Ağız ve diş sağlığı, genel sağlığın korunmasında önemli bir yere sahiptir. Gece başlayan diş ağrıları, bireylerin yaşam kalitesini önemli ölçüde azaltan önemli bir klinik sorundur. Bu ağrıların en sık nedenlerinden biri, diş pulpasının iltihaplanması sonucu ortaya çıkan pulpit hastalığıdır. Pulpit, erken dönemde tedavi edilmediğinde geri dönüşümsüz hasarlara, şiddetli ağrıya ve hatta diş kaybına bile yol açabilmektedir.Özellikle gece saatlerinde artan diş ağrıları, çoğu zaman ciddi bir patolojinin belirtisi olabilir. Bu tür ağrıların temelinde sıklıkla pulpa dokusunun inflamasyonu yer almaktadır. Pulpa, dişin merkezinde bulunan ve sinirler, kan damarları ile bağ dokusundan oluşan canlı bir dokudur. Dişin beslenmesini sağlar ve çevresel uyaranlara karşı duyarlıdır. Pulpit, pulpa dokusunun bakteriyel, travmatik veya kimyasal etkenler sonucu iltihaplanmasıdır ve bu hastalık diş hekimliğinde en sık karşılaşılan acil durumlar arasında yer almaktadır.
Pulpit temel olaral iki ana gruba ayrılır:
1. Reversibl pulpit: Pulpa dokusunda hafif inflamasyon vardır. Soğuk, tatlı veya asidik uyaranlara karşı kısa süreli ağrı oluşur. Uyaran ortadan kalktığında ağrı kaybolur. Uygun tedavi ile pulpa sağlığı korunabilir.
2019-cu yılda Ingle, J. I., Bakland, L. K., & Baumgartner, J. C. araştırmalarında “Pulpit erken teşhis edilmezse irreversibl hasara yol açabilir. Reversibl pulpit erken dönemde uygun restorasyonla iyileşebilir.” sonucuna vardılar.
İrreversibl pulpit: Pulpa dokusunda geri dönüşü olmayan hasar mevcuttur. Ağrı şiddetli, sürekli ve zonklayıcıdır. Özellikle geceleri artar. Sıcak ve soğuk uyaranlar ağrıyı tetikler. Tedavide çoğunlukla kanal tedavisi gereklidir.
Diş ağrıları neden gece daha çok artıyor?
Gece yatay pozisyonda kan akışının artması pulpa içi basıncı yükseltir. Bu durum iltihaplı dokuda ağrının şiddetlenmesine neden olur. Ayrıca sessiz ortamda ağrı algısı daha yoğun hissedilir.Bu ağrıların etioloji nedenleri derin diş çürükleri, travmaya bağlı diş hasarları,kırık ve çatlak dişler, uyumlu olmayan restorasyonlar, diş gıcırdatma alışkanlığı, periodontal hastalıklar ola bilir.
Gece artan diş ağrısı, sıcak ve soğuğa hassasiyet, sürekli ve zonklayıcı ağrı, çiğneme sırasında ağrı, ağrının çevre dokulara yayılması klinik bulgularda yer almaktadır.
Pulpitin tedavisi:Reversibl pulpitte çürüğün temizlenmesi ve uygun restorasyon yapılması yeterlidir. İrreversibl pulpitte ise kanal tedavisi uygulanır. Diş kurtarılamıyorsa malesef çekim tercih edilir.
Pulpitden korunma yolları olarak düzenli ağız hijyeni, diş ipi kullanımı, şeker tüketiminin azaltılması, düzenli diş hekimi kontrolleri, travmalardan korunma ve dişlerin düzgün fırçalanması önerilmektedir.
2022-ci yılda AAE (American Association of Endodontists) araştırmaları sonucu olarak söylenmişdir ki, pulpal hastalıkların tanısı, klinik bulgular ve radyografik inceleme ile yapılmalıdır. Gece artan ağrılar, pulpitin en önemli göstergelerindendir.
Güzel bir gülümseme, sağlıklı dişlerle mümkündür,dişlerinize iyi bakmak, kendinize yaptığınız en değerli yatırımdır ,bu nedenle diş ağrısı, küçük bir uyarı gibi görünse de diş sağlığını korumak için asla göz ardı edilmemelidir.
Kaynaklar:
1. Ingle, J. I., Bakland, L. K., & Baumgartner, J. C. (2019). Ingle’s Endodontics. 7th Edition. BC Decker Inc.
2. Cohen, S., & Hargreaves, K. M. (2016). Pathways of the Pulp. 11th Edition. Elsevier.
3. Torabinejad, M., Walton, R. E. (2015). Endodontics: Principles and Practice. 5th Edition. Elsevier.
4. Grossman, L. I., Oliet, S., & Del Rio, C. (2014). Endodontic Practice. Lea & Febiger.
5. American Association of Endodontists (AAE). (2022). Diagnosis of Pulpal and Periapical Diseases.