Antibiyotik direnci, bakterilerin onları öldürmek için tasarlanmış antibiyotiklere karşı savunma geliştirmesiyle ortaya çıkar. Bir antibiyotiğe karşı direnç geliştikten sonra, tedavi için daha az etkili veya daha fazla yan etkisi olan farklı antibiyotiklere ihtiyaç duyulur. Bazen bakteriler mevcut tüm antibiyotiklere karşı dirençli hale gelebilir ve bu da bu bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlara sahip hastaları tedavi seçeneklerinden mahrum bırakabilir. Dahası, dirençli bakteriler sağlık kuruluşunda veya evde diğer insanlara bulaşabilir.
Antibiyotik kullanımının iyileştirilmesi, tedavi başarısını en üst düzeye çıkarmayı ve antibiyotik direncini ve yan etkilerini en aza indirmeyi amaçlayan yaklaşımları ifade eder. Hem sağlık profesyonelleri hem de hastalar, antibiyotiklerin yalnızca ihtiyaç duyulduğunda reçete edilmesini sağlamalıdır. NFID, antibiyotik dirençli organizmalar ve bunların halk sağlığı üzerindeki etkileri konusunda farkındalığı artırmaya ve sağlık profesyonellerini eğitmeye, ayrıca antibiyotik reçeteleme kılavuzları, antibiyotik kullanımını izleme sistemleri ve uygun el hijyeni, sanitasyon ve genel enfeksiyon önleme protokolleri de dahil olmak üzere antibiyotik kullanım yönetimi programlarının uygulanmasına kendini adamıştır.
Antibiyotik Direncine Ne Sebep Olur?
Antibiyotik direnci, antibiyotikler uygun şekilde reçete edilip kullanıldığında bile, her zaman gelişebilir. Aslında, antibiyotik direnci mikropların evrimleşmesiyle doğal olarak da ortaya çıkabilir. Antibiyotiklerin yanlış ve aşırı kullanımı, antibiyotik direnci sorununa katkıda bulunabilir.
Antibiyotik kullanımı her zaman antimikrobiyal direncin gelişmesine katkıda bulunabilir. İnsan vücudu bakterilerle doludur, bu nedenle antibiyotik aldığınızda bağırsaklarınızdaki "faydalı" bakterilerin o antibiyotiğe karşı daha dirençli hale gelme olasılığı yüksektir. Bazı kişilerde bunun hiçbir sonucu olmazken, diğerlerinde daha sonra dirençli enfeksiyonlar gelişebilir veya dirençli mikropları aile üyelerine bulaştırabilirler.
Antibiyotik Direncini Nasıl Önleyebiliriz?
Direnişi önlemeye ve bireyleri ve ailelerini korumaya yardımcı olmanın birçok yolu vardır :
Ellerinizi Yıkayın ve Sağlıklı Hijyen Uygulayın:Düzenli olarak milyonlarca mikroba maruz kalıyoruz. Doğru el yıkama, mikroplarla savaşmaya ve hastalıklardan korunmaya yardımcı olabilir. Ayrıca öksürük ve hapşırıkları mendil veya dirseğinizle (elinizle değil) kapatmak da önemlidir.
Belirtileri Tanıyın: Enfeksiyonun erken belirtilerini nasıl tanıyacağınızı öğrenin. Enfeksiyonunuz olduğunu düşünüyorsanız veya enfeksiyonunuz iyileşmiyorsa ya da kötüleşiyorsa bir sağlık uzmanıyla görüşün.
Sorular Sorun: Antibiyotiklerin neden reçete edildiği, olası yan etkileri ve ne kadar süreyle kullanmanız gerekeceği konusunda bir sağlık uzmanıyla konuşun.
Antibiyotikleri Doğru Kullanmanın Yollarını Öğrenin: Antibiyotikler tüm enfeksiyonlara karşı etkili değildir. Doğru antibiyotiği, doğru dozda ve doğru süre boyunca aldığınızdan emin olun. Bir sağlık uzmanı gereksiz olduğunu söylese bile asla antibiyotik talep etmeyin.
Artık antibiyotikleri asla başkalarıyla paylaşmayın veya kullanmayın: Antibiyotikleri doktorunuzun reçete ettiği şekilde kullanın ve tedaviyi erken bırakmayın veya kullanılmayan reçeteli ilaçları başkalarıyla paylaşmayın.
Yiyecekleri Güvenli Bir Şekilde Hazırlayın: Et, meyve ve sebze gibi yiyecekler bakteriyle kirlenmiş olabilir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), evde yiyecekleri güvenli bir şekilde hazırlamak için 4 basit adım önermektedir: temizleyin, ayırın, pişirin ve soğutun.
Aşı Olun: Önerilen tüm aşıları yaptırarak güncel kalmak , hastalıklardan korunmanıza yardımcı olabilir.
Yurtdışına seyahat ederken sağlıklı kalın: Hangi aşıların gerekli olduğunu öğrenin, sağlık uyarılarını kontrol edin, güvenli yiyecek ve içecekleri tercih edin ve hastalanmanız durumunda önceden plan yapın.
Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlardan (CYBE) Korunma: Daha güvenli cinsel aktiviteler seçerek ve prezervatif kullanarak riskinizi azaltın; bu sayede gonore gibi, tedavi için tasarlanmış ilaçlara dirençli olabilen enfeksiyonlardan korunabilirsiniz.
Antibiyotik Dirençli Enfeksiyonlara yakalnma riski En yüksek olan kimlerdir?
Antibiyotik dirençli enfeksiyonlar her kesi etkileyebilir ancak bazı gruplar sağlık durumları ve ya yaşam ortamları nedeniyle daha fazla risk altındadırlar bu tür tehlikeli enfeksiyonlara karşı savunmasız olan kişiler şunlardır :
Bebekler özelliklede erken doğan çocuklar
65yaş üstü yetişkinler
Evsiz ve ya kalabalık koşullarda yaşayan insanlar
Bağışıklık sistemi zayıflamış insanlar
Uzun süreli antibiytik kullanan kişiler
Sonuç
Antibiyotik direnci, bireysel değil küresel bir sorundur ve multidisipliner yaklaşım gerektirir. Sağlık çalışanları, hastalar ve politika yapıcılar iş birliği içinde hareket ederek bu tehdidin önüne geçebilir.
Kaynaklar
World Health Organization (WHO). Antimicrobial resistance. 2023.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Antibiotic Resistance Threats in the United States. 2022.
Davies J, Davies D. Origins and Evolution of Antibiotic Resistance. Microbiol Mol Biol Rev. 2010.
Laxminarayan R et al. Antibiotic resistance—the need for global solutions. Lancet Infect Dis. 2013.
Ventola CL. The Antibiotic Resistance Crisis. Pharmacy and Therapeutics. 2015.