ABD ve Japonya’dan bilim insanlarının ortak çalışması, bağışıklık sistemini harekete geçiren bir ilacın burun damlası yoluyla doğrudan beyne ulaştırılabildiğini ve tümör büyümesini belirgin biçimde yavaşlattığını ortaya koydu.
Araştırma, Washington University in St. Louis ile University of Electro-Communications ekipleri tarafından yürütüldü. Bulgular, dünyanın önde gelen bilim dergilerinden Proceedings of the National Academy of Sciences’ta yayımlandı.
En büyük engel: Kan-beyin bariyeri
Glioblastomanın tedavisini zorlaştıran temel sorunlardan biri, ilaçların beyne girişini sınırlayan kan-beyin bariyeri. Ayrıca tümör, bağışıklık hücrelerini baskılayarak kendini adeta görünmez kılıyor. Daha önce bağışıklığı uyarmayı hedefleyen STING agonistleri, ya doğrudan beyne cerrahiyle verilmek zorundaydı ya da hızla parçalanarak etkisini kaybediyordu.
Altın nanoparçacıklar ve “küresel nükleik asitler”
Araştırmacılar bu iki sorunu aynı anda aşmak için STING’i aktive eden molekülleri, altın nanoparçacıklar etrafında kümelenmiş “küresel nükleik asitler” (spherical nucleic acids) hâline getirdi. Bu yapı ilacı koruyor, burundan beyne giden doğal yolak üzerinden taşınmasını sağlıyor ve etkisini daha uzun süre muhafaza ediyor.
Farelerde güçlü bağışıklık yanıtı
Glioblastomalı farelerde burun damlası şeklinde uygulanan tedavi, tümör çevresinde güçlü bir bağışıklık yanıtı başlattı ve tümör büyümesini anlamlı biçimde yavaşlattı. Çalışmada ayrıca, bu yaklaşımın kontrol noktası inhibitörleri gibi mevcut immünoterapilerle birlikte kullanıldığında daha kalıcı bir bağışıklık oluşturabileceğine dikkat çekildi.
İnsanlar için henüz erken
Bilim insanları, sonuçların şimdilik hayvan deneyleriyle sınırlı olduğunu vurguluyor. İnsanlarda güvenlik ve etkinliğin gösterilmesi için klinik çalışmaların gerekli olduğu belirtiliyor. Buna rağmen, cerrahiye gerek kalmadan uygulanabilen bu yöntem, glioblastoma gibi tedavisi son derece güç bir hastalık için hasta dostu ve yenilikçi bir kapı aralıyor.
Daha geniş bir potansiyel
Araştırmacılara göre aynı platform, bağışıklık sistemine dirençli diğer beyin tümörleri ve bazı kanser türleri için de uyarlanabilir. On yıllardır sınırlı ilerleme kaydedilen bu alanda, burun damlasıyla uygulanan bu yaklaşım, beynin doğal savunmalarını aşmada önemli bir bilimsel adım olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: “cGAS-agonistic spherical nucleic acids reprogram the glioblastoma immune microenvironment and promote antitumor immunity”, PNAS (2025)