OECD Verileri: Türkiye İlk Sırada
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından yayımlanan son verilere göre Türkiye’de 15-29 yaş arası gençlerin %26,5’i ne eğitimde ne de istihdamda yer alıyor (NEET).
Bu oran Türkiye’yi OECD ülkeleri arasında listenin en üst sıralarına taşıyor.
Karşılaştırmalı veriler şöyle:
• Türkiye: %26,5
• Kolombiya: %23,5
• Kosta Rika: %22,4
• Meksika: %18,1
• Yunanistan: %17,3
• İtalya: %16,5
• İspanya: %16,4
• İsrail: %15,3
• Fransa: %14,5
• İngiltere: %14,1
OECD ortalaması ise Türkiye’nin oldukça altında bulunuyor.
Bu tablo, Türkiye’de genç nüfusun önemli bir bölümünün üretim, eğitim ve mesleki gelişim süreçlerinin dışında kaldığını gösteriyor.
⸻
Meslek Liselerinin Zayıflaması Tartışması
Eğitim politikaları üzerine çalışan birçok uzman, bu tablonun oluşmasında 12 yıllık kesintisiz eğitim sisteminin mesleki eğitimi zayıflatmasının etkili olduğunu savunuyor.
Türkiye’de geçmişte özellikle sanayi, zanaat ve teknik alanlarda güçlü bir meslek lisesi geleneği bulunuyordu.
Ancak zaman içinde:
• Meslek liselerine yönlendirme azaldı
• Akademik lise modeli baskın hale geldi
• Ara eleman yetiştiren sistem zayıfladı
Bunun sonucunda üniversite diploması olan fakat mesleği olmayan bir genç nüfus oluştu.
Sanayi ve üretim sektörü ise uzun süredir nitelikli ara eleman bulmakta zorlandığını dile getiriyor.
⸻
“Diplomalı İşsizler” Sorunu Büyüyor
Türkiye’de gençlerin önemli bir kısmı üniversite mezunu olmasına rağmen iş bulmakta zorlanıyor.
Bunun temel nedenleri arasında:
• Üniversite sayısının hızla artması
• Meslek odaklı eğitim yerine teorik eğitim ağırlığı
• Sanayi-eğitim iş birliğinin zayıflığı
• Gençlerin erken yaşta mesleğe yönlendirilmemesi
gösteriliyor.
Uzmanlara göre Türkiye’de meslek ile eğitim arasındaki bağ yeniden kurulmadan bu sorunun çözülmesi zor görünüyor.
⸻
Çözüm İçin Öneriler
Eğitim politikaları üzerine çalışan akademisyenler ve sektör temsilcileri şu önerileri gündeme getiriyor:
1️⃣ Meslek Liseleri Güçlendirilmeli
Sanayi ile doğrudan bağlantılı modern meslek liseleri ve teknik okullar yeniden cazip hale getirilmeli.
2️⃣ 8. Sınıf Sonrası Yönlendirme
Öğrenciler erken yaşta yetenek ve ilgi alanlarına göre akademik veya mesleki eğitim yoluna yönlendirilmeli.
3️⃣ Dual Eğitim Modeli
Almanya’daki gibi okul + işyeri eğitim sistemi yaygınlaştırılmalı.
4️⃣ Üniversite Planlaması
Her ile üniversite açmak yerine ihtiyaç duyulan alanlarda nitelikli eğitim planlanmalı.
5️⃣ Ara Eleman Prestiji
Teknik mesleklerin toplumdaki itibarının artırılması gerekiyor.
⸻
Demografik Fırsat Penceresi Kapanabilir
Türkiye hâlâ genç bir nüfusa sahip. Ancak uzmanlar uyarıyor:
Eğer genç nüfus eğitim ve üretim süreçlerine dahil edilemezse, bu avantaj kısa sürede ekonomik bir yük haline dönüşebilir.
Genç nüfusun potansiyelini değerlendirmek için eğitim sistemi ile üretim ekonomisinin aynı hedefe yönelmesi gerektiği vurgulanıyor.