Osaka Metropolitan University araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, karbonhidrat ağırlıklı beslenmenin farelerde enerji harcamasını düşürerek yağ birikimini artırabildiği bildirildi.
Molecular Nutrition & Food Research dergisinde yayımlanan çalışmada, farelere standart yemle birlikte ekmek, pişmiş buğday unu ve pirinç unu gibi karbonhidrat ağırlıklı seçenekler sunuldu. Araştırmacılar, hayvanların bu besinleri açık biçimde tercih ettiğini ve standart yem tüketimini büyük ölçüde bıraktığını gözlemledi. Buna rağmen toplam kalori alımında belirgin bir sıçrama görülmeden vücut ağırlığı ve yağ kütlesinde artış saptandı.
Çalışmanın en dikkat çekici yönü de burada ortaya çıktı. Kilo artışı, yalnızca daha fazla yemekle açıklanmadı. Araştırmacılar, buğday unu ve benzeri karbonhidrat kaynaklarının metabolizmayı farklı bir hatta sürükleyebileceğini, özellikle de enerji harcamasını azaltarak yağ depolanmasını kolaylaştırabileceğini bildirdi. Makalede, bu etkinin farelerde obeziteyi esas olarak enerji tüketimini düşürerek ve metabolik yolları değiştirerek artırdığı belirtildi.
Karaciğerde yağlanma sinyalleri görüldü
Araştırmada sadece tartıdaki artış değil, biyokimyasal değişiklikler de incelendi. Kan analizlerinde yağ asitlerinde artış, esansiyel amino asitlerde ise azalma izlendi. Karaciğer incelemelerinde yağ birikiminin arttığı, ayrıca yağ üretimi ve taşınmasıyla ilişkili bazı genlerin daha aktif hale geldiği raporlandı. Bu tablo, karbonhidrat tercihinin yalnızca iştah değil, vücudun enerjiyi işleme biçimi üzerinde de etkili olabileceğini düşündürdü.
Araştırmacılar, etkinin yalnızca buğdaya özgü olmadığını da vurguladı. Pirinç unu verilen grupta da benzer biçimde kilo artışı görüldü. Bu nedenle çalışmanın işaret ettiği esas noktanın, tek başına “ekmek” değil, rafine ve karbonhidrat ağırlıklı beslenme düzeninin metabolik sonucu olduğu değerlendiriliyor.
Diyet değişince tablo tersine döndü
Çalışmanın umut veren tarafı ise etkilerin kalıcı görünmemesi oldu. Karbonhidrat ağırlıklı besinler geri çekilip fareler yeniden standart diyete alındığında kilo artışının durduğu ve metabolik bozulmaların hızla düzeldiği gözlendi. Bu bulgu, beslenme düzenindeki değişikliklerin metabolik dengeyi yeniden toparlama potansiyeli taşıdığını ortaya koydu.
Uzmanlar açısından bu çalışma, özellikle rafine karbonhidratların yoğun tüketildiği, protein ve lif dengesinin zayıf kaldığı, fiziksel hareketin ise sınırlı olduğu modern yaşam biçimini yeniden tartışmaya açabilecek nitelikte görülüyor. Yine de araştırmanın fareler üzerinde yapıldığı unutulmamalı. Bulgular önemli olsa da, bunların insanlarda aynı şekilde işleyip işlemediğini netleştirmek için yeni klinik çalışmalara ihtiyaç var. Bu nedenle “ekmek doğrudan kilo aldırır” gibi kesin hükümler vermek yerine, çalışmanın karbonhidrat türü, metabolizma ve enerji harcaması arasındaki ilişkiye yeni bir pencere açtığını söylemek daha doğru olur.
Kaynak notu
Söz konusu çalışma, Shigenobu Matsumura ve çalışma arkadaşları tarafından hazırlandı ve 2026 yılında Molecular Nutrition & Food Research dergisinde “Wheat Flour Intake Promotes Weight Gain and Metabolic Changes in Mice” başlığıyla yayımlandı. DOI numarası 10.1002/mnfr.70394 olarak paylaşıldı.