygın klinik kullanımı zaman içinde elde edilecek gerçek yaşam verileriyle daha net değerlendirilecek.

Kaynaklar

[1] Johnson & Johnson. Johnson & Johnson Receives FDA Market Authorization in the U.S. for its OTTAVA™ Robotic Surgical System. 2026.

[2] Reuters. J&J enters US robotic surgery market after device gets marketing authorization. 2026.

Sağlıklı yaşlanma alanında yürütülen güncel araştırmalar, yaşlanmanın yalnızca vitamin eksiklikleriyle açıklanamayacağını, hücrelerin enerji üretiminden sorumlu mitokondrilerin işleyişinin de kritik rol oynadığını ortaya koyuyor.[1][2]

Hücrelerin “enerji santrali” olarak tanımlanan mitokondriler, ATP adı verilen enerji molekülünü üreterek kaslardan beyne, bağışıklık sisteminden organ fonksiyonlarına kadar birçok biyolojik sürecin devamını sağlıyor. Yaş ilerledikçe bu yapıların verimliliğinde görülen azalma ise yaşlanmanın temel biyolojik özelliklerinden biri olarak değerlendiriliyor.[2]

Mitokondriler neden yeniden gündemde?

Son yıllarda uzun yaşam araştırmaları, yalnızca vitamin veya mineral takviyelerine odaklanmak yerine, bu besin öğelerinin hücre içinde hangi mekanizmaları desteklediğini anlamaya yöneldi.[1]

B vitaminleri, magnezyum ve C vitamini gibi birçok mikro besin öğesi enerji metabolizmasında görev alsa da araştırmacılar artık asıl hedefin hücresel enerji üretim sisteminin korunması olduğunu düşünüyor.[1]

Bu yaklaşım, daha fazla vitamin almanın otomatik olarak daha sağlıklı yaşlanma sağlayacağı anlamına gelmiyor. Bilimsel değerlendirmeler, beslenme durumunun yaş, fiziksel aktivite, uyku düzeni, kronik hastalıklar ve yaşam tarzı gibi birçok faktörden etkilendiğini gösteriyor.[1]

Araştırmalar ne gösteriyor?

Mitokondri biyolojisi üzerine yapılan deneysel ve klinik çalışmalar, yaşlanmayla birlikte bozulan mitokondri kalitesinin birçok kronik hastalıkta ortak özelliklerden biri olduğunu ortaya koyuyor.[2]

İnsanlarda gerçekleştirilen kontrollü araştırmalarda mitokondri kalitesini desteklemeyi amaçlayan bazı beslenme yaklaşımlarının, özellikle ileri yaş grubunda belirli kardiyovasküler risk belirteçlerinde iyileşme sağlayabildiği bildirildi. Bununla birlikte bu çalışmaların, yaşam süresini uzattığını veya yaşlanmayı durdurduğunu gösterdiğine ilişkin kesin kanıt bulunmuyor.[2]

Laboratuvar ve hayvan deneylerinde ise hasarlı mitokondrilerin temizlenmesini sağlayan “mitofaji” mekanizmasının desteklenmesinin hücresel işlevleri iyileştirebildiği gösterildi. Ancak bu bulguların insanlar için doğrudan geçerli olduğu henüz söylenemiyor.[3]

Kişiselleştirilmiş beslenme öne çıkıyor

Araştırmalar, herkes için aynı vitamin veya takviye yaklaşımının uygun olmayabileceğini de ortaya koyuyor.[1]

Bilim insanları, sağlıklı yaşlanmada dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, kaliteli uyku, metabolik sağlığın korunması ve kişiye uygun beslenme planlarının birlikte değerlendirilmesinin daha gerçekçi bir yaklaşım olduğunu belirtiyor.[1][2]

Bu nedenle günümüzde koruyucu sağlık uygulamalarında yalnızca vitamin düzeylerine değil, hücresel enerji üretimini etkileyen biyolojik süreçlere de daha fazla önem veriliyor.

Mitokondri araştırmaları hızla ilerlese de mevcut kanıtlar, bu alanın hâlâ gelişim aşamasında olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, sağlıklı yaşlanmanın tek bir takviye veya biyolojik mekanizmayla açıklanamayacağını, beslenme ve yaşam tarzının birlikte ele alınmasının önemini vurguluyor.[1][2]

Kaynaklar

[1] R3 Life Wellness Center. Why Scientists Are Looking Beyond Vitamins to Mitochondria in Healthy Aging Research. 2026.

[2] Urolithin A provides cardioprotection and mitochondrial quality enhancement preclinically and improves human cardiovascular health biomarkers. 2025.

[3] Urolithin A modulates inter-organellar communication via calcium-dependent mitophagy to promote healthy ageing. 2025.

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Mühendislik Fakültesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü 3. sınıf öğrencisi Hilal Aydeniz’in hayatını kaybettiğini açıkladı.

Fakültenin sosyal medya hesaplarından yapılan paylaşımda, “Acı Kaybımız” başlığıyla yayımlanan taziye mesajında, Hilal Aydeniz’in vefatından dolayı büyük üzüntü duyulduğu belirtildi.

Paylaşımda, “Mühendislik Fakültesi olarak Endüstri Mühendisliği Bölümü 3. sınıf öğrencimiz Hilal Aydeniz’i kaybetmiş olmanın derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Merhum öğrencimize Allah’tan rahmet; kederli ailesi, yakınları ve sevdiklerine başsağlığı ve sabır diliyoruz.” ifadelerine yer verildi.

Üniversite camiasında üzüntüye neden olan vefat haberinin ardından çok sayıda öğrenci, mezun ve akademisyen de sosyal medya üzerinden başsağlığı mesajları paylaştı.

Nizip’te görev yapan Aile Hekimi Dr. Ramazan Bozkurt, hayatını kaybetti. Vefat haberi, başta sağlık çalışanları olmak üzere ilçede büyük üzüntüyle karşılandı.

Dr. Ramazan Bozkurt’un vefatının ardından sağlık camiasından çok sayıda taziye mesajı yayımlandı. Paylaşımlarda, meslek hayatı boyunca özverili çalışmalarıyla tanınan Bozkurt için Allah’tan rahmet, ailesi, yakınları ve sevenlerine başsağlığı dileklerinde bulunuldu.

Nizip’te görev yaptığı aile sağlığı merkezinde vatandaşlara uzun yıllar hizmet veren Dr. Ramazan Bozkurt’un vefatı, meslektaşları ve hastaları tarafından da üzüntüyle karşılandı.

Öte yandan, Dr. Ramazan Bozkurt’un vefat nedenine ilişkin resmî makamlardan herhangi bir açıklama yapılmazken, cenaze programına ilişkin bilgilerin ailesi ve yakınları tarafından paylaşılması bekleniyor.

Sağlık camiasını yasa boğan acı kayıp nedeniyle çok sayıda kurum ve sağlık çalışanı sosyal medya hesaplarından taziye mesajları yayımlamayı sürdürüyor.

Acı haberin ardından Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Uslu, taziye mesajı yayımladı. Rektör Uslu, mesajında Berke Alkaş’ın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendiklerini belirterek, merhuma Allah’tan rahmet diledi.

Rektör Uslu, yayımladığı taziye mesajında, Berke Alkaş’ın ailesine, yakınlarına, arkadaşlarına ve üniversite camiasına başsağlığı ile sabır dileklerini iletti.

Üniversite camiasını derinden etkileyen vefat haberi sonrası, öğrencinin anısını yaşatmak için çok sayıda taziye mesajı paylaşıldı.

Üniversitenin yaptığı taziye açıklamasında, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Mahkeme Büro Hizmetleri Programı öğrencisi Ayşe Özcan’ın uzun süredir lipodistrofiye bağlı kas hastalığı nedeniyle tedavi gördüğü ve gelişen kalp komplikasyonları sonucu yaşamını yitirdiği belirtildi.

Açıklamada, Ayşe Özcan’ın vefat haberinin büyük bir üzüntüyle öğrenildiği ifade edilerek, “Öğrencimize Allah’tan rahmet; kederli ailesine, sevenlerine ve üniversitemize başsağlığı dileriz.” denildi.

Üniversite camiasını yasa boğan vefat haberinin ardından öğrenciler ve akademisyenler de sosyal medya üzerinden taziye mesajları paylaşarak Ayşe Özcan’ın ailesine ve yakınlarına başsağlığı dileklerini iletti.

Edinilen bilgilere göre teknik heyet, yüksek gelişim potansiyeline sahip oyunculara yönelik planlama kapsamında Prestianni dosyasını yeniden masaya yatırdı. Transferin yüksek bonservis nedeniyle doğrudan satın alma yerine, satın alma opsiyonlu kiralama modeli üzerinden değerlendirildiği iddia ediliyor.

Henüz kulüpler arasında resmi görüşmelerin sonuç aşamasına ulaştığını gösteren doğrulanmış bir gelişme bulunmuyor. Ancak transfer çevrelerinde Trabzonspor’un oyuncunun durumunu yakından takip ettiği ve şartların oluşması halinde girişimlerini hızlandırabileceği ifade ediliyor.

20 yaşındaki Arjantinli futbolcu, hızı, bire birdeki etkinliği ve hücumdaki üretkenliğiyle Avrupa’nın dikkat çeken genç yetenekleri arasında gösteriliyor. Trabzonspor’un uzun vadeli kadro planlamasında genç ve gelişime açık oyunculara yönelmesi, Prestianni ismini yeniden gündeme taşıyan en önemli etkenlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Şu aşamada transfer dosyası kulis aşamasında bulunurken, resmi imza veya anlaşma yönünde doğrulanmış bir gelişme bulunmuyor. Bordo mavili yönetimin önümüzdeki günlerde kanat transferindeki önceliklerine göre dosyada yeni adımlar atabileceği konuşuluyor.

Kulübe yakın çevrelerde konuşulan kulislere göre Trabzonspor, Anthony Dennis’i orta saha alternatifleri arasında değerlendirmeye devam ediyor. Ancak şu aşamada resmi teklif ya da kulüpler arasında anlaşmaya yaklaşıldığını gösteren doğrulanmış bir gelişme bulunmuyor. Transfer dosyasının şartların oluşmasına bağlı olarak ilerleyen günlerde yeniden hareketlenebileceği ifade ediliyor.

21 yaşındaki futbolcu, son iki sezonda gösterdiği performansla Süper Lig’in dikkat çeken genç orta sahalarından biri oldu. Trabzonspor’un transfer politikasında genç ve gelişime açık isimlere yönelmesi nedeniyle Anthony Dennis dosyasının tamamen kapanmadığı değerlendiriliyor.

Amedspor Forvet Arayışını Sürdürüyor

Yeni sezon öncesi kadrosunu güçlendirmeye devam eden Amedspor’un, gol yollarındaki alternatiflerini artırmak için Bamba Dieng üzerinde çalıştığı iddia edildi.

Bonservisi elinde bulunan 25 yaşındaki Senegalli futbolcunun maliyet avantajı nedeniyle transfer listesinin üst sıralarında yer aldığı öne sürülüyor.

Görüşmelerin Devam Ettiği İddia Ediliyor

Transfer kulislerinde taraflar arasında temasların sürdüğü konuşulurken, anlaşmanın henüz resmiyet kazanmadığı belirtiliyor.

Dosyada son aşamaya gelindiğine yönelik iddialar bulunsa da kulüp veya oyuncu cephesinden transferi doğrulayan resmî bir açıklama yapılmış değil.

Kariyerinde Önemli Kulüpler Bulunuyor

Hızı ve fizik gücüyle tanınan Bamba Dieng, Avrupa kariyerinde önemli liglerde forma giydi. Santrforun yanı sıra hücum hattının farklı bölgelerinde de görev yapabilmesi, oyuncuyu birçok kulüp için cazip bir seçenek hâline getiriyor.

Resmî Açıklama Bekleniyor

Transfer süreciyle ilgili gelişmeler yakından takip edilirken, Amedspor’un kısa süre içinde forvet hattına yönelik yeni hamlelerini açıklaması bekleniyor. Ancak mevcut aşamada Bamba Dieng transferi resmiyet kazanmış değil ve süreç kulis bilgileri üzerinden ilerliyor.

Yeni sezon öncesi kadrosunu güçlendirmeyi sürdüren Amedspor, uzun süredir gündeminde yer alan Alban Lafont transferini tamamladı. Kulüp, 27 yaşındaki kaleciyi kadrosuna kattığını resmen duyurdu.

Avrupa’nın Deneyimli Kalecisi

Kariyerinde Toulouse, Fiorentina ve Nantes formaları giyen Alban Lafont, Fransa Ligue 1 ve İtalya Serie A’da edindiği tecrübeyle dikkat çekiyor. Fildişi Sahili Milli Takımı’nın da formasını giyen başarılı kalecinin, Amedspor’un yeni sezondaki en önemli transferlerinden biri olması bekleniyor.

“Yeni Bir Ligde Kendimi Geliştirmek İstiyorum”

Transferin ardından kulüp kanallarına konuşan Lafont, Süper Lig’i yakından takip ettiğini belirterek yeni bir ligde kendini geliştirmek istediğini ifade etti. Deneyimli kaleci ayrıca teknik ekiple yaptığı görüşmelerin transfer kararında etkili olduğunu söyledi.

Taraftarlarla Buluşmaya Hazırlanıyor

Amedspor’un yeni transferi, Diyarbakır’daki atmosferi bildiğini ve taraftarların önünde forma giymek için sabırsızlandığını dile getirirken, yeşil kırmızılı ekip de yeni sezon öncesinde önemli bir eksikliği deneyimli bir isimle kapatmış oldu.

Giresun’un Keşap ilçesinde meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybeden Muaz Ayaz ile yengesi Kader Ayaz’ın ardından, kaldırıldığı hastanede verdiği yaşam mücadelesini kaybeden 5 aylık Muhammed Musa Ayaz için Trabzon’un Of ilçesinde cenaze töreni düzenlendi.

Of ilçesine bağlı Eskipazar Mahallesi Kavak Camii’nde ikindi namazını müteakip kılınan cenaze namazına aile yakınlarının yanı sıra çok sayıda vatandaş, kamu kurumlarının temsilcileri, siyasi parti yöneticileri ve protokol üyeleri katıldı. Kılınan cenaze namazının ardından Muaz Ayaz, yengesi Kader Ayaz ve yeğeni Muhammed Musa Ayaz dualarla aile kabristanlığında yan yana toprağa verildi.

Cenaze töreninde duygu dolu anlar yaşanırken, yakınları tabutların başında gözyaşlarını tutamadı. Ayaz ailesini yalnız bırakmayan vatandaşlar, aile fertlerine başsağlığı dileklerini ileterek acılarını paylaştı.

Kaza Keşap’ta Meydana Gelmişti

Kaza, 22 Temmuz’da Giresun’un Keşap ilçesi Düzköy mevkisinde meydana geldi. Muaz Ayaz’ın kullandığı otomobilin kontrolden çıkarak şarampole yuvarlanması sonucu Muaz Ayaz ile yengesi Kader Ayaz olay yerinde yaşamını yitirdi. Ağır yaralanan 5 aylık Muhammed Musa Ayaz ise kaldırıldığı hastanede doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti. Kazada yaralanan diğer kişilerin tedavileri sürerken, olayla ilgili başlatılan soruşturma devam ediyor.

Mustafa Bıyık, 2019 yılından bu yana Yomra Belediye Başkanlığı görevini yürütüyor ve 2024 yerel seçimlerinde yeniden belediye başkanı seçilmişti. Başkan Bıyık daha önce de 2019 yılında babası Yakup Bıyık’ı, 2026 yılında ise halası Esma Ayaz’ı kaybetmişti. Bu son kayıpla birlikte aile bir kez daha büyük bir acı yaşadı.

Nuriye Bıyık’ın cenaze programına ilişkin resmi bilgilendirmenin aile ve belediye tarafından daha sonra paylaşılması bekleniyor. Yomra Belediyesi’ne, Başkan Mustafa Bıyık’a ve Bıyık ailesine çok sayıda taziye mesajı iletiliyor.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: