GLP-1 iğneleri nedir?
GLP-1 (Glukagon Benzeri Peptid-1) ilaçları aslında tip 2 diyabet tedavisi için geliştirildi. Ancak bu ilaçların iştahı baskılayıcı ve mide boşalmasını yavaşlatıcı etkisi fark edilince, obezite tedavisinde de kullanılmaya başlandı.
Ozempic, Wegovy, Saxenda ve Mounjaro gibi ilaçlar, beyindeki tokluk merkezini uyararak kişinin daha az yemesini sağlıyor.
⸻
Nasıl zayıflatıyor?
Bu ilaçlar vücutta üç ana mekanizmayı etkiliyor:
• Beyne “tokum” sinyali gönderir
• Midenin boşalmasını yavaşlatır
• İnsülin dengesini düzenler
Sonuç olarak kişi daha çabuk doyar, daha az acıkır ve kalori alımı ciddi şekilde düşer.
⸻
Kısa sürede neden bu kadar etkili?
Klinik çalışmalarda GLP-1 ilaçlarıyla:
• 3–6 ayda vücut ağırlığının %10–15’i
• 1 yılda %20’ye varan kilo kaybı
görülebilmektedir. Bu oranlar diyet ve egzersizle ulaşılamayan düzeylerdir.
⸻
Peki sorun nerede başlıyor?
Asıl tartışma, ilacın bırakılmasından sonra ortaya çıkıyor.
Araştırmalar, GLP-1 ilaçları kesildiğinde:
• İştahın hızla geri döndüğünü
• Metabolizmanın yavaşladığını
• Kilo geri alımının başladığını
gösteriyor. Bazı hastalar verdikleri kilonun %60–80’ini bir yıl içinde geri alabiliyor.
⸻
Bu bir zayıflama mı yoksa kilo döngüsü mü?
Uzmanlar GLP-1 tedavisini, “ilaçla sürdürülen tokluk hali” olarak tanımlıyor. Yani kişi ilacı kullandığı sürece iştah baskılanıyor, bırakınca vücut eski ayarına dönüyor.
Bu da birçok hastada şu döngüyü doğuruyor:
İğne → kilo kaybı → bırakma → hızlı kilo artışı → yeniden iğne
⸻
Kimler için gerçekten gerekli?
GLP-1 ilaçları özellikle:
• Vücut kitle indeksi 30’un üzerinde olanlar
• Diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi gibi hastalığı olanlar
• Diyetle kilo veremeyen metabolik obezitesi olanlar
için tıbbi olarak anlamlı olabilir.
Ancak 5–10 kilo fazlası olan sağlıklı bireylerde uzun vadeli kazanç tartışmalıdır.
⸻
Yan etkiler göz ardı edilmemeli
En sık görülen etkiler:
• Mide bulantısı
• Kusma
• Kabızlık veya ishal
• Safra taşı riski
• Kas kaybı
Uzun süreli kullanımın pankreas, safra kesesi ve bağırsak sistemi üzerindeki etkileri halen izlenmektedir.
⸻
Sonuç: Mucize mi, geçici çözüm mü?
GLP-1 iğneleri kilo vermeyi kolaylaştırıyor ama obeziteyi tedavi etmiyor.
Beslenme alışkanlığı, kas yapısı ve yaşam tarzı değişmeden verilen kilolar çoğu zaman geri geliyor.
Uzmanlar bu ilaçları şu şekilde tanımlıyor:
“Diyetin yerini alan değil, diyet yapılmasını mümkün kılan bir destek.”