- Kateter, sondalar, damar yolu girişleri
- Ventilatör (solunum cihazı) kullanımı
- Yoğun bakım yatışları
- Ameliyat sonrası yara enfeksiyonları
- Antibiyotik direnci (en büyük sorun)
- Hastane personeli–hasta teması
- Yetersiz el hijyeni ve yüzey temizliği
En sık etkenler arasında MRSA, Pseudomonas, Acinetobacter, Klebsiella, E. coli gibi dirençli bakteriler bulunuyor.
En Güncel Korunma Yöntemleri (2024–2025 Yaklaşımları)
1. “Beş An El Hijyeni” (WHO güncel standardı)
Hekim ve hemşirelerin şu beş kritik anda el hijyeni sağlaması enfeksiyon riskini yarı yarıya düşürüyor:
- Hastaya dokunmadan önce
- Temiz/aseptik işlemden önce
- Vücut sıvılarına maruziyet riskinden sonra
- Hastaya dokunduktan sonra
- Hastanın çevresine dokunduktan sonra
2. Antibiyotik Direnciyle Mücadele
- Akılcı antibiyotik kullanımı
- Gereksiz geniş spektrumlu antibiyotiklerin azaltılması
- Antibiyogram temelli tedavi
- Hastane içinde antibiyotik yönetim kurullarının aktif çalışması
Bu uygulamalar sayesinde dirençli bakterilere bağlı enfeksiyonlar %40’a varan oranda azaltılabiliyor.
3. Tek Kullanımlık Malzemelerin Artırılması
Enjektör, kateter, ventilatör devreleri gibi enfeksiyon riski yüksek ekipmanlarda tek kullanımlık ürünler tercih ediliyor.
4. Yeni Teknolojiler
UV-C Oda Dezenfeksiyonu
Hastalardan sonra oda temizliğinde UV ışınlı robotlar kullanılıyor. Bu uygulama yüzey bakteri yükünü %90 azaltıyor.
Akıllı Sensörlü El Hijyeni Sistemleri
Personelin el hijyeni uyumunu ölçen yapay zekâ destekli sensör sistemleri hızla yaygınlaşıyor.
Antimikrobiyal Yüzeyler
Yoğun bakım kapı kolları, yatak kenarlıkları ve bazı cihazlarda bakteri tutmayan özel kaplamalar.
Güncel Tedavi Yaklaşımları
1. Antibiyogram Bazlı Tedavi (Altın Standart)
Hastadan alınan kültür sonucuna göre hedefe yönelik antibiyotik seçimi; yanlış tedaviyi ve direnç gelişimini engelliyor.
2. Kombine Antibiyotik Tedavileri
Dirençli bakterilere karşı iki veya üç antibiyotiğin birlikte kullanılması son yıllarda daha etkin bulunuyor.
3. Gelişmiş Antibiyotikler
Yeni nesil antibiyotikler özellikle dirençli Gram-negatif enfeksiyonlarında umut veriyor:
- Ceftazidime–avibactam
- Meropenem–vaborbactam
- Cefiderocol
4. Bakteriyofaj Tedavileri (Güncel Ar-Ge Alanı)
Dirençli bakterilere karşı virüslerin kullanıldığı “faj tedavisi” Avrupa ve ABD’de klinik araştırmalara girdi. Yakın gelecekte Türkiye’de de uygulanması bekleniyor.
5. Destek Tedavileri
- Yoğun bakımda erken mobilizasyon
- Gelişmiş yara bakımı
- Beslenme desteği
- İmmün sistem güçlendirici tedaviler
Hastalar Kendini Nasıl Koruyabilir?
- Odanıza giren herkesin el antiseptiği kullanmasını talep edin.
- Kateter, sonda gibi cihazların ne kadar kalması gerektiğini sorun.
- Yaranızı ıslatmayın, pansuman talimatlarına uyun.
- Ziyaretçi sayısını sınırlayın.
- Hastane içinde yüzeylere fazla temas etmeyin.
Son Söz
Hastane enfeksiyonları tamamen kader değildir. Güncel teknolojiler, akılcı antibiyotik yönetimi ve sıkı hijyen kurallarıyla bu enfeksiyonların büyük kısmı önlenebilir. Uzmanlar, hastaların ve sağlık personelinin birlikte hareket etmesinin başarıyı belirleyen en kritik unsur olduğunu vurguluyor.