Pankreatit Nedir?
Pankreatit, midenin arka kısmında yer alan pankreas bezinin iltihaplanmasıdır. Pankreas; sindirime yardımcı enzimler üretir ve kan şekerini düzenleyen hormonların salgılanmasında görev alır.
Bu organda gelişen iltihaplanma, ani başlayabileceği gibi uzun süreli ve tekrarlayan bir tabloya da dönüşebilir. Tıpta bu durum akut pankreatit ve kronik pankreatit olarak iki ana başlıkta değerlendirilir.
Pankreatit Belirtileri Nelerdir?
Pankreatitin en dikkat çeken belirtisi üst karın bölgesinde başlayan ağrıdır. Bu ağrı bazı hastalarda sırta doğru yayılabilir ve yemeklerden sonra daha belirgin hale gelebilir.
Bulantı, kusma, ateş, hızlı nabız, karında hassasiyet, iştahsızlık ve kilo kaybı da pankreatit belirtileri arasında yer alır. Kronik pankreatitte ise yağlı ve kötü kokulu dışkı, ishal ve sindirim sorunları görülebilir.
Hangi Belirtiler Acil Sayılır?
Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, tekrarlayan kusma, ateş, nefes darlığı, hızlı kalp atışı ve ciltte ya da gözlerde sararma varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Bu belirtiler pankreas, safra kesesi veya safra yollarında ciddi bir tıkanıklık ya da iltihaplanmaya işaret edebilir.
Pankreatit Neden Olur?
Pankreatitin en sık nedenleri arasında safra taşları ve yoğun alkol kullanımı yer alır. Bunun dışında bazı ilaçlar, yüksek trigliserid düzeyi, enfeksiyonlar, travmalar, genetik yatkınlık ve bazı bağışıklık sistemi hastalıkları da pankreatite yol açabilir.
Bazı vakalarda ise tüm incelemelere rağmen kesin neden belirlenemeyebilir.
Pankreatit Nasıl Tedavi Edilir?
Pankreatit tedavisi, hastalığın şiddetine ve altta yatan nedene göre planlanır. Akut pankreatit vakalarında hastanede sıvı desteği, ağrı kontrolü, beslenme düzenlemesi ve komplikasyon takibi gerekebilir.
Safra taşı kaynaklı durumlarda safra yollarına yönelik girişimler veya cerrahi tedavi gündeme gelebilir. Kronik pankreatitte ise beslenme takibi, enzim desteği, ağrı yönetimi ve altta yatan nedenlerin kontrolü önemlidir.
Pankreatit Önlenebilir mi?
Her pankreatit vakası önlenebilir değildir. Ancak alkol kullanımından kaçınmak, sağlıklı kiloyu korumak, yüksek trigliserid ve safra taşı riskini takip etmek, sigaradan uzak durmak ve doktor kontrolü dışında ilaç kullanmamak riski azaltabilir.
Sonuç
Pankreatit basit bir mide ağrısı gibi başlayabilir ancak bazı durumlarda ciddi sonuçlara yol açabilir. Özellikle sırta vuran üst karın ağrısı, kusma, ateş ve sararma gibi belirtiler varsa tablo hafife alınmamalıdır.
Kaynak: WebMD, NIDDK, Mayo Clinic.