Kan tahlili ekranlarında “GGK pozitif” ifadesini gören birçok kişi haklı olarak endişeleniyor. Ancak uzmanlara göre bu sonuç tek başına tanı koydurmaz. GGK sonucu; yaş, şikâyetler, kullanılan ilaçlar, muayene bulguları ve gerekirse kolonoskopi gibi ek tetkiklerle birlikte yorumlanmalıdır. Sağlık otoriteleri, pozitif dışkı testi sonrası tarama sürecinin tamamlanması için hekim değerlendirmesinin önemine dikkat çekiyor.
GGK nedir?
GGK, “gaitada gizli kan” ifadesinin kısaltmasıdır. Dışkıda gözle görülmeyen çok küçük miktardaki kanı saptamak için yapılan bir testtir. Genellikle kolorektal kanser taramalarında, bağırsak kanaması şüphesinde veya kansızlığın nedenini araştırırken istenir.
GGK neyi gösterir?
GGK, sindirim kanalında bir yerden kanama olabileceğine dair ipucu verir. Bu kanama mide, bağırsak, makat bölgesi veya kalın bağırsak kaynaklı olabilir. Sonucun pozitif olması, kanın kaynağını göstermez; sadece daha dikkatli değerlendirme gerektiğini işaret eder.
GGK normal değeri nedir?
GGK testinde beklenen sonuç genellikle negatiftir. Pozitif sonuç, dışkıda kan saptandığını gösterir. Ancak referans aralıkları ve değerlendirme biçimi kullanılan teste, laboratuvara ve yönteme göre değişebilir.
GGK yüksekliği neden olur?
GGK sayısal bir kan parametresi gibi “yüksek” ya da “düşük” değerlendirilmez. Sonuç çoğunlukla negatif veya pozitif olarak verilir. Pozitif GGK; hemoroid, makat çatlağı, bağırsak polipleri, mide-bağırsak ülserleri, iltihabi bağırsak hastalıkları, enfeksiyonlar veya kolorektal kanser gibi durumlarla ilişkili olabilir. Ancak hastalık adı geçmesi, kesin tanı anlamına gelmez.
GGK düşüklüğü neden olur?
GGK için “düşüklük” yerine genellikle negatif sonuç ifadesi kullanılır. Negatif sonuç, test sırasında dışkıda gizli kan saptanmadığını gösterir. Buna rağmen şikâyet varsa veya risk faktörü bulunuyorsa değerlendirme yalnızca bu sonuca göre bitirilmemelidir.
GGK pozitif olursa hangi belirtiler görülebilir?
GGK pozitifliği bazen hiçbir belirti olmadan saptanabilir. Bazı kişilerde halsizlik, karın ağrısı, dışkılama alışkanlığında değişiklik, kabızlık-ishal dönemleri, demir eksikliği, dışkıda koyulaşma veya görünür kanama gibi şikâyetler eşlik edebilir. Bu belirtiler başka hastalıklarla da karışabilir.
GGK negatif olursa hangi belirtiler görülebilir?
GGK negatifse dışkıda gizli kan saptanmamıştır. Ancak karın ağrısı, kilo kaybı, kansızlık, dışkıda görünür kan, uzun süren ishal veya kabızlık gibi şikâyetler varsa sonuç “negatif” diye ihmal edilmemelidir.
GGK hangi değerlerde dikkat edilmelidir?
GGK’da dikkat edilmesi gereken temel sonuç pozitifliktir. Pozitif sonuç “kaç olursa tehlikeli?” sorusuna tek başına yanıt vermez. Tehlike düzeyi kişinin yaşına, şikâyetlerine, aile öyküsüne, kansızlık olup olmamasına ve diğer test sonuçlarına göre değişir. Pozitif dışkı testinden sonra kolonoskopi gibi ileri değerlendirme gerekebilir.
GGK sonucu hangi hastalıklarla ilişkili olabilir?
GGK pozitifliği hemoroid, anal fissür, gastrit, ülser, bağırsak polipleri, divertikül hastalığı, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kolorektal kanser taraması açısından anlam taşıyabilir. Ancak bu değer varsa “şu hastalık kesin vardır” denilemez.
GGK sonucu tek başına ne ifade etmez?
GGK sonucu tek başına kanser, ülser, polip veya hemoroid tanısı koydurmaz. Kan sonucu yorumlama işi yalnızca sayıya ya da pozitif-negatif ifadesine bakarak yapılmamalıdır. Sonuçlar; şikâyetler, muayene bulguları, diğer kan testleri ve gerekirse endoskopi-kolonoskopi gibi tetkiklerle birlikte değerlendirilmelidir.
GGK nasıl düzelir?
GGK pozitifliğinin düzelmesi altta yatan nedene bağlıdır. Hemoroid, mide-bağırsak kanaması, polip, enfeksiyon, iltihap veya ilaç kullanımı farklı yaklaşımlar gerektirebilir. Bu nedenle doktor önerisi olmadan kan sulandırıcı, antibiyotik, demir, B12, folik asit ya da takviye kullanılmamalıdır.
Genel olarak dengeli beslenmek, yeterli sıvı almak, sigara ve alkolden uzak durmak, kronik hastalık kontrollerini aksatmamak ve hekim tarafından istenen takip testlerini yaptırmak önemlidir. Ancak GGK değerinin nasıl normale döneceğine hekim, altta yatan nedeni araştırarak karar verir.
GGK için hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?
GGK pozitifse, sonuç önceki testlere göre değiştiyse veya halsizlik, nefes darlığı, çarpıntı, kanama, dışkıda siyahlaşma, kilo kaybı, bayılma, şiddetli karın ağrısı gibi şikâyetler varsa doktora başvurulmalıdır. Gebelik, çocukluk çağı, ileri yaş, kronik hastalık veya düzenli ilaç kullanımı olan kişilerde değerlendirme geciktirilmemelidir.