Atalet Nedir Çalışma Hayatını Nasıl Etkiler

Çalışma hayatında bireysel ve örgütsel etkinliği, verimliliği, motivasyonu ve performansı arttırmak önem arz etmektedir. Etkinlik ve verimliliğin önündeki önemli engellerden birisi de bireyleri ve örgütleri tembellik ve yılgınlık hali olarak tanımlanan atalet halidir. “Atalet” terimi, “boş ve tembel” anlamına gelen Latince’de “iners” kelimesinden gelmektedir. Yönetim bilimi açısından ise atalet, bir örgütün çevresindeki gelişmelere tepki verme (adapte olma) hızının düşük olması, hantal bir yapıya sahip olması ve örgütsel işlevlerini yerine getirmedeki yavaşlığı olarak tanımlanabilir.

Ataletin felsefi tarihine baktığımızda, ataleti ve uyuşukluğuyla “marka” olarak bilinen Oblomov, edebiyat tarihinin en büyük tembellik ikonlarından biri olarak bilinmektedir. “Oblomovluk” denilen yaşam biçiminin de simgesi durumundadır. Ivan Gonçarov, Oblomov romanının fonunda 1850’li yılların Rusya’sında yaşanan değişimi anlatmaktadır. Tükenik insan, yılgın ve yorgun ruhların rol modelidir. Oblomov, söylenenleri anlar ve yapmak ister ama hiçbir zaman aldığı kararların arkasında duramamaktadır. 40’lı yaşlarının başında da vefat etmiştir.

Atalet kavramı, hikayemsi bir anlatımla anlatılmak istendiğinde, Ezop masalarındaki hızına güvenerek tembellik eden tavşan ile yavaş ama azimli davranış göstererek hedefe ulaşan kaplumbağa ilk akla gelen hikaye olmaktadır. Bir diğer, “suyu ısınan kurbağa” hikayesi de diğer hikayeyi destekleyici niteliktedir ve öğrenilmiş çaresizliği anlatmaktadır.

Atalet; bireysel, örgütsel ve toplumsal olarak üç farklı düzeyde incelenmektedir. Bireysel atalet; kişilerin deneyimlediği motivasyon düşüklüğü, özdenetim eksikliği, empati ve sosyalleşme düzeylerindeki yetersizlik gibi kişisel değişkenlerden kaynaklanan bir tür öğrenilmiş çaresizliktir. Fiziksel ve zihinsel atalet olarak da ikiye ayrılmaktadır. Ataletli bireyler olduğu gibi, ataletli örgütler de bulunmaktadır. Örgütsel atalet, bir organizasyonun amaç ve fonksiyonlarını yerine getirmek için harekete geçerken ve örgüt dışı durumlara tepki verirken geç kalması, yavaş olması ve rakiplerinin gerisinde kalmasıdır. İş yaparken yavaş hareket etmek ve dış dünyadaki gelişmelere gecikerek tepki vermek ataletin karakteristik özelliğidir. Örgütsel ataletin türleri de sezgisel ve eylemsel atalet şeklindedir. Bireysel atalet, örgütsel ataleti etkilemekte ve sonunda da bir araya gelerek toplumsal ataleti doğurmaktadır. Toplumsal atalet, bir toplumun bireyleri ve örgütleri ile topyekün atalet halinde yaşamasıdır.