Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mustafa Gerek’ten Tinnitus Uyarısı:
“Çınlama kader değil, doğru tanı hayat kalitesini geri getirir”
Mustafa Gerek, tinnitusun toplumda sıklıkla “alışılması gereken bir durum” gibi görüldüğünü ancak bunun ciddi bir yanılgı olduğunu vurguladı. Tinnitusun bir hastalık adı değil, çoğu zaman altta yatan bir sorunun işitsel uyarısı olduğuna dikkat çeken Gerek, doğru değerlendirme ve kişiye özel yaklaşımla şikâyetlerin belirgin biçimde azaltılabildiğini söyledi.
“Tinnitus bir hastalık değildir; genellikle altta yatan bir nedenin sesli sinyalidir. Doğru değerlendirme, hastanın hayat kalitesini geri kazandırabilir.”
Tinnitus nedir?
Tinnitus, dışarıdan gerçek bir ses kaynağı olmadığı halde kişinin kulaklarında ya da başında ses algılamasıdır. En sık görülen tipi subjektif tinnitus olup yalnızca kişi tarafından duyulur. Daha nadir görülen pulsatil tinnitus ise nabızla eş zamanlıdır ve bu türde damar kaynaklı nedenlerin araştırılması özellikle önem taşır.
Neden olur? En sık tetikleyiciler
Prof. Dr. Gerek, tinnitusun tek bir nedene indirgenemeyeceğini belirterek en sık karşılaşılan başlıkları şöyle sıraladı:
-
Yaşa bağlı veya gürültüye bağlı işitme kaybı
-
Yüksek sese maruz kalma (kulaklık, iş ortamı gürültüsü, konserler)
-
Kulak kiri, orta kulak hastalıkları ve enfeksiyonlar
-
İç kulak hastalıkları ve bazı denge sorunları
-
Çene eklemi (TMJ) ve boyun kaynaklı somatik tinnitus
-
Stres, kaygı ve uykusuzluk (algılanan şiddeti artırabilir)
-
Bazı ilaçlar (mutlaka hekim değerlendirmesi gerekir)
“En riskli yaklaşım, ‘bende de var’ deyip yıllarca ertelemektir. Tedavinin başarısı, nedeni ne kadar erken yakaladığınıza doğrudan bağlıdır.”
Tanı nasıl konur? “Tek bir test yeterli değildir”
Tinnitus değerlendirmesinde amaç sesi ölçmekten çok, nedeni saptamak ve riskli durumları dışlamaktır. Sağlıklı bir tanı süreci genellikle şu adımları içerir:
-
Ayrıntılı hasta öyküsü
-
Süre, tek veya çift kulak, sürekli ya da aralıklı olması
-
Nabızla uyum durumu
-
Baş dönmesi, dolgunluk hissi, işitme azlığı
-
Gürültü maruziyeti, stres, yeni ilaçlar, çene-boyun şikâyetleri
-
-
Kulak Burun Boğaz muayenesi
-
Dış kulak yolu, kulak zarı ve orta kulak değerlendirmesi
-
-
Odyolojik incelemeler
-
İşitme kaybının varlığı, tipi ve frekans dağılımı
-
-
Gerekli durumlarda ileri tetkikler
-
Özellikle tek taraflı, ani başlayan veya pulsatil tinnituslarda klinik karara göre ileri incelemeler yapılabilir.
-
Hangi durumlarda acil değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki bulguların varlığında zaman kaybedilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Gerek, şu uyarılarda bulundu:
-
Ani işitme kaybıyla birlikte tinnitus
-
Tek kulakta hızla artan ve sürekli hale gelen çınlama
-
Nabızla eş zamanlı tinnitus
-
Şiddetli baş dönmesi veya nörolojik bulguların eşlik etmesi
Bu tablolar, altta yatan önemli nedenlerin göstergesi olabilir.
Tedavide hedef ne?
Tinnitus tedavisinde amaç her zaman sesi tamamen yok etmek değildir. Modern yaklaşım, sesi hayatın merkezinden çıkarmayı hedefler.
“Beyin bazı sesleri gereğinden fazla büyütür. Biz bu büyütme mekanizmasını geri almayı amaçlarız.”
Bu nedenle tedavi, kişiye özel ve çoğu zaman kombine yöntemlerle planlanır.
Güncel yaklaşımlar
Son yıllarda tinnitus tedavisinde şu başlıklar öne çıkmaktadır:
-
Bimodal nöromodülasyon: Sesle birlikte somatik uyarı kullanılarak beynin işitsel ağlarının yeniden düzenlenmesi
-
Seçilmiş hastalarda beyin uyarım yöntemleri (rTMS): Henüz standart tedavi olmamakla birlikte bazı hasta gruplarında fayda sinyali bildirilmiştir
-
Kılavuzların temel yaklaşımı:
-
Bilişsel Davranışçı Terapi
-
Terapötik ses uygulamaları
-
İşitme cihazı veya koklear implant (işitme kaybı varsa)
-
“Mucize ilaç” var mı?
Prof. Dr. Gerek, sosyal medyada sıkça dile getirilen “tek ilaçla çözüm” iddialarına karşı net konuşuyor:
“Tinnitusun nedeni kişiden kişiye değişir. Bu yüzden tek hap, tek damla gibi vaatler bilimsel değildir. Esas olan doğru tanı ve kişiye özel planlamadır.”
İlaçlar bazı hastalarda eşlik eden kaygı, uyku bozukluğu veya migren gibi durumlarda destekleyici olabilir; ancak tinnitus için evrensel bir “kesin ilaç” bulunmamaktadır.
Hastalar için günlük hayatta fark yaratan öneriler
-
Tam sessizlikten kaçının
-
Kulaklıkla yüksek sesten uzak durun
-
Düzenli uyku alışkanlığı edinin
-
Kafein, nikotin ve alkolü kişisel etkilerine göre gözden geçirin
-
Stres yönetimine önem verin
-
Çene ve boyun problemlerini ihmal etmeyin
-
Kendi kendinize ilaç başlamayın veya kesmeyin
-
Mutlaka işitme testi yaptırın
-
Tedaviyi tek yöntemle sınırlamayın
-
Sabırlı olun; çoğu yaklaşım haftalar içinde etki gösterir
Son söz
Tinnitus, zamanla kişinin hayat alanını daraltabilen bir sorun olabilir. Ancak erken değerlendirme ve doğru planlamayla bu sürecin tersine çevrilebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Mustafa Gerek’in mesajı net:
“Tinnitusu küçümsemeyelim. Doğru tanıyla hastanın sesi değil, hayatı büyür.”